opinie

Pluralisme is nodig; ook in de financiële sector

'Coöperaties ontsnappen niet aan economische wetten', schrijft Stefaan Michielsen (De Tijd 29/10/2016). En of hij gelijk heeft! De historisch lage rente doet ook coöperaties in de financiële sector buigen en zelfs kraken. En door de onvermijdelijke digitalisering ziet de Chief Information Officer (CIO) ook in coöperaties zijn invloed en budgetten toenemen. Terwijl de HR-manager zich tegenwoordig vooral mag bekwamen in het opstellen van afvloeiingsregelingen.

Peter Bosmans – directeur Febecoop.

Toch is er alleen al op dit domein een wezenlijk verschil tussen coöperaties als Crelan of P&V Verzekeringen en zuiver winstgerichte financiële spelers als ING. Bij de eersten gaat het vooral om natuurlijke afvloeiingen, bij de laatste om naakte ontslagen. Het verschil tussen de scalpel en de botte bijl. Zou het coöperatieve karakter hier iets mee te maken kunnen hebben?

Handicaps of troeven?

Maar wat te zeggen over Michielsens stelling dat het coöperatieve statuut een handicap zou zijn bij het counteren van lastige marktomstandigheden? Ofwel getuigt die van een gebrek aan kennis over de werking van een coöperatie ofwel van ideologische vooringenomenheid.

Want wat Stefaan Michielsen handicaps van coöperaties noemt, zijn evengoed troeven op het vlak van duurzaamheid. Neem nu de kapitaalstructuur van de coöperatieve vennootschap. In tegenstelling tot wat het geval is in naamloze vennootschappen, dragen coöperatieve vennoten twee petjes: ze zijn tegelijk gebruiker én eigenaar. Coöperaties worden opgericht met het primaire doel om de behoeften van de leden te dienen. Vanzelfsprekend wensen coöperatieve aandeelhouders dat het de coöperatie economisch voor de wind gaat en dat een billijke vergoeding hun financiële inbreng honoreert. Maar dat financiële belang wordt getemperd door het feit dat dezelfde leden ook als gebruikers belang hebben: een kwaliteitsvolle dienstverlening en/of een lange termijnrelatie. Winst blijft daardoor veelal in het bedrijf. En de blik reikt verder dan de kwartaalcijfers.

Dit verklaart meteen ook waarom de financiële coöperaties zelfs in barre tijden nauwelijks vennoten zagen uitstromen. Ondanks het feit dat hun vennoten dit, zoals Michielsen stelt, volgens de statuten gemakkelijk zouden kunnen. Is loyaliteit volgens de hedendaagse managementliteratuur geen kritische succesfactor voor elke economische speler in sectoren die kampen met harde concurrentie?

Naast de loyaliteit is er ook zoiets als de solidariteit. Toen in 2008 de ene klassieke bank het vertrouwen in de andere opzegde, zagen we bij coöperaties precies het omgekeerde fenomeen: ze namen participaties over de Europese grenzen heen.

En dan is er het befaamde democratisch bestuursmodel van coöperaties waar het stemrecht gedeeltelijk losgekoppeld is van de financiële inbreng. Dat de macht van een dominante aandeelhouder ingeperkt wordt ten gunste van de middelgrote vennoten, leidt net tot een meer overwogen en gedragen besluitvorming. Geen enkele intelligentie- of praktijktest heeft ooit uitgewezen dat een aandeelhouder die meer 50 procent van het kapitaal inbrengt ook automatisch de beslissingen neemt die het lange termijnbelang van de onderneming het beste dient.

Hulpeloze Vennootschap

Tijdens de bankencrisis van 2008 leek de doorsnee Naamloze Vennootschap in de banksector bij wijlen toch ook eerder op een Hulpeloze Vennootschap

En wat te zeggen van Michielsens’ boude bewering dat 'als een felle windstoot het dak van het coöperatieve huisje wegblaast en de coöperanten een zware bui over zich heen krijgen, ze daar niet tegen blijken te kunnen en ze hysterisch worden'. Tijdens de bankencrisis van 2008 leek de doorsnee Naamloze Vennootschap in de banksector bij wijlen toch ook eerder op een Hulpeloze Vennootschap? Die immense onderlinge vertrouwenscrisis waardoor de ene bankier van de ene dag op de andere de kredietlijn van de andere afsloot. Die blinde paniek in de bestuurskamers. Tot het bevrijdende signaal kwam dat de anders zo verwenste overheid de zaak zou overnemen.

Hoorden we toen vanuit de coöperatieve beweging pleidooien om de Naamloze Vennootschappen in de financiële sector dan maar meteen af te schaffen? Gelukkig niet. Net zoals de politiek is ook de economie gebaat met pluralisme. En laten we van elkaars sterktes en zwaktes leren in plaats van elk ander model tot op de grond af te branden.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud