opinie

Koen Schoors | Trump is een onwetende bullebak.

De verkiezing van Donald Trump tot Amerikaanse president is een ramp. Hij zal veranderingen brengen die niet nodig zijn.

 

Koen Schoors, professor economie Universiteit Gent

De volgende president van de Verenigde Staten is een vuil gebekte, seksistische, racistische, xenofobe, leugenachtige, frauduleuze, zelfzuchtige, narcistische, impulsieve en onwetende bullebak.

Alle adjectieven in deze zin zijn aantoonbaar juist op basis van zijn eigen uitspraken en tweets. En de lijst is niet exhaustief is. Desondanks hoor je overal sussende stemmen dat het allemaal wel zal meevallen, dat er checks en balances zijn, dat hij helemaal niet zo veel macht heeft, dat hij toch de hoognodige verandering zal brengen. Ik ben het daar niet mee eens. Het zal helemáál niet meevallen. En hij zal alleen die verandering brengen die niet nodig is. Kortom: het is een ramp.

©Frank Toussaint

Om te beginnen zullen al die de blanke werkende mannen die uit onvrede met hun lamentabele economische situatie voor hem hebben gestemd, teleurgesteld worden. Ze verwachten van Trump dat hij de negatieve gevolgen van de globalisering verzacht. Maar dat zal niet gebeuren.

Je zou de gevolgen van globalisering kunnen verzachten door milieudumping te bestrijden via importheffingen op milieuvervuilende producten of door sociale dumping tegen te gaan via sociale correcties op de wereldhandel. Maar volgens Trump is de opwarming van de aarde een geval van uitzonderlijk goed weer en hij is een grote fan van de olie-industrie. Vergeet die milieuheffingen dus maar.

Je zou de gevolgen van de globalisering ook kunnen verzachten door de welvaart eerlijker te verdelen. Maar Trump is net rijk geworden door geen belastingen te betalen, door zijn leveranciers te laat of niet te betalen, door zijn schulden te laten verdwijnen in faillissementen en door arme mensen nog armer te maken met de valse beloftes van de Trump University. Is er iemand die gelooft dat deze man van plan is de rijkdom eerlijker te verdelen?

WalMart duurder

Trump is eerder van plan de gevolgen van de globalisering te verzachten door ze terug te draaien. Je kan inderdaad handelsakkoorden opzeggen en invoerbelastingen heffen op import uit pakweg China en Mexico. Maar dan zullen de prijzen van heel wat producten drastisch stijgen, met ongeveer de omvang van de importheffing. Een groot deel van wat WalMart, allicht de grootste importeur van Chinese producten, verkoopt, zal een pak duurder worden. En dat treft precies die Amerikanen die voor Trump hebben gestemd. Bovendien zullen die landen dan ook omgekeerd de Amerikaanse export zwaarder belasten. Ook andere Amerikaanse sectoren zullen er dus onder lijden.

Trump gelooft helaas dat je alleen maar kan winnen als de ander verliest.

Dat is net de logica van vrijhandel. Bij vrijhandel winnen netto beide landen, maar niet iedereen in beide landen. Vrijhandel zorgt ervoor dat we als wereld onze goederen en diensten kunnen produceren met inzet van minder productiefactoren. De ontstane welvaart komt toe aan beide landen en kan in die landen worden gebruikt om verliezers te compenseren zonder de winnaars alle voordelen te ontnemen, zodat iedereen ook inderdaad wint bij de globalisering. Maar in plaats van verliezers te compenseren, bijvoorbeeld in de vorm van betere en goedkopere opleiding of gezondheidszorg, kiest Trump voor het terugdraaien van de vrijhandel. Het gevolg zal zijn dat de welvaart in de VS en in de wereld daalt. Trump gelooft helaas dat je alleen maar kan winnen als de ander verliest. Het is de klassieke denkfout van de bullebak.

Bovendien zal dat tot meer migratiedruk leiden, eerder dan tot minder. Als Trump de NAFTA terugdraait en de handel met Mexico blokkeert, zal dat een aantal producten duurder maken in de VS én massale armoede aanrichten in Mexico. Die armoede zal de migratiedruk alleen doen toenemen, welke muur er ook komt. Kijk maar hoeveel migranten in Europa in een amper zeewaardige sloep de zee oversteken om aan economische ellende te ontsnappen.

Alles kan

Trumps beleid zal dus niet werken, maar zijn woorden helaas wel. Een politiek leider projecteert in zijn taalgebruik de sociale normen van zijn land. En die normen worden in een halsbrekend tempo opgeblazen. Je mag vrouwen als waardeloze objecten behandelen. Je mag Mexicanen moordenaars en verkrachters noemen. Je mag dreigen met massale deportatie.

Je mag alle moslims terroristen noemen en hun de toegang tot het land ontzeggen. Je mag je vijanden afdreigen met vervolging. Je mag je politieke tegenstanders bedreigen met opsluiting in een presidentieel debat. Je mag er zelfs mee dreigen dat je de uitkomst van de verkiezingen niet zal aanvaarden tenzij je wint. Het kan voortaan allemaal.

Natuurlijk zijn de waanzinnige tweets van Trump goed voor de kijk- en leescijfers. Maar net zoals de gedachte de moeder is van de daad, is de tweet de moeder van de daad van de volgeling. De abominabele normen die Trump in zijn rauwe tweets uitdraagt, veranderen nu al het gedrag op straat en zaaien tweedracht en ellende in een toch al verdeeld land.

Ja, er moet hoognodig iets veranderen. Ja, de mensen zijn terecht woest dat de baten van de globalisering oneerlijk worden verdeeld. Ja, we zijn bang voor terrorisme en immigratie en daar is een duidelijke beleidskeuze nodig. Maar in plaats van de nodige verandering brengt Trump een regelrechte regressie naar een oude wereld waarin iedereen zich opsluit in zijn eigen burcht en de ander bestookt, eerst met het eigen gelijk, dan met beledigingen en voor je het weet met echt geweld.

Internetgeschreeuw

Ondertussen likken de media hun vingers af bij deze wanvertoning, met een zijdelingse blik op de aantikkende kassa. Want dit is toch wat het volk wil? De media moeten zich misschien eens ernstig bezinnen over hun rol. Willen ze helemaal afglijden tot megafoon van geschreeuw op internetfora en sociale media? Of willen ze opnieuw inzetten op duiding en analyse, zodat mensen tenminste nog ergens het onderscheid vinden tussen feiten en opinie en zodat ze nog ergens in aanraking komen met het standpunt van de ander dat hen op Twitter, Google en Facebook algoritmisch wordt onthouden.

De eerste die Trump heeft gefeliciteerd, is zijn nieuwe beste vriend Vladimir Poetin, die hem openlijk bewondert als een sterk leider. Daar hoeft geen uitleg bij. Vergeet de wereld waarin waarden, al was het maar in de retoriek, een rol van betekenis spelen in het internationale beleid. Welkom in de nieuwe wereld, waar bullebakken zonder gêne deals sluiten ter bevordering van hun eigen belang. Om te winnen, winnen, winnen.

Het Amerikaanse systeem van checks en balances staat voor de grootste stresstest uit zijn geschiedenis. Alleen opvoeding en beschaving bieden een uitweg uit deze nachtmerrie.

Lees verder

Gesponsorde inhoud