opinie

Als de jeugd met de voeten stemt

Zal de vergrijzing en de pensioenbom ervoor zorgen dat het systeem als een piramidespel leegloopt doordat mensen van de jongere generatie gaan verhuizen? Verhuizen is omslachtig. Veel gevaarlijker is het als mensen gewoon parallelle systemen beginnen op te zetten. Verrassend genoeg is die trend eigenlijk al in volle gang. De leegloop is al begonnen.

Door Rogier De Langhe, economiefilosoof aan de Universiteit Gent

Frank Vandenbroucke en Paul De Grauwe hebben gelijk: geen paniek, de solvabiliteit van het systeem is niet het probleem (Knack, 12 november). Peter De Keyzer zegde al eerder ('Blijft dit een land voor sterke schouders?', De Tijd, 24 oktober) waar het eigenlijk om draait: het is de liquiditeit.

Als de dialoog met de jongere generatie niet snel een plaats krijgt binnen de besluitvorming, zullen ze hun eigen weg gaan. Zij zijn niemand iets verplicht. Het is hun keuze en jullie probleem.
Rogier De Langhe

Ons repartitiestelsel, waarbij de uitgaven van vandaag worden betaald met de inkomsten van vandaag, werkt maar zolang er stabiele verwachtingen bestaan dat de bijdragers van vandaag hun eigen kosten zullen kunnen afwentelen op wie na hen komt. Tot 2060 zal een ganse generatie jaarlijks ongeveer 8% van het bbp moeten vinden om het verschil tussen uitgaven en ontvangsten bij te passen.

Zodra een groep beslist om uit het systeem te stappen, of zelfs maar die verwachting creëert, wordt het een piramidespel. Piramidespelen gaan niet door tot het geld op is, maar stoppen van zodra niemand er nog aan bijdraagt. Het acute probleem is dus niet de solvabiliteit, maar de liquiditeit. Peter De Keyzer waarschuwde daarom voor het gevaar dat mensen stemmen met hun voeten en verhuizen.

Maar verhuizen is omslachtig en niet iedereen verandert even snel van land als van bank. Een veel groter gevaar is dat mensen hun eigen parallele structuren beginnen oprichten. Er bestond nooit zoveel technologie om zichzelf te organiseren als vandaag en sinds enkele jaren is er ook een subsidie voor, die ‘vergrijzing’ heet.

Nu de babyboomers met pensioen gaan zullen mensen voor het eerst minder uit het systeem halen dan ze erin steken. Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog wordt dus een generatie volwassen die eigenlijk beter af zou zijn mocht ze haar eigen systeem oprichten.

En dat is precies wat overal rondom ons plots gebeurt. Als uit het niets duiken ‘transitie-initiatieven’ op zoals plukboerderijen, energiecoöperatieven en repaircafés. Ze worden niet bevolkt door geitewollensokken wereldverbeteraars maar door mensen die op de vlucht zijn voor de citroenloopbanen en de verspilzucht van het systeem. Ze willen liefst zo onafhankelijk mogelijk zijn: zelf je eigen groenten kweken, je fiets leren repareren, je eigen energie opwekken. Zoals het Trendwolves onlangs nog signaleerde: jongeren zijn zich aan het voorbereiden om de toekomst te overleven.

Zodra een groep beslist om uit het systeem te stappen, of zelfs maar die verwachting creëert, wordt het een piramidespel.
Rogier De Langhe

In het vergrijzingsdebat werd steeds verondersteld dat iedereen altijd tegen elke kost in het systeem zou willen blijven. Men stapelde de onbetaalde facturen dus maar op en die volgende generatie moest zelf maar zien dat ze erin slaagde die af te wentelen op de generatie na haar. Dat was tenslotte hoe ze het zelf ook hadden gedaan. Maar nu blijkt dat jongeren niet bereid zijn hun vrijheid en hun idealen op te geven voor de nobele bedoelingen van de vorige generatie, dreigt een liquiditeitscrisis.

De oude verhalen zijn holle leuzen geworden. Als de dialoog met de jongere generatie niet snel een plaats krijgt binnen de besluitvorming, zullen ze hun eigen weg gaan. Just walk away. Zij zijn helemaal niemand iets verplicht. Het is hun keuze en jullie probleem.

 

 

Lees verder

Gesponsorde inhoud