opinie

In heb weinig zin in de komst van onze eigen Edward Snowden

Matthias Dobbelaere-Welvaert

Dwingt het terrorisme ons ertoe onze privacy in te ruilen voor veiligheid? Dat weiger ik. Ik weiger mijn privacy af te geven. Ik weiger dat ze wordt verkleind of geridiculiseerd. Ik gun het terrorisme die morele overwinning niet. En onze eigen klokkenluider zie ik evenmin graag komen, want op dat moment leven we in een controlestaat.

Door Matthias Dobbelaere-Welvaert, managing Partner van theJurists Europe (deJuristen/lesJuristes) en professor Copyright & Media Rights aan de Erasmus Hogeschool Brussel.

Parijs. Hoeft er nog over geschreven worden? De pijn, paniek en totale ontreddering die de dagen vulden na de aanslagen zijn amper in woorden uit te drukken. Na de pijn komt echter de rationaliteit. De wraakzucht. Begrijpelijk, maar hoe ver zijn we bereid te gaan om tot een voor ons acceptabel niveau van veiligheid te komen?

Af en toe spuwt een geheim bestuurlijk apparaat ook iets terug in de massa. Edward Snowden.

9/11. De dag dat de Verenigde Staten een stukje van hun bijwijlen arrogante trots verloren. Samen met de Twin Towers stortte ook het vertrouwen van de Amerikaanse burger in het bestuursapparaat in. Harde maatregelen worden genomen, nieuwe veiligheidsdiensten uit de grond gestampt en bestaande diensten krijgen extra middelen en vrijheden. Het algemeen afluisteren van communicatie wordt (opnieuw) actief, zonder veel tegenstemmen. Want wie kan er nu tegen meer veiligheid zijn als onschuldige personen het slachtoffer worden van bloedige religieuze motieven?

©rv

Af en toe spuwt een geheim bestuurlijk apparaat ook iets terug in de massa. Edward Snowden, nu al de bekendste klokkenluider van de 21ste eeuw, stuurde een schokgolf door de Verenigde Staten. Machtsmisbruik, manipulatie, algehele beknotting van het privéleven van burgers. Wat velen al vermoedden, zet Snowden op papier. Nieuw was het ook niet. Het spionageprogramma Prism was de nieuwe schande, Echelon die van de jaren 90. Oude wijn in nieuwe zakken.

Snowden is een paria, opgejaagd door het overheidsapparaat, met bescherming van vaak liberale landen die net zo goed een politieke agenda hebben. Ondertussen doet de NSA gewoon verder, met een andere naam voor het afluisterprogramma. Wie ooit de akelig correcte ‘Bourne Trilogy’ zag, weet hoe makkelijk het is om van interne projectnamen te veranderen.

Willen we onze eigen NSA? Hoe ver zijn we bereid te gaan? Hoe onveilig voelen we ons nu werkelijk? Hoeveel van onze persoonlijke vrijheid willen we opgeven om meer terroristen te kunnen arresteren? Dát en niks anders zal de inzet zijn voor onze politieke partijen de komende weken en maanden.

Prepaid

De drang naar macht en controle zit bij overheidsinstanties en regeringen ingebakken. Wat vaak ontbreekt, is de democratische grondslag en het draagvlak voor ingrijpende veranderingen. Ik schreef in juni 2015 dat anonieme simkaarten wellicht verleden tijd zouden worden, en hoe dat niet meer is dan een lapje voor het bloeden om een illusie van veiligheid te creëren.

De drang naar macht en controle zit bij overheidsinstanties ingebakken.

Minister Alexander De Croo greep in en zei dat hij geen voorstander was van de maatregel. Het nieuws rond de simkaarten bloedde dood. Vandaag echter ruikt de politiek haar kans en drukt ze via nieuwe maatregelen alsnog het einde van de anonieme prepaid simkaarten door.

Er zijn nog een pak meer maatregelen die de regering ten voordele van onze ‘algemene veiligheid’ wil nemen. De komende weken moet duidelijk worden hoe concreet ze zijn, en hoe ze worden ingevuld.

Mag ik, los van uw pijn, angst en misschien zelfs paniek, ook kritisch zijn? Mag ik schrijven dat ik veiligheid een illusie vind? Dat ik het onkies vind dat de regering nu opeens wél werk maakt van anonieme prepaids, een maatregel die enkele maanden geleden werd opgeworpen en dus in se niks te maken heeft met de aanslagen in Parijs? Mag ik onze beleidsmakers - als ze naar een grotere staat van controle willen evolueren - ervan verdenken ook andere motieven te hebben dan enkel het voorkomen van terrorisme?

Mag ik schrijven dat ik veiligheid een illusie vind? Dat ik het onkies vind dat de regering nu opeens wél werk maakt van anonieme prepaids?

Ik spreek voor mezelf, als privacyvoorvechter en -jurist. Ik ben me daarvan bewust. Ik accepteer echter een graad van onveiligheid. Ik weiger mijn privacy af te geven, te zien verkleinen of te zien worden geridiculiseerd, goed wetende dat dat een morele overwinning van het terrorisme impliceert. Veiligheid bestaat niet. Het is een illusie, zo groot als het leven zelf.

Gebalde vuist

Als we nu geen gebalde vuist maken naar onze beleidsmakers krijgen we ongetwijfeld de controlestaat waar maar enkelen van ons echt in geloven of naar verlangen. Terrorisme, en het argument daarrond, is niets meer dan een doekje voor het bloeden. De vrijheid van een individu, die rechtmatig en binnen de lijnen van de wet handelt, dient als hoogste prioriteit te gelden. Indien niet is het maar een kwestie van tijd voor we ook hier onze eigen Edward Snowden mogen verwelkomen. En daar heb ik bijzonder weinig zin in.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content