opinie

Vlaktaks bij erfenissen is veel eerlijker

Vlaanderen pronkt met zijn lage erf­belasting, maar mensen worden fiscaal gedwongen om te schenken. Wie veel weggeeft, houdt weinig over, en betaalt dus weinig erfbelasting. Een eenvou­dige en faire vlaktaks werkt beter.

Door Alain Laurent Verbeke, professor KU Leuven en Harvard, advocaat bij Greenille by Laga

Vlaanderen beweert dat de belastingdruk bij erfenissen tussen partners maar 5,5 procent bedraagt en voor kinderen en kleinkinderen 6,7 procent. Wat er niet bij wordt verteld, is dat men bezig is de belastingdruk tussen echtgenoten te verhogen, door allerlei clausules in huwelijkscontracten meer te belasten.

Een vlaktaks dwingt mensen niet meer om te schenken, beloont transparantie en geeft de samen leving haar fair deel zonder echtgenoten en kinderen fiscaal te verstikken.

Wat er ook niet bij wordt verteld, is dat deze lage belastingdruk op erfenissen enkel mogelijk is in combinatie met lage schenktarieven. Schenkingen van familiebedrijven zijn vrijgesteld. Ook handgiften en bankgiften, of schenkingen voor Nederlandse notaris, zijn in vele gevallen belastingvrij, voor zover de schenker nog drie jaar leeft na de schenking. Belgische notariële schenkingen van roerende goederen worden laag belast (3% partners en rechte lijn en 7% anderen).

©Tom Verbruggen

Daartegenover staat een hoge erfbelasting (partners en rechte lijn tot 27% en anderen tot 65%), waardoor velen zich gedwongen voelen om bij leven te schenken om de fiscale druk te matigen. We worden alsmaar ouder, en hebben geld nodig om het rusthuis en medische kosten te betalen. Toch stimuleert de Vlaamse regering ons fiscaal om bij leven weg te schenken. Wie veel weggeeft, houdt weinig over, en betaalt weinig erfbelasting. Mensen schenken onder fiscale dwang, en Vlaanderen pronkt met lage erfbelasting.

Het kan anders, uitgaande van vier principes.

1. Nauwe band. Hoe dichter men bij de erflater staat, hoe minder de maatschappij via belasting een stuk van dat vermogen kan claimen, dus hoe lager het tarief. Hoe verder men van de erflater staat, hoe meer de samenleving rechten kan laten gelden via hogere tarieven.

2. Gelijkschakeling erven en schenken en roerend en onroerend. Zoals in vele landen moeten voor partners en kinderen de schenk- en erfbelasting worden gelijkgeschakeld. Dan is er alvast geen druk om te schenken louter om fiscale redenen. Tevens is er geen reden om onroerende goederen hoger te belasten dan roerende goederen.

3. Nultarief voor gehuwden. Echtgenoten hebben samen lief en leed gedeeld, met elkaar een vermogen opgebouwd. Het is logisch en positief dat zij voor elkaar willen zorgen. Een dergelijke overgang van vermogen is horizontaal en tijdelijk. Daarom pleit ik voor een nultarief tussen echtgenoten, zoals in andere Europese landen. Dit geldt niet voor wettelijke samenwoners en feitelijke samenwoners. Zij kiezen voor meer vrijheid en minder verantwoordelijkheid voor elkaar. Dus ook voor minder fiscale voordelen.

4. Transparantie. De hoge belastingtarieven zijn deels de tol die we betalen voor de fraudeurs die niet correct hun bijdrage betalen. Dat gat moet worden opgevuld door hoge tarieven voor brave burgers. Gedwongen transparantie is een prima antwoord op fraude. Schaf de gratis bank- en handgift, of akte in het buitenland af. Laat elke schenking, ook bank- of handgift, registreren. En als bij overlijden blijkt dat een schenking niet geregistreerd werd, pas dan een hoog tarief toe.

De vier principes kunnen worden toegepast in een eenvoudige vlaktaks.

Voor gehuwden is het simpel: nultarief, zowel bij schenking als bij erfenis.

De tweede groep is de rechte lijn (afstammelingen en ouders, grootouders) en de wettelijke samenwoners. Hier een laag tarief gebaseerd op het huidig roerend schenktarief van 3 procent. We breiden dit eenvoudig uit tot alle schenkingen (roerend en onroerend) en tot de erfenis: alles aan 3 procent. Niet-geregistreerde schenkingen die bij overlijden ‘uitkomen’ (bijvoorbeeld bij boedelbeschrijving of bankonderzoek) worden aan 30 procent belast. De vrijstelling en het gunsttarief voor schenken en erven van familiebedrijf blijven uiteraard ongewijzigd.

De andere groepen van bloedverwanten en derden staan verder van de erflater af. Wel is een schenking aan hen bij leven de uiting van een nauwere band: dat rechtvaardigt een lager tarief voor schenking dan bij erfenis. En omdat verdere bloedverwanten zoals broers en zussen, neven en nichten en ook feitelijke samenwoners op hun beurt dichter staan dan derden, krijgen zij ook een lager tarief.

Tarief bepalen

Hoe nu een tarief bepalen? We kiezen voor een fair procedureel criterium. Voor de erfbelasting aan derden doen we de stok in twee: 50 procent voor de derde en 50 procent voor de maatschappij. En omdat schenking bij leven de uiting is van een nauwere band, doen we weer de stok in twee: schenkbelasting van 25 procent (voor roerend en onroerend). Merk op dat het huidige roerend schenktarief van 7 procent voor derden dus veel te laag is.

Voor bloedverwanten en feitelijke samenwoners, die dichter staan dan derden, behouden we het huidige roerend schenktarief van 7 procent wel, en breiden we dat ook uit naar onroerende schenking. En voor de erfbelasting halveren we het tarief tot 25 procent. Dat is een redelijk tarief, zodat de huidige fiscale misbruiken van tariefvermindering via duolegaten sterk zullen dalen. Voor de niet-geregistreerde schenkingen bij bloedverwanten en feitelijke samenwoners gaat het tarief bij overlijden maal 10, naar 70 procent, en bij derden maal drie naar 75 procent.

Met een eenvoudige en faire vlaktaks worden mensen niet gedwongen om te schenken, wordt transparantie beloond en krijgt de samenleving een fair deel zonder echtgenoten en kinderen fiscaal te verstikken.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content