opinie

Alleen recept van Paul Volcker krijgt inflatiegeest weer in de fles

Managing partner Growth Inc.

De hoge inflatie valt alleen te bestrijden met hogere rentes en een onvermijdelijke recessie. Alle andere recepten zijn in het beste geval wishful thinking en in het slechtste geval contraproductief.

Je mist de zon pas wanneer het sneeuwt. We missen de lage en stabiele inflatie nu de prijzen door het dak gaan. Mensen beseffen plots dat huurprijzen geïndexeerd worden - ook met hoge inflatie. De prijzen in België liggen vandaag gemiddeld 11 procent hoger dan een jaar geleden. In Nederland liep de inflatie op tot 17 procent en in Duitsland tot het hoogste niveau sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. De economie kraakt onder de torenhoge inflatie.

Uiteraard wordt een recessie pijnlijk, economisch en politiek. Zeker in een tijd waarin politici almaar bozere kiezers niet tegen de haren willen instrijken.

Om de oorsprong van de decennialange lage inflatie te begrijpen, moeten we bijna 40 jaar teruggaan. Na de olieschokken van de jaren 70 werden westerse economieën geplaagd door stagflatie, de combinatie van lage groei met hoge inflatie. Dat stelde centraal bankiers voor een dilemma. Om de lage groei te stimuleren, moesten beleidsrentes lager. Om de hoge inflatie te beteugelen, moesten de rentes eigenlijk hoger. Centrale banken stonden bovendien onder grote druk van de politiek om de groei te stimuleren. Zwakke groei of recessies duwden de werkloosheid hoger en maakten het moeilijker voor politici om herkozen te raken.

De essentie

  • De auteur
  • Peter De Keyzer is managing partner van Growth Inc.
  • De kwestie
  • De inflatie is ontspoord en regeringen breken zich het hoofd over de juiste aanpak.
  • Het voorstel
  • Tegen de hoge inflatie helpen alleen hogere rentes en een onvermijdelijke recessie, het beproefde recept van Paul Volcker, de legendarische voorzitter van de Amerikaanse centrale bank van 1979 tot 1987.

Daar kwam verandering in met de benoeming van Paul Volcker tot gouverneur van de Amerikaanse centrale bank in 1979. Hij besefte dat lage inflatie nodig is voor een goed werkende economie. Om de inflatie de kop in te drukken trok hij de rente op van 11 procent tot liefst 20 procent. De economie tuimelde tussen 1980 en 1982 in een zware recessie: de werkloosheid steeg fors, de economische activiteit liep terug, kraptes verdwenen en de inflatie koelde af. Toen de inflatie voldoende gedaald was, werd de rente opnieuw verlaagd. Dat patroon werd telkens herhaald: hogere inflatie werd beantwoord met hogere rentes en bijgevolg een groeivertraging.

Pavlov

Na verloop van tijd was de economie afgericht als een hond van Pavlov. Iedereen associeerde hogere inflatie met een onvermijdelijke renteverhoging en recessie. Na verloop van tijd had de centrale bank de inflatie als het ware ‘getemd’ en verwierf ze een grote geloofwaardigheid. De belofte van de centrale bank om de inflatie op 2 procent te houden volstond om loononderhandelaars, prijszetters en financiële markten in de pas te laten lopen.

Naast geloofwaardige centraal bankiers werd de lage inflatie ook geholpen door de globalisering. De val van de Berlijnse Muur in 1989 luidde het einde in van de Koude Oorlog en het begin van de globalisering. Goedkope arbeid uit Oost-Europa, India of China leverde ons vanaf dan goedkope producten, die de inflatie drukten. De dreiging van delokaliserende bedrijven beperkte de macht van westerse vakbonden en drukte de looneisen. Geloofwaardige centrale banken en globalisering leverden ons meer dan drie decennia lage en stabiele inflatie én inflatieverwachtingen op. Tot nu.

Een recessie is erg, maar een permanente stijging van de inflatieverwachtingen, en bijgevolg de inflatie, zou een catastrofe zijn.

De inflatie is ontspoord en regeringen breken zich het hoofd over de juiste aanpak. Het enige antwoord is een forse renteverhoging door de centrale bank en dus een onvermijdelijke recessie. Tegenstanders van die aanpak zeggen dat een renteverhoging het onderliggende inflatieprobleem niet oplost. Een verhoging zal de krapte op de arbeidsmarkt niet doen verdwijnen of zal geen extra gas leveren. Rechtstreeks niet, nee. Een voldoende grote verhoging doet de economie wel fors afkoelen, waardoor de vraag daalt. De vraag naar arbeid, naar huizen, naar elektriciteit en gas. Kraptes raken opgelost en prijzen zullen minder sterk stijgen of zelfs dalen.

Verleiding

Uiteraard wordt een recessie pijnlijk, economisch en politiek. Zeker in een tijd waarin politici almaar bozere kiezers niet tegen de haren willen instrijken. De verleiding is groot om alle inflatiepijn te willen verzachten door nog diepere schuldenputten te graven om aan iedereen cheques, kortingen, lagere btw of tegemoetkomingen uit te delen. Helaas is dat het slechtste wat de politiek kan doen. Meer stimulus en hogere overheidsschulden zullen de vraag en de inflatie alleen verder aanzwengelen. Alsof je een brand blust met benzine.

Een recessie is erg, maar een permanente stijging van de inflatieverwachtingen, en bijgevolg de inflatie, zou een catastrofe zijn. Wat als iedereen ervan uitgaat dat de inflatie nooit meer zakt naar 2 procent, maar eerder 10 procent zal blijven? Lonen zullen blijven stijgen, bedrijven zullen hun prijzen almaar sneller verhogen en langetermijnrentes zullen structureel stijgen.

Er is maar één manier om de inflatiegeest weer in de fles te krijgen. Fors hogere rentes en een recessie zullen de inflatie weer doen verdwijnen. Net zoals Paul Volcker het aanpakte. Die ingrepen zijn niet fijn, maar wel noodzakelijk.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud