opinie

Terug naar potlood en papier, graag

Professor vakgroep Wiskunde en Data Science van VUB en gespecialiseerd in wiskunde voor digitale toepassingen

Ik wil bij elk vak opnieuw potlood en papier op tafel. Dat mag gerust in digitale vorm zijn.

Het academiejaar is geopend met een knaller! Wat doet het deugd om weer een aula vol met roezemoezende studenten binnen te stappen. Wat is het zalig om hen te zien kijken en luisteren, misschien wel met nog meer aandacht dan voor corona. Geen gepruts met laptops of smartphones. Het gevolg van een digitale overdosis? Misschien genieten ze simpelweg van die ‘echte mens’ voor hun neus?

Onlangs trok een leerkracht aan de alarmbel nadat ze het taalinvulboek van haar dochter onder de loep had genomen. Die schreef in een heel jaar slechts twintig zinnen en vier korte teksten.

Het valt me nog meer dan voorheen op dat er geen schrijfgerief voor hun neus ligt. Ze maken geen aantekeningen. Omdat ze denken dat alles in de cursusnota’s staat? Omdat er geen lege plekken zijn waar iets moet worden ingevuld?

Dat brengt ons bij de vermaledijde invulboeken. Onlangs trok een leerkracht aan de alarmbel nadat ze het taalinvulboek van haar dochter onder de loep had genomen. Die schreef in een heel jaar slechts twintig zinnen en vier korte teksten. We moeten echt niet versteld staan dat onze jeugd niet meer kan schrijven. Het ordenen van gedachten, het structureren van een tekst en het zoeken naar de juiste bewoordingen moet men via vallen en opstaan leren.

De essentie

  • De auteur
    Ann Dooms is professor aan de vakgroep Wiskunde en Data Science van VUB en gespecialiseerd in wiskunde voor digitale toepassingen.
  • De kwestie
    Studenten en leerlingen schrijven te weinig. Dat ligt voor een deel aan de invulboeken.
  • Het voorstel
    Scholen en studenten moeten gaan voor de digitale evenknie van potlood en papier.

Onze overheid is zich meer dan bewust van het probleem en richtte een werkgroep op die zich zal buigen over de kwaliteit van de leermiddelen in ons onderwijs. Broodnodig, maar een aartsmoeilijke taak omdat veel belangen spelen.

Ik ijver voor het lege blad. Ik wil bij elk vak opnieuw potlood en papier op tafel. De polemiek gaat er nu vooral over dat het gebrek aan schrijfvaardigheid problematisch is voor de taalontwikkeling, maar men vergeet dat schrijven en tekenen ook nodig zijn voor het ontwikkelen van wetenschappelijk inzicht, zeker in wiskunde.

Geur van inkt

Nu krabt u zich misschien even in het haar, want lijkt wiskunde niet het vak bij uitstek om te werken met een invulboekje? Wat ik wil zeggen is dat er helemaal geen plaats is om zelf wat uit te proberen of om nota te nemen van redeneringen en inzichten die de leerkracht verschaft. Wanneer ik terugdenk aan mijn schooltijd, herinner ik me vooral de geur van inkt gecombineerd met die van hout. Mijn ruitjespapier werd gevuld met cursusnota’s in pen enerzijds en extra uitleg of probeersels geschreven met mijn vers geslepen potlood anderzijds. Ik hield dat systeem aan op de universiteit.

Ik wil echter helemaal niet terug naar door de student geschreven cursussen. Ik wens niemand een schrijfbobbel toe, maar wel plaats. Mijn eigen cursus is bewust geen tweezijdig gedrukt boek. Ik moedig mijn studenten aan om de witruimte op de achterkant van elk blad te benutten, zowel tijdens de les als bij het studeren. Het is een leeg canvas dat je toelaat inzichten neer te schrijven, terwijl je ook letterlijk verbanden kan trekken. Ik leg tijdens mijn colleges veel verbanden tussen begrippen, iets wat moeilijk te doen valt in een lineair getypte tekst.

Het debat gaat er nu vooral over dat het gebrek aan schrijfvaardigheid problematisch is voor de taalontwikkeling, maar men vergeet dat schrijven en tekenen ook nodig zijn voor het ontwikkelen van wetenschappelijk inzicht, zeker in wiskunde.

Ik betrek hen actief in het denkproces over hoe we een bewijs zouden aanpakken. Wat is er gegeven, waar willen we naartoe? Vragen die bij hen een reflex moeten worden, maar die geen deel uitmaken van een effectief bewijs. De vragen hangen ook af van de antwoorden die ik onderweg krijg. Dat is de meerwaarde van een les. Het actief nota nemen daarvan, levert je niet alleen een schat aan inzichten tijdens het studeren op, het maakt ook dat het studeren dan al begint.

Invulboek 2.0

Dat brengt me bij de Digisprong, een initiatief van het Departement Onderwijs om scholen te ondersteunen bij de aanschaf van toestellen voor leerlingen. Het staat de scholen vrij hoe ze het bedrag van 300 à 500 euro per leerling spenderen en hoe ze de toestellen inzetten.

Beste scholen en studenten, ga voor de digitale evenknie van potlood en papier! Ik ben geen digihater, integendeel. Kies voor een tablet met een degelijke schrijfmogelijkheid, zodat naar hartenlust gekribbeld kan worden op en tussen de cursusteksten. Altijd voldoende papier voorhanden. Altijd je nota’s bij de hand. Dit is hét invulboek 2.0. Maar als we dan toch moeten zoeken waar te besparen in onderwijs, kies dan voor potlood en papier.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud