opinie

Vuil spel van Bundesbank kan Europa zuur opbreken

Melvyn Krauss

De Bundesbank blijft monetaire versoepeling in de huidige omgeving van lage inflatie verwerpen. Daar zit een vuil spelletje achter. De Duitse centrale bank probeert de Europese Centrale Bank (ECB) te dwingen haar inflatiedoelstelling naar beneden bij te stellen. Dat is kortzichtig en gevaarlijk.

Door Melvyn Krauss, emeritus hoogleraar economie aan New York University

Als de inflatie in de eurozone te lang te laag blijft, kunnen her en der oproepen komen om de inflatiedoelstelling te verlagen. Daar moet ECB-voorzitter Mario Draghi niet van weten. Vorige week maakte hij zijn opwachting bij de Bundesbank. In het hol van de leeuw zwoer hij dat de ECB ‘nooit zal capituleren voor lage inflatie’. Een boodschap aan de Bundesbank dat hij niet van plan is het monetair beleid van de ECB door haar te laten dicteren.

De Duitse leiders onderwaarderen steeds meer het algemeen belang van de eurozone en overwaarderen steeds meer het nationaal belang.

Er staat veel meer op het spel dan de geloofwaardigheid van de ECB inzake haar inflatiedoelstelling. Die ‘net geen 2 procent’ staat voor politieke compromissen die de belangen van Noord en Zuid in Europa in evenwicht houden. Het is net een contract.

Morrelen aan de doelstelling doorbreekt de evenwichten en verbreekt het contract. Dat contract naleven is cruciaal voor de samenhang van de eurozone.

De inflatiedoelstelling verlagen verbreekt het contract omdat dat het inkomen herverdeelt van schuldlanden naar schuldeiserlanden. Mocht de ECB haar inflatiedoelstelling onverwacht verlagen naar bijvoorbeeld nul dan zou de centrale bank geen verdere actie meer ondernemen en zou de toename van de inflatie, die zou zijn gevolgd uit verdere monetaire versoepeling, zich niet voordoen.

Dat is een verlies voor de schuldenlanden - want die zouden gebaat zijn geweest met inflatie - en een winst voor schuldeisers als Duitsland, die verloren zouden hebben aan inflatie.

Belangen

De campagne om de inflatiedoelstelling te verlagen bevestigt wel het vooroordeel van de Duitse bevolking dat de Bundesbank haar belangen verdedigt. Maar proberen om meer van het Zuiden te krijgen dan waar men recht op heeft is een ondermijning van het gemeenschappelijk belang dat Noord en Zuid hebben in het overleven van de euro.

Trouwens, zelfs vanuit het enge Duitse belang bekeken, is zo’n beleid kortzichtig: pers het Zuiden te veel uit, en het zal zijn schulden niet kunnen terugbetalen.

Keynes’ bezwaren tegen de zware herstelbetalingen die Duitsland werden opgelegd na de Eerste Wereldoorlog zijn nu heel relevant. Proberen teveel los te wrikken van het Zuiden ondermijnt de samenhang van de eurozone, in ieders nadeel.

Er is hier een afweging te maken. De Duitse leiders onderwaarderen steeds meer het algemeen belang van de eurozone en overwaarderen steeds meer het nationaal belang. Dat is niet het soort leiderschap dat Europa nodig heeft.

Een ander terrein waarop het Duits leiderschap van Europa tekortschiet is het Duitse overschot van 12 miljard euro op de begroting. Het remt de Europese prijzen af en het maakt het voor de ECB veel moeilijker om de doelstelling van 2 procent inflatie te halen.

Vriend

De Duitse kanselier Angela Merkel wordt verondersteld een vriend te zijn van de euro en van de ECB, maar toch verroert ze geen vin als haar gevraagd wordt om van die budgettaire rem een budgettaire stimulus te maken. Om binnenlandse politieke redenen pakt Merkel maar al te graag uit met dat begrotingsoverschot, als teken van de budgettaire voorzichtigheid en discipline van haar partij. Ook al verergert dat het weerbarstige probleem van lage inflatie van de eurozone. Nooit komt het algemeen belang ter sprake.

Bij de ECB hoopt en verwacht men dat de Duitse overheidsuitgaven voor de vluchtelingen gefinancierd zullen worden met een afslanking van het begrotingsoverschot.

Bij de ECB hoopt en verwacht men dat de Duitse overheidsuitgaven voor de vluchtelingen gefinancierd zullen worden met een afslanking van het begrotingsoverschot. Dat zou niet alleen de Europese prijzen van onder het dode gewicht van de Duitse begroting halen, maar het zou ook maken dat de ECB niet op haar eentje de last moet dragen om de eurozone macro-economisch te stabiliseren.

Keynes

Mijn goede raad aan de ECB: verkoop het vel van de beer niet voor hij geschoten is. In een kranteninterview noemde de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schaüble een verhoging van de brandstofaccijns een middel om de uitgaven voor de vluchtelingen te financieren. Zelfs om de beste redenen wil deze minister van Financiën blijkbaar het begrotingsoverschot niet aanspreken.

De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schaüble noemt een verhoging van de brandstofaccijns een middel om de uitgaven voor de vluchtelingen te financieren.

De argumenten van Keynes in zijn ‘De economische gevolgen van de vrede’ (1919), tegen de zware herstelbetalingen die Duitsland werden opgelegd na de Eerste Wereldoorlog, zijn heel relevant voor het huidige debat. Proberen te veel los te wrikken van het Zuiden zal de samenhang van de eurozone ondermijnen, en dat is in het nadeel van iedereen.

De Duitse leiders zouden ook eens kunnen nadenken over de houding van de Verenigde Staten tegenover Europa onmiddellijk na de Tweede Wereldoorlog. De gemeenschappelijke doelstelling van de Europese wederopbouw ging boven alles, en het Amerikaanse binnenlandse belang op korte termijn werd daar grotendeels ondergeschikt aan gemaakt.

Het is net die aanpak van een vooruitziende ‘gemeenschappelijke doelstelling’ die Berlijn en de Bundesbank vandaag moeten hanteren tegenover het Zuiden.

Lees verder

Tijd Connect