opinie

Stop de neerwaartse fiscale spiraal

Het vetorecht van enkele vrijbuiterlidstaten van de EU houdt de harmonisering van de Europese fiscaliteit tegen. Terwijl die broodnodig is om de desastreuze fiscale neerwaartse spiraal te stoppen.

Door Han Busker, Rudy De Leeuw en Marc Leemans, respectievelijk voorzitter van de FNV (Federatie Nederlandse Vakvereniging), voorzitter van het ABVV en voorzitter van het ACV

Uit bezorgdheid over het mogelijke vertrek van de hoofdkantoren van enkele multinationals, wil minister-president Mark Rutte de dividendbelasting op 0 procent brengen in Nederland. Klaarblijkelijk is hij bang dat Nederland onvoldoende competitief is en best een tandje bij steekt om Nederland aantrekkelijk te houden als investeringsland. Om toch maar niet te eindigen zoals België, verdedigde Rutte deze maatregel. Waarop Belgische politici erg korzelig reageerden.

Merkwaardig is dat allemaal. Want volgens Gabriël Zucman van de universiteit van Berkeley (VS) zijn zowel België als Nederland, net als Ierland, Luxemburg, Cyprus en Malta Europese belastingparadijzen. Waardoor ze voor multinationals erg aantrekkelijk worden om er hun hoofdkantoor of een winstgevend onderdeel onder te brengen.

België is ‘befaamd’ om zijn excess profit rulings, waardoor de winst die multinationals in België genereren onbelast blijft. Bijgevolg doen die multinationals er alles aan om zo veel mogelijk winst naar België te transfereren. En zo maakt België andere landen belastinginkomsten afhandig.

Lidstaten moeten ophouden met elkaar fiscaal vliegen af te vangen. Fiscale concurrentie verlaagt de overheids inkomsten, terwijl de noden alleen maar groter worden.

In Nederland maken veel Amerikaanse multinationals dan weer handig gebruik van het netwerk van Nederlandse belastingverdragen om door middel van brievenbusfirma’s hun winstbelasting sterk te reduceren. Ook de Nederlandse en Belgische rulingspraktijk, waarbij multinationals met de fiscus geheime afspraken kunnen maken, is zeer omstreden. Uit de Paradise Papers bleek dat een lokale Nederlandse belastinginspecteur heeft toegestaan dat Procter & Gamble 676 miljoen euro onbelast kon doorsluizen naar de Kaaimaneilanden.

De Europese Commissie kijkt gelukkig niet werkloos toe op de ergste uitspattingen van fiscale concurrentie. Zo werd België gesommeerd om een einde te maken aan het fiscaal speeltje van de excess profit rulings, en wel met terugwerkende kracht. Waardoor minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) 700 miljoen euro moet terugeisen van de bedrijven die van de Belgische gulheid mochten genieten.

De Commissie is dus niet helemaal machteloos, maar haar hefbomen zijn wel beperkt. Zo is er een Europese richtlijn over een gelijke berekening van de vennootschapswinst - de common consolidated corporate tax base (CCCTB) - die door Nederland en België al werd omgezet. De vennootschappen zijn evenwel niet verplicht dat berekeningsmodel te volgen.

Groeiende ongelijkheid

Zonder medewerking van de lidstaten in de Europese Raad lukt het nooit om de neerwaartse spiraal inzake belasting van vennootschapswinsten en inkomsten uit kapitaal een halt toe te roepen. Het knelpunt blijft de unanimiteitsregel voor fiscaliteit in de Europese Raad. Die regel maakt dat vrijbuiterlidstaten een vetorecht behouden dat elke harmonisering tegenhoudt.

De Belgische en Nederlandse vakbonden roepen samen met de Europese vakbondskoepel EVV op om een einde te maken aan deze desastreuze neerwaartse spiraal. Die is een belangrijke oorzaak van de groeiende ongelijkheid in inkomens en vermogens. En die ongelijkheid is een van de belangrijkste economische uitdagingen van de 21ste eeuw. Daarvan zijn zelfs instellingen als het IMF en de OESO nu overtuigd.

Dat zoveel andere factoren een investeringsbeslissing van multinationals beïnvloeden, is blijkbaar nauwelijks van tel.

De uitspraken van Rutte illustreren mooi hoe een losgeslagen neoliberale ideologie steunt op mythen die geen steek houden. In zijn ogen is België een economische woestijn waar nog amper één multinational het hoofd boven water kan houden. Economisch heil is enkel te verwachten van een aanpak met fluwelen handschoenen van multinationals, en het is vooral belangrijk een stap voor te blijven op de naaste concurrent. Dat zoveel andere factoren een investeringsbeslissing beïnvloeden, is blijkbaar nauwelijks van tel. Voor Nederland en België zijn bijvoorbeeld de knowhow en innovatieve capaciteit door de goede wisselwerking tussen topuniversiteiten en de privésector oneindig veel belangrijker dan tien procent minder of meer dividendbelasting.

Vliegen afvangen

Europese lidstaten moeten ophouden met elkaar fiscale vliegen af te vangen. Minder ongelijkheid is alleen mogelijk door een evenwichtige en rechtvaardige fiscale behandeling van vennootschapswinsten en kapitaalinkomens. De fiscale concurrentie verlaagt de overheidsinkomsten, terwijl de collectieve noden de komende jaren alleen maar groter worden.

Het gebruik van het Europese model voor de berekeningsbasis van de winstbelasting (CCCTB) moet een verplichting worden voor alle Europese vennootschappen

Voor Nederland en België zijn de vergrijzing en de groeiende uitgaven voor zorg gigantische uitdagingen. Ook de omschakeling naar een duurzame energievoorziening en een duurzame mobiliteit vergt grote overheidsinvesteringen, die niet alleen door belastingen op arbeid of door grotere regressieve indirecte belastingen gedragen kunnen worden. De digitalisering en de robotisering stellen de uitdaging van het fair belasten van kapitaalinkomsten des te meer op scherp.

We roepen onze regeringen daarom op om het voortouw te nemen om meer Europese harmonisering van vennootschapsbelasting na te streven. Het gebruik van het Europese model voor de berekeningsbasis van de winstbelasting (CCCTB) moet een verplichting worden voor alle Europese vennootschappen. En er moet een Europees minimumtarief van minstens 25 procent komen voor de belasting van vennootschapswinsten, zoals het Europees vakverbond voorstelt. Ook voor de faire belasting van kapitaalinkomsten in de personenbelasting zijn minimumtarieven nodig. In een steeds meer geïntegreerde eurozone is dit de enige weg vooruit.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content