opinie

Partijen ‘hun' klimaatthema afpakken is niet makkelijk

De politieke agenda van andere partijen kapen is niet makkelijk. Ook PS en PTB/PVDA gooien zich op het klimaatthema, maar het wordt zeer moeilijk om de geloofwaardigheid van Ecolo af te pakken. 'Issue ownership’ is een sterk gegeven.

Door Pascal Delwit, politicoloog Université libre de Bruxelles

Op drie maanden van de federale, regionale en Europese verkiezingen hebben de klimaatbewegingen en de toename van de angst voor de opwarming het milieuthema bovenaan de agenda van media en politiek gekregen.

©rv

In de politieke competitie bepaalt het vastleggen van de agenda een - groot - deel van het resultaat. Je kan je dus geen impasse veroorloven in hoe je je positioneert voor dat thema, ook al lijkt de impact van dat thema op het verkiezingsresultaat heel onzeker.

Voor elk thema dat er in de ogen van de burger toe doet, beschouwen verschillende segmenten van het electoraat telkens één partij als de meest competente. En dat thema behoort die partij ook toe - dat is het fameuze ‘issue ownerschip’. Legitiem of niet, terecht of onterecht, meestal is het zo. De liberalen ‘bezitten’ het thema van de fiscaliteit, de socialisten de sociale zekerheid, de groenen het milieu en extreemrechts de migratie. Maar hoe dan ook is daar beweging in mogelijk en kunnen andere klemtonen gelegd worden. Géén standpunt innemen is hoe dan ook geen optie.

De liberalen ‘bezitten’ het thema van de fiscaliteit, de socialisten de sociale zekerheid, de groenen het milieu en extreemrechts de migratie

Wat is momenteel de positie van de Franstalige politieke partijen over milieuthema’s? Schematisch zijn er twee scheidslijnen. Er is tegelijk een kloof tussen links en rechts en tussen ‘individuele actie’ en overheidsoptreden.

Belastingen

Bij de rechterzijde komen milieuthema’s zelden op tafel, zijn ze zelden stof voor discussie en liggen ze buiten de belangrijkste bezorgdheden van hun kiezers. Ook een belangrijk deel van de vrije beroepen, de zelfstandigen, de kaderleden, de ondernemers of wie buiten de stad woont vindt de ecologische uitdaging niet het belangrijkste en staat vijandig jegens regulering, zeker als het over een element gaat dat ermee geassocieerd wordt: belastingen.

De PS werpt zich terug op de klimaatkwestie door een charter van het 'ecosocialisme' aan te nemen. De partij stelt dat voor als iets nieuw, maar dat klopt niet.

Men kant zich bij rechts ook tegen een ‘bestraffende ecologie’ en stelt daar een ‘realistische ecologie’ tegenover. De toestand wordt verbloemd en voor mogelijke oplossingen wendt men zich tot de nieuwe technologie. Zoals in Vlaanderen heeft de lobby van de agrovoeding veel invloed, meer bepaald op de positie van cdH, die vooral sterk staat op het platteland en rond de steden.

Bij de linkerzijde is er al lang een band met de ecologische kwestie, maar niet noodzakelijk als kernprobleem. De primordialiteit van de sociale kwestie, nauw verbonden met economische ontwikkeling, heeft er vaak toe geleid dat het milieu niet centraal stond. De laatste jaren is er in verschillende linkse cenakels meer aandacht voor, maar de vertaling in politieke actie blijft beperkt.

Dat belet de partijen echter niet om het thema met regelmaat te integreren. Bij de PS was dat het geval onder het voorzitterschap van Guy Spitaels, Philippe Busquin en Elio Di Rupo. En recent heeft de PS zich terug op de klimaatkwestie geworpen door een charter van het 'ecosocialisme' aan te nemen. De partij stelt dat voor als iets nieuw, maar dat klopt niet.

Overheid

Ook de PTB/PVDA werpt zich in de strijd voor het milieu. De partij doet dat in een context waarin ze wil vermijden dat Ecolo haar de rol van ‘alternatief’ afpakt. Voor PTB/PVDA moet de ecologische uitdaging uitsluitend worden aangegaan via overheidsoptreden, en dus een verandering van paradigma: ‘Zolang de logica van de markteconomie regeert, levert aan ecologie doen niks op’, zei kopstuk Raoul Hedebouw afgelopen weekend. De PTB/PVDA weigert radicaal eender welke individuele actie voor te staan, terwijl die actie net prominent aanwezig is in de milieubeweging.

Ook de PTB/PVDA werpt zich in de strijd voor het milieu. De partij doet dat in een context waarin ze wil vermijden dat Ecolo haar de rol van ‘alternatief’ afpakt

Zoals de film Demain (2016) die heel wat engagement heeft geïnspireerd, grotendeels illustreert, gaat PTB/PVDA ervan uit dat de som van de individuele gedragingen de collectieve actie ondergraaft. Een soort terugkeer naar Adam Smith als het ware. Dat is een belangrijk spanningspunt in het debat. Meer of minder expliciet wordt de impact van milieumaatregelen en houdingen beleefd in het licht van diegenen die de ‘mogelijkheid’ hebben om te ageren en maatregelen kunnen verteren - de gestigmatiseerde bobo’s - en van diegenen die ‘gevangen zitten’: de arbeidersklassen of de inwoners aan de rand van de grote arbeidsregio’s zoals Antwerpen, Luik, Brussel. Waarbij trouwens ook de sociale kwestie weer op de agenda is beland.

Los van het belang en het nut van het debat wordt het zeer moeilijk om Ecolo - of Groen in Vlaanderen - de geloofwaardigheid te ontnemen voor die thematiek, als de milieu-agenda zo bepalend blijft. Laten we echter niet vergeten dat die agenda zeker niet exclusief is en dat de volgorde van de bezorgdheden van de verschillende sociale groepen op drie maanden tijd nog sterk kunnen wijzigen.

Lees verder

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n