opinie

Afschaffing melkquota einde van Europees marktexperiment

Op 1 april verdwijnen de melkquota in Europa. Dit instrument werd in 1984 ingevoerd om een einde te maken aan de overproductie van melk die zorgde voor melkplassen en boterbergen. Het was de bedoeling deze productiebeperking 5 jaar in te voeren, maar het zijn er 31 geworden. Vraag is nu of het een geslaagd marktexperiment was.

Door Piet Vanthemsche, voorzitter Boerenbond

Bij aanvang wel. Zolang het Europees landbouwbeleid stabiele prijzen garandeerde, heeft de quotaregeling er voor gezorgd dat vraag naar en aanbod van zuivel binnen de Europese grenzen op elkaar afgestemd werden. Door de liberalisering van de Europese landbouwmarkten verdween rond de eeuwwisseling de garantie op stabiele prijzen. Melkveehouders maakten plots deel uit van een grote wereldmarkt waarin de prijs van melk niet in Europa maar in het grasrijke Nieuw-Zeeland werd bepaald.

Sommigen voorspellen dat melk het witte goud wordt, anderen voorspellen zwarte sneeuw. Zoals steeds, zal de toekomst dit uitwijzen.

Het evenwicht was zoek. Wel of geen regen aan de andere kant van de wereld bepaalt de melkproductie in Nieuw-Zeeland en bepaalt tegelijk mee de prijs die de Europese melkveehouder krijgt. Ook al wordt de meeste, in Europa geproduceerde melk ook in Europa geconsumeerd, de prijs op de eigen markt wordt elders bepaald. Dat heeft de voorbije jaren voor heel veel prijsschommelingen gezorgd, een nieuw gegeven voor de melkveehouders.

De productiebeperking die een gevolg is van quota, stond haaks op het afbrokkelen van de Europese marktgrenzen. De productie werd immers aan banden gelegd, terwijl de Europese afzetmarkt niet meer afgeschermd werd. We werden met één hand op de rug gebonden de wereldmarkt op gestuurd.

©BELGA

De Europese melkveehouderij draagt wel de gevolgen van de prijs die op de wereldmarkt bepaald wordt, maar geniet niet van het voordeel dat een groeiende wereldmarkt biedt. Terwijl onder andere China door een groeiende welvaart meer melkproducten vraagt, kon de Europese producent hier door de productiebeperking onvoldoende op inspelen.

Bovendien waren de quota een erg dure zaak geworden voor startende melkveehouders, die op een bepaald moment evenveel moesten betalen voor de aankoop van quota, het recht om koeien te melken, als voor een nieuwe stal. Dat zette een fikse rem op de generatiewissel. Waar het melkquotum werd ingevoerd om de productie te beperken, de prijs aan boer te garanderen en het aantal familiale melkveehouderijen in Europa op peil te houden, merken we na 31 jaar dat hier weinig van overschiet. Het aantal melkveehouders in de EU-15 is met 75% gedaald en het inkomen van de boer kent meer schommelingen dan zekerheden. Alleen zijn de overschotten, die Europa handen vol geld kostten rond 1980, weggewerkt.

Om die reden heeft Europa in 2006 beslist om het quotum af te bouwen (er mocht sinds dat jaar jaarlijks beperkt meer geproduceerd worden) en om het op 1 april 2015 finaal af te schaffen. Een zegen of de hel? Wie zal het zeggen.

De mogelijkheden tot groei zonder de quotarem zullen zeker niet onbeperkt zijn.

De mogelijkheden tot groei zonder de quotarem zullen zeker niet onbeperkt zijn. Melkproductie is grondgebonden, een koe behoeft immers ruwvoeder (gras en maïs) en daar is grond voor nodig. De melkveehouderij is een sector met hoge investeringen en met veel arbeidsuren (een koe wordt twee keer per dag gemolken, het land moet bewerkt worden). Beschikbaarheid van grond, kapitaal en betaalbare arbeid zullen de groeimogelijkheden bepalen.

Melk die in Europa geproduceerd wordt beantwoordt aan hoge kwaliteitsstandaarden, met garanties op het vlak van dierenwelzijn, respect voor het leefmilieu en voedselveiligheid. Melk is zowat het meest gecontroleerde landbouwproduct. De Europese melkveehouders lopen voorop op het vlak van duurzaamheid, voor onze boeren ligt de lat hoger dan in de rest van de wereld.

De vraag is of de markt die topkwaliteit ook kan vertalen in een correcte prijs. Dat is een opdracht voor de ganse keten, in de eerste plaats de zuivelindustrie.

Sommigen voorspellen dat melk het witte goud wordt, anderen voorspellen zwarte sneeuw. Zoals steeds, zal de toekomst dit uitwijzen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud