opinie

Ook bitcoin en co komen onder toezicht

©Bloomberg

Is bitcoin de grootste zeepbel ter wereld of een prima belegging, in de spits van de financiële technologie? De blockchaintechnologie voor de virtuele munt zal op lange termijn bloeien, maar de bitcoinkoers zal instorten.

Door Kenneth Rogoff, voormalig hoofdeconoom van het IMF en hoogleraar economie en overheidsbeleid aan Harvard University.

Mocht u het bitcoin-verhaal niet hebben gevolgd: de koers is de afgelopen twaalf maanden met 600% gestegen, en de afgelopen 24 maanden zelfs met 1.600%. Tegen een koers van boven de 5.000 dollar (gisterenochtend bijna 5.184 dollar) is één enkele eenheid van de virtuele munt nu ruim drie keer meer waard dan een ounce goud. Sommige bitcoin-evangelisten denken dat de koers de komende paar jaar nog veel verder zal stijgen.

©Bloomberg

Wat er verder gebeurt hangt af van de vraag hoe regeringen zullen reageren. Tolereren zij anonieme betalingssystemen die belastingontduiking en misdaad vergemakkelijken? Roepen zij hun eigen digitale munten in het leven? En met welk succes betreden de talloze ‘alt-coin’-concurrenten van bitcoin de markt?

In principe is het uiterst eenvoudig om de bitcoin-technologie te klonen of te verbeteren. Minder makkelijk is het nabootsen van de gevestigde positie van bitcoin als het gaat om geloofwaardigheid en het grote ecosysteem van applicaties eromheen.

Fintech

Op dit moment is het toezicht nog altijd een doe-maar-op. De Chinese regering, bezorgd over het gebruik van bitcoin voor kapitaalvlucht en belastingontduiking, heeft onlangs wel de bitcoin-beurzen verboden. Japan daarentegen heeft bitcoin erkend als wettig betaalmiddel, blijkbaar in een poging de wereldleider in fintech te worden.

De Verenigde Staten nemen voorzichtige stappen om het voorbeeld van Japan te volgen en fintech te reguleren, maar het eindspel is verre van duidelijk. Het belangrijkste is dat bitcoin niet iedere slag hoeft te winnen om de torenhoge koers te rechtvaardigen. In Japan is bitcoin een grote triomf.

In Silicon Valley investeren watertandende managers in bitcoin, maar ook in concurrerende systemen. De belangrijkste na bitcoin is Ethereum. De baanbrekende, Amazon-achtige ambitie van Ethereum is om het voor zijn gebruikers mogelijk te maken om dezelfde (blockchain-)technologie in te zetten voor het afsluiten van ‘slimme contracten’ voor zowat alles.

Begin oktober bedroeg de marktwaarde van Ethereum 28 miljard dollar, tegen 72 miljard voor bitcoin. Ripple, een platform dat door de bankensector naar voren wordt geschoven voor het kortwieken van de transactiekosten voor interbancaire en overzeese transfers, ligt ver achterop met een marktwaarde van 9 miljard dollar. Na deze top drie volgen tientallen beginnende concurrenten.

Cyberveiligheid

De meeste deskundigen zijn het erover eens dat de ingenieuze blockchain-technologie brede toepassingen zou kunnen hebben voor de cyberveiligheid, momenteel een van de grootste uitdagingen voor de stabiliteit van het mondiale financiële stelsel. Voor veel ontwikkelaars is het doel om een goedkoper, veiliger betalingsmechanisme te hebben in de plaats gekomen van de ambitie van bitcoin om de positie van de dollar over te nemen.

Maar het is dwaasheid om te denken dat bitcoin ooit in de plaats kan komen van door de centrale banken uitgegeven geld. Dat overheden kleine, anonieme transacties met virtuele munten toestaan is één ding, en het is zelfs wenselijk. Maar dat overheden grootschalige anonieme betalingen toestaan is nog wat anders, want het wordt dan buitengewoon moeilijk om belastingen te innen of criminele activiteiten tegen te gaan. Uiteraard lopen overheden die biljetten in grote coupures (zoals duizend dollar) uitgeven eveneens het risico dat ze belastingontduiking en misdaad helpen. Maar cash is in ieder geval materieel van aard, en virtuele munten niet.

Het wordt interessant om zien hoe het Japanse experiment zich ontwikkelt. De Japanse regering heeft aangegeven bitcoin-beurzen te zullen dwingen om zich te hoeden voor criminele activiteiten en om informatie te vergaren over depositohouders. Toch mag je er zeker van zijn dat belastingontduikers manieren zullen vinden om anoniem bitcoins in het buitenland te verwerven en hun geld dan via Japanse rekeningen wit te wassen. Papiergeld een land in en uit krijgen is een grote kostenpost voor belastingontduikers en criminelen; door virtuele munten te omarmen dreigt Japan een Zwitserland-achtig belastingparadijs te worden, waar het bankgeheim ingebakken wordt in de technologie.

Schurkenstaten

Mocht bitcoin zijn bijna-anonimiteit kwijtraken, zou het lastig zijn de huidige koers te rechtvaardigen. Misschien gokken bitcoin-speculanten erop dat er altijd een consortium van schurkenstaten zal zijn dat het gebruik van anonieme bitcoins toestaat, of zelfs staten als Noord-Korea die er zelf gebruik van zullen blijven maken.

Zou bitcoin waardeloos worden als overheden alle transacties perfect zouden kunnen overzien? Misschien wel niet. Want al vergen bitcoin-transacties een enorme hoeveelheid elektriciteit, bitcoin kan mits een paar verbeteringen nog altijd de vergoedingen van 2% kloppen die de grote banken aanrekenen voor het gebruik van betaalkaarten.

Wat kan er de centrale banken van weerhouden hun eigen digitale munten te creëren en hun toezichtsmacht te gebruiken om het speelveld te beïnvloeden tot zij hebben gewonnen? De lange geschiedenis van het geld leert ons dat de staat uiteindelijk alles reguleert en zich toeëigent wat de particuliere sector uitvindt.

Ik heb geen idee waar de koers van bitcoin de komende jaren heen gaat en eindigt, maar er is geen reden om te denken dat virtueel geld aan dat lot zal ontsnappen.

Copyright Project Syndicate

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content