opinie

Ondernemerschap bevorderen werkt beter dan e-mails inperken

Het wetsvoorstel van minister van Werk Kris Peeters rond e-mailen na het werk is symptomatisch voor een mentaliteit die loodzwaar weegt op ondernemende ambitie. Goed bedoeld betekent niet noodzakelijk goed beleid.

Door Bart Derre (lector vakgroep Commerciële Economie & Ondernemen HoGent, PhD candidate TU/e en director The BEE Ltd) , Luc Vandingenen (algemeen directeur BTI Studios nv, coach keuzevak ondernemen en opleidingstraject ‘ondernemen voor docenten’ HoGent) en Koen Smets (organisatiedeskundige en director The BEE Ltd). Ze schreven samen het boek The Entrepreneurial Organization (Pelckmans Pro)

Vice-premier en minister van tewerkstelling Kris Peeters bereidt een wetsvoorstel voor waarin bedrijven zullen  gevraagd worden om overleg te plegen en eventueel afspraken te maken met hun medewerkers omtrent het verzenden van emails buiten de werkuren

Managers en bestuurders moeten niet de symptomen maar de oorzaken aanpakken

Het was ironisch dat het dinsdagochtendnieuws over dat voorstel onmiddellijk werd gevolgd door de oproep van enkele Belgische bedrijfsleiders aan de burgers om hun online-aankopen te doen in Belgische webwinkels, eerder dan bij Amazon of Bol.com. Klanten kiezen voor webshops die snel, flexibel en goedkoop zijn, en net zoals andere succesvolle ondernemingen komen die tot stand wanneer ondernemend gedrag wordt gestimuleerd, en niet aan banden gelegd door punaisenpoetserij van de overheid.

Anachronistisch

Kan een dynamische kenniseconomie optimaal functioneren wanneer iedereen enkel op weekdagen van 9 tot 5 met zijn hoofd bij het werk is? Dat model werkt ongetwijfeld prima voor goed gedefinieerde en stabiele routinetaken. Maar wanneer het erop aankomt snel in te spelen op nieuwe tendenzen, wendbaar te reageren op een zet van een concurrent, en kennis bij elkaar te brengen om je klanten innovatieve producten en diensten aan te bieden, dan lijkt zo’n rigide tijdsbesteding toch wat anachronistisch.

Plaats- en tijdonafhankelijk werken, met een grotere autonomie en flexibiliteit voor de medewerkers, wordt de nieuwe standaard

Om met success mee te kunnen spelen in de economie van vandaag moeten bedrijven in sneltempo hun werkcontext en jobs herontwerpen. Plaats- en tijdonafhankelijk werken, met een grotere autonomie en flexibiliteit voor de medewerkers, wordt de nieuwe standaard. En dat is op zichzelf een goede zaak. Autonomie is immers een belangrijke universele doelstelling die wij als mens nastreven, zoals Edward Deci en Richard Ryan In hun zelf-determinatietheorie stellen. Het herontwerpen van de jobs kan bijgevolg een positief effect hebben, en werk-gerelateerde burn-out net kunnen voorkomen.

Window dressing

Laten we echter niet twijfelen aan de goede bedoelingen van minister Peeters. Hij is wellicht bezorgd dat zulke flexibiliteit zou leiden tot meer werkgerelateerde stress en meer burn-outs. Dat kan in sommige gevallen best zo zijn. Alleen ligt de oplossing niet in een wetgeving die bedrijven vraagt om afspraken te maken omtrent werkgerelateerd e-mailgebruik. In het Engels heeft men daar een mooi woord voor: ‘window dressing’, het opsmukken van je etalage zonder iets te doen aan de winkel zelf. En al zal al dan niet e-mailen na het werk op zich nauwelijks een verschil maken, het wetsvoorstel is helaas wel symptomatisch voor een mentaliteit die loodzwaar weegt op ondernemende ambitie. Goed bedoeld betekent niet noodzakelijk goed beleid.

Peeters is wellicht bezorgd dat zulke flexibiliteit zou leiden tot meer werkgerelateerde stress en meer burn-outs, maar de oplossing ligt niet in een wetgeving die bedrijven vraagt om afspraken te maken omtrent werkgerelateerd e-mailgebruik.

Managers en bestuurders moeten niet de symptomen maar de oorzaken aanpakken. Organisaties - en dat geldt voor commerciële bedrijven zowel als voor publieke instellingen - hebben nood aan meer ondernemend gedrag. Er ligt een schat aan onontgonnen potentieel bij de medewerkers: kennis, vaardigheden en passie, die kunnen worden aangewakkerd en aangewend om het aanbod voor klanten en gebruikers te verbeteren en te vernieuwen. En daar liggen de interventiemogelijkheden, het ondernemend vermogen van die individuele medewerkers aanscherpen en de ondernemende houding van het bedrijf stimuleren.

Levenslang leren

In een studie rond de evolutie van jobkenmerken van 1975 tot 2012 schrijven bedrijfspsycholoog Lauren Wegman en collega’s als aanbeveling: ‘[…] theorists and practitioners should focus on understanding the selection and development of employees with knowledge, skills and attitudes needed to succeed in the modern environment.’ Op maat van de individuele medewerkers dus, niet via de grove borstel van de wet.

Bureaucraten en politici stellen veel geloof in regels - en helaas al te vaak in regels die gebaseerd zijn op volkswijsheden en buikgevoel, eerder dan op degelijk bewijsmateriaal. Maar regels creëren vooral een vals gevoel van veiligheid zonder veel te doen aan het werkelijke probleem, en hebben vaak neveneffecten die worden onderschat of over het hoofd gezien.

Bureaucraten en politici stellen veel geloof in regels, en helaas al te vaak in regels die gebaseerd zijn op volkswijsheden en buikgevoel, eerder dan op degelijk bewijsmateriaal.

Wil de minister toch een regulerend kader ontwikkelen, dan zou hij er beter aan doen verder in te zetten op levenslang leren en het verder aanscherpen van de ondernemende houding van de bedrijven, dan op het inperken van het sturen van e-mails.

2018 staat voor de deur, en het eindejaar is altijd een goed moment om vooruit te kijken naar wat beter zou kunnen in het komende jaar. Wordt 2018 voor België een meer ondernemend jaar, waarin inheemse webwinkels Amazon en Bol.com het vuur aan de schenen leggen? We mogen het hopen, maar de twijfel knaagt toch.

(Deze opinie werd voor het grootste deel geschreven buiten de werkuren, maar ge-e-maild tussen 9 en 5.)

Lees verder

Gesponsorde inhoud