opinie

Hoe een beperking van het stakingsrecht er zou kunnen uitzien

Heeft niet iedereen, ook de vakbonden, er alle belang bij dat de contouren van het stakingsrecht eindelijk worden vastgelegd?

Door Manou Doutrepont, bestuurder Social Dialogue Network

De NMBS-crisis is een open doel om een debat te voeren over disproportionele stakingen. Door de omstandigheden is er een opportuniteit om een grondige discussie te voeren over het rechtmatige gebruik van het stakingsrecht.

Vooreerst kunnen we het hebben over het momentum. Bij een groot deel van de publieke opinie zitten de blokkades van spoorwegen, industrieterreinen, kruispunten en autosnelwegen nog vers in het geheugen. Men haakt er het overlijden van een patiënt aan vast omdat een arts door een wegversperring niet tijdig in de kliniek arriveerde. De eerste reacties van de vakbonden op dit incident stootten op onbegrip. Voorts zette de staking van de loodsen kwaad bloed bij de havenbedrijven. Bedrijfsleiders wijzen terecht op de schade van interprofessionele stakingen tegen regeringsmaatregelen. Komt daar nog de staking van de cipiers bij.

Verdaagd

Het geheugen van de studenten, toekomstige opiniemakers en beslissers zal lang geënt blijven op de frustratie van januari 2016. Voor de minister van Werk zijn politieke stakingen onaanvaardbaar. Op de agenda van de Groep van Tien werd het thema van de modernisering van het stakingsrecht verdaagd. De electorale koorts stijgt in de ondernemingen. De ergernis over de wilde stakingen bij de NMBS stijgt. De communautaire breuklijn in de vakbond steekt de kop op. Men blijft zich afvragen waarom betogers schade aan het wegdek kunnen aanbrengen zonder vervolgd te worden. Meer moet er niet zijn voor de politiek om een initiatief te nemen.

Vervolgens laat de inzet van de crisis niemand onberoerd. De belastingbetaler verwacht dat de NMBS in ruil voor de subsidies even performant is als de spoorwegmaatschappijen in het buitenland. De burger beseft dat hij loon- en arbeidsvoorwaarden subsidieert die rianter zijn dat die van de modale belastingbetaler. De klanten (reizigers en bedrijven) eisen een betrouwbare dienstverlening. De NMBS-medewerker wordt geconfronteerd met een inlevering en hij ziet er geen voordeel in om daarin mee te gaan vermits hij toch al werkzekerheid heeft en hij zeker is dat er geen concurrerende dienstverlening mogelijk is.

Debat

In deze context moet er tijd en plaats gemaakt worden voor een debat over het misbruik van het stakingswapen.

Het gaat er niet om de staking te verbieden. Een stakingsverbod, hetzij formeel hetzij feitelijk, is niet aan de orde. Indien zou blijken dat de minimale dienstverlening een personeelsbezetting veronderstelt die zo groot is dat in feite slechts een minderheid kan staken, dan is dat volgens mij geen goede piste.

Wat wel bespreekbaar moet zijn is de beperking van het stakingsrecht in functie van de omstandigheden. De rechter zou een staking via een (tegensprekelijke) spoedprocedure onwettelijk moeten kunnen verklaren als niet een maar meerdere factoren zich tegelijk voordoen, zoals:

- Indien de staking een activiteit lam legt die van vitaal belang is voor het land.

- Indien de belangen van de stakers duidelijk disproportioneel zijn in vergelijking met de rechtstreekse schade aan de werkgever en/of de onrechtstreekse schade aan derden (die geen zeggenschap hebben over de uitkomst van de crisis). Ik denk aan het omzetverlies bij klanten en leveranciers, aan werkwilligen die allicht loon derven, weggebruikers en pendelaars die tijd verliezen.

- Indien het stakingswapen niet als ultiem middel gebruikt wordt, dus als de stakers een eerbaar compromis van de bemiddelaar afslaan of als de normale procedures niet worden nageleefd, zijnde eerst de verzoening, vervolgens de stakingsaanzegging (met een start- en einddatum) en tot slot de actie zelf.

- Indien de getroffen onderneming een evidente monopoliepositie bekleedt en de stakers werkzekerheid genieten.

- Indien de belangen via een juridische procedure kunnen worden verdedigd.

- Indien de stakers de sociale vrede niet eerbiedigen.

- Indien het internationale verkeer verhinderd wordt.

De rechter kan in geen geval lichtzinnig over deze materie beslissen. Hij kan maar tot de onwettelijkheid besluiten indien er een evident misbruik is.

De gevolgen van een onwettelijke staking moeten ook duidelijk zijn. Dat kan gaan van sancties tot en met een schadevergoeding. Dan volgt de vraag wie de schade moet vergoeden als de vakbonden geen rechtspersoonlijkheid hebben. Zullen dan de individuen de gevolgen moeten dragen?

De vragen zijn scherp gesteld. De sociale gesprekspartners en de wetgevende macht zijn aan het woord om een evenwichtig en gedragen antwoord te formuleren.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content