opinie

Hoezo, de fiscale fixers gaan vrijuit?

Michel Maus

De fiscus en justitie vervolgen alleen belastingplichtigen die met naam in de Panama Papers worden vernoemd. De fiscaal adviseurs en de banken die de Panamaconstructies mee hebben opgezet, laten ze ongemoeid. Dat is wraakroepend.

De financiële en fiscale wereld werd deze week nog maar eens opgeschrikt door de Panama Papers. Een nieuw lek met 1,2 miljoen documenten toonde aan hoe fiscale Panamezen hebben gereageerd na het eerste datalek in 2016 door het consortium van onderzoeksjournalisten.

In alle fiscale schandaaldossiers van de voorbije jaren, zoals de Panama Papers, heeft de bank sector altijd de vermoorde onschuld gespeeld.

Uit de nieuwe informatie blijkt dat de offshorebusiness nog altijd vrij levendig is. En opnieuw blijkt dat de banksector nog altijd een prominente rol speelt. Nadat de eerste versie van de Panama Papers de bank Dexia in opspraak heeft gebracht, is het nu de beurt aan ING en ABN AMRO.

Deze week raakte bekend dat ING België via zijn Zwitserse bijhuis tot vrij recent bankrekeningen heeft geopend voor postbusvennootschappen in Panama en op de Britse Maagdeneilanden waarachter rijke Russen schuilden. ABN AMRO blijkt via zijn filiaal in Antwerpen zaken te hebben gedaan met diamantbedrijven via dubieuze constructies op de Maagdeneilanden.

©BELGA

Dat ING en ABN AMRO in het Belgische luik van de Panama Papers opduiken, zal misschien menigeen verassen. In alle fiscale schandaaldossiers van de voorbije jaren zoals de Panama Papers, Swissleaks en Luxleaks, speelde de banksector altijd de vermoorde onschuld. Ook tijdens de zittingen van de parlementaire onderzoekscommissie die de dossiers moest onderzoeken. De realiteit toont nu echter een ander verhaal.

En ja, het klopt dat offshorestructuren ook perfect legaal kunnen zijn en niet per definitie tot doel hebben belastingen te ontduiken. Maar het klopt evenzeer dat heel wat van die structuren fiscale fraude mogelijk maakten. En natuurlijk is het onaanvaardbaar dat mensen offshorestructuren gebruiken om belastingen te ontduiken in plaats van te ontwijken, maar het is al te makkelijk om in dit geval de fiscale en de gerechtelijke pijlen alleen op de belastingplichtigen te richten.

Hoe je het ook draait of keert, het opzetten van een frauduleuze structuur met buitenlandse schermvennootschappen kan niet zonder hulp en bijstand

Want hoe je het ook draait of keert, het opzetten van een frauduleuze structuur met buitenlandse schermvennootschappen kan niet zonder hulp en bijstand. Tenzij je gelooft dat de 91-jarige dame uit Oost-Vlaanderen die het parket in Gent in de Panama Papers heeft vervolgd, zelf en uit eigen initiatief in het vliegtuig is gestapt om in Panama een vennootschap op te richten.

Natuurlijk is dat niet het geval. Net zoals alle andere landgenoten die in de Panama Papers zijn vernoemd, heeft die dame zich laten ver- of misleiden door adviseurs die vaak in de financiële sector terug te vinden zijn. En net op dat vlak draagt de financiële sector een verpletterende verantwoordelijkheid.

RTBF-reportage

De ogen van de wereld mogen dan gericht zijn op het Panamese advocatenkantoor Mossack Fonseca, het aandeel van de banksector in het Panamaschandaal is minstens even groot. Al in 2009 bleek uit de RTBF-reportage ‘Peut on lutter contre les paradis fiscaux’ dat Belgische banken betrokken zijn bij fiscale fraude via de Panamaroute.

Nochtans stelt het strafrecht ook de personen strafbaar die daders van een misdrijf hebben geholpen of bijgestaan

In de reportage zat een fragment, gefilmd met een verborgen camera, waarbij een bankbediende van een Luxemburgs filiaal van een Belgische grootbank een Belgische klant haarfijn uitlegde hoe die 200.000 euro niet-aangegeven successiegeld ‘discreet’ kon beleggen via een Panamese vennootschap. Een duidelijker bewijs van de betrokkenheid van de banken zal moeilijk te vinden zijn, en de Panama Papers bevestigen het alleen maar.

Daarom is het zo wraakroepend dat de fiscus en justitie alleen de belastingplichtigen vervolgen die met naam in de Panama Papers werden vernoemd, en niet de fiscaal adviseurs en de banken die de Panamaconstructies hebben begeleid en mee hebben opgezet. Nochtans stelt het strafrecht ook de personen strafbaar die daders van een misdrijf hebben geholpen of bijgestaan.

Wielrenners

Dat de adviseurs en de banken buiten schot blijven, is onbegrijpelijk en verdient maatschappelijke verontwaardiging. De cruciale spelers bij fiscale fraude niet vervolgen is hetzelfde als in een dopingschandaal de toeleveranciers en de toedieners van dopingproducten ongemoeid laten, maar wel de gedopeerde wielrenners vervolgen. Dat is onverantwoord.

Het achterhalen van hun identiteit kan in elk geval niet moeilijk zijn. Het volstaat aan de belastingplichtige te vragen wie hem heeft bijgestaan bij de opstart van de constructie.

Dat de begeleiders van de frauduleuze offshoreconstructies niet worden aangepakt, valt voorlopig niet te verklaren. Het achterhalen van hun identiteit kan in elk geval niet moeilijk zijn. Het volstaat aan de belastingplichtige te vragen wie hem heeft bijgestaan bij de opstart van de constructie.

Dat die vraag niet wordt gesteld, doet enigszins vermoeden dat de wil ontbreekt om ook de financiële sector te viseren en ter verantwoording te roepen. De vraag is of dat na de tweede onthulling uit de Panama Papers zal veranderen. Of zijn de banken echt ‘too big to jail’?

Lees verder

Tijd Connect