opinie

Geef elke burger een digitale rekening bij de ECB

Geef iedere burger toegang tot een digitale rekening bij de Europese Centrale Bank. Dat komt de stabiliteit van het financieel systeem ten goede.

Geldcreatie is altijd al een gevecht geweest tussen private spelers en de overheid. Na het einde van 'free banking' in het begin van de 20ste eeuw ontstond een consensus over een dubbel gelaagd geldsysteem. In dat systeem creëren de centrale banken bankreserves, het zogenaamde basisgeld. Op basis daarvan scheppen commerciële banken door kredietverlening het girale geld, het geld op uw rekeningen dat u dagelijks gebruikt. Dat dubbel gelaagd geldsysteem loopt al meer dan een eeuw, maar wordt de jongste jaren ondergraven door wereldwijde systemen van private digitale penningen, met de bitcoin als eerste en meest illustere voorbeeld.

De kern van al die nieuwe private digitale penningen is een nieuwe digitale technologie: de blockchain. De eerste overheidsreactie was het gebruik van private digitale penningen te verbieden als wettelijke vorm van betaling. Maar je mag een superieure technologie zo hard onder de juridische mat vegen als je wilt, de markt zal die superieure technologie onvermijdelijk toch gebruiken. De tweede overheidsreactie is de nieuwe technologie te reguleren. Door het speculatieve en soms frauduleuze karakter van private digitale penningen is regulering geen overbodige luxe.

Op 18 juni 2019 kwam Facebook met een plan voor een wereldwijde digitale munt. De libra zou in 2020 uitgerold worden. Het project stootte op allerlei juridische, ethische en andere bezwaren. Toch was het de finale wake-upcall voor de overheid en vooral voor de centraal bankiers. Ze begrepen dan pas echt dat technologiereuzen als Alibaba, Amazon, Apple, Facebook, Google en Tencent blockchain konden combineren met enorme hoeveelheden klantendata en netwerkeffecten om nieuwe digitale betalingsdiensten te leveren tegen lage kosten.  

De logische conclusie was dat het geldmodel zelf onder druk stond en dat ze de nieuwe technologie moesten onderzoeken. In maart 2020 stelde de Bank voor Internationale Betalingen (BIS), een samenwerkingsmechanisme tussen centrale banken, haar eerste studiewerk over 'central bank digital currencies' (CBDC's) voor. De vicevoorzitter van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), Tao Zhang, weidde in maart 2020 zijn toespraak voor de London School of Economics volledig aan CBDC's. Ook de G20, de groep van de belangrijkste 20 economieën, gooit zich op de studie van CBDC's. Veel van dat studiewerk redeneert vanuit de achteruitkijkspiegel en niet vanuit de toekomst.

Een CBDC kan in verschillende vormen bestaan. De meest logische is de toegang tot de centralebankreserves open te stellen voor alle burgers door ze een digitale bankrekening bij de ECB te geven. Alle betalingen die burgers doen verlopen via dat centrale systeem. Banken kunnen hun betalingssystemen op dat centrale systeem enten en daar digitale diensten op monteren. Alle betalingsinformatie is centraal beschikbaar, waardoor misdaadgeld en zwart geld niet meer via dat banksysteem kan.

Studies van centraal bankiers en overheden hameren ten onrechte op het risico van systemische instabiliteit.

Deze studies van centraal bankiers en overheden hameren ten onrechte op het risico van systemische instabiliteit. Als burgers kosteloos hun geld kunnen overboeken naar hun digitale rekening bij de ECB, is er minder kans op klassieke bank runs waarbij het girale geld wordt vernietigd door opvragingen in contanten. Het giralegeldsysteem wordt daardoor stabieler. Spaarders kunnen hun wantrouwen in een specifieke bank uitspreken, zonder de systemische stabiliteit te bedreigen, door hun geld over te maken naar hun CBDC. Die verhoogde marktdiscipline leidt ertoe dat individuele banken minder risico nemen en dus stabieler zijn.

Door de rente op de CBDC te verlagen of negatief maken kan de ECB het basisgeld weer naar de commerciële banken laten vloeien als dat nodig is. Zo krijgt de ECB een bijkomend instrument om de rente op bankdeposito’s en dus de interestmarges te sturen. Bij een oplopende inflatie kan de ECB de rente op de CBDC verhogen om de reserves uit het banksysteem halen. Door de rente te plafonneren kan de ECB het rendement op gelijkmatige basis laten toekomen aan alle burgers. Bovendien kan je in geval van nood helikoptergeld verspreiden via de CBDC-rekening. Zo komt een expansief monetair beleid gelijkmatig aan elke burger direct ten goede, en niet vooral aan diegenen die aandelen en obligaties in handen hebben. Doen!

Lees verder

Gesponsorde inhoud