opinie

Vingerafdruk doet privacy wijken voor illusie van veiligheid

Matthias Dobbelaere-Welvaert

Onze wetgevende en uitvoerende machten bouwen onze vrijheden en het principe van onschuld langzaam af, en dat is bijzonder zorgwekkend.

Door Matthias Dobbelaere-Welvaert, docent copyright en mediarights aan de Erasmus Hogeschool Brussem

Op de ‘superministerraad’ zondag is het een en ander beslist, waaronder een nieuwe kaderwet over privacy die meerdere overheidsdiensten verplicht op een transparantere manier gegevens uit te wisselen.

Ook de invoering van een vingerafdruk op de elektronische identiteitskaart (de eID) stond op de agenda. Nadat ik daarover op Twitter al in debat ben gegaan met vicepremier Alexander De Croo, staatssecretaris Philippe De Backer (beiden Open VLD) en coördinator van de Open VLDstudiedienst Thomas Leys, wil ik nader ingaan op de argumenten pro en contra zo’n maatregel.

Er heerst terecht bezorgdheid over de invoering ervan. Dat is vooral te wijten aan de onduidelijkheid, gezien er slechts een principeakkoord bestaat tussen de federale coalitiepartijen. De N-VA wil een centrale databank met vingerafdrukken opzetten. Als het van Open VLD afhangt, komt er geen centrale databank van vingerafdrukken. Maar België zou België niet zijn, mocht er geen halfbakken compromis gevonden zijn.

Wat komt er dan wel? Een versleutelde vingerafdruk, vergelijkbaar met die van uw smartphone. Bewaard op uw identiteitskaart. Pijnlijk: in 2016 wilde Open VLD geen vingerafdrukken bewaren. Maar nu heeft ze, net zoals met de anonieme simkaarten een paar maanden geleden, een bocht van 180 graden gemaakt.

Vingerafdrukken op de identiteitskaart zijn een slecht idee omdat vervalsing mogelijk blijft zonder centrale databank.

De volgende vraag dringt zich op: waarom zou de overheid de vingerafdruk op de identiteitskaart introduceren? Het voordeel weegt niet op tegen mogelijke beveiligingsrisico’s, want de vingerafdruk kan niet worden vergeleken met een extern exemplaar. Iedereen moet zijn vingerafdruk achterlaten in het gemeente- of stadhuis, maar namaak en vervalsing blijven mogelijk. Bijvoorbeeld: in de luchthaven zal het personeel straks kijken of uw vingerafdruk overeenstemt met die op uw identiteitskaart. Maar het is kinderspel om een handtekening na te maken, die op de vinger te kleven, en alsnog vlot langs de douane te passeren. Iets over het sop en de kool...

Een journalist vroeg me onlangs wat criminelen kunnen doen met iemands vingerafdruk. Wel, de vingerafdruk vervangt meer en meer het ‘ouderwetse’ wachtwoord in dagelijkse handelingen. Op de meeste smartphones is een vingerafdruklezer geïntegreerd. Om zich aan te melden op de smartphone, maar ook voor allerhande applicaties. Met name KBC is bijzonder innovatief op dat vlak, en laat mobile banking toe via de vingerafdruk. Ook supermarkten experimenteren er volop mee als betaalmiddel. Een andere toepassing is inklokken op het werk met de vingerafdruk. De toepassingen van biometrische gegevens zijn legio. Maar men ziet al te snel over het hoofd dat biometrische gegevens unieke identificatoren zijn. Komt uw vingerafdruk in de verkeerde handen terecht, dan is er geen weg terug.

Hooiberg

Het is duidelijk dat onze wetgevende en uitvoerende machten langzaam maar zeker de vrijheden en het principe van onschuld aan het afbouwen zijn. Sinds de aanslagen in Parijs en Brussel is de regering losgeslagen. Onder druk van het OCAD, het Orgaan voor de Coördinatie en de Analyse van de Dreiging, worden telkens meer maatregelen genomen die de individuele vrijheid en privacy van de burger verminderen.

Maar we mogen onze privacy niet ruilen voor (de illusie van) veiligheid. Philippe De Backer zei onlangs nog: ‘Als u een speld in een hooiberg zoekt, moet u de hooiberg kleiner maken en niet groter’. Mooie boutade, en hij heeft overschot van gelijk. Het maakt de ommezwaai van zijn partij des te pijnlijker.

De gemiddelde burger lijkt er niet wakker van te liggen. Nochtans gaat het niet alleen om de (toekomstige) maatregelen van de huidige regering, maar ook die van de regering die komt, en die daarna. Wat zullen hun bedoelingen zijn? Hoe eerbaar zal dan met de data worden omgesprongen die nu massaal worden verzameld en opgeslagen? Als we kijken naar de Verenigde Staten en president Donald Trump, lijkt er niet veel nodig om de privacy buitenspel te zetten bij een wissel van de macht.

Vingerafdrukken op de identiteitskaart zetten is een slecht idee omdat zo elke burger in het vizier van de overheid komt. Het is een slecht idee omdat de maatregel weinig zal veranderen aan namaak en vervalsing, zonder een centrale databank (waar ik vanzelfsprekend helemaal niet voor pleit). En het is een slecht idee omdat met dergelijke maatregelen telkens opnieuw de individuele privacy een beetje afbrokkelt.

Dat de overheid veiligheid in het land nastreeft, is nu eenmaal haar taak. Maar het is de taak van de burger om het vermoeden van onschuld en de eerbiediging van het privéleven af te dwingen. Het wordt dan ook tijd dat die burger ontwaakt, en dat recht afdwingt bij zijn vertegenwoordigers.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content