opinie

Andere partijfinanciering? Kijk naar de Europese Unie

Docent internationale en vergelijkende politiek KU Leuven

België kan zich laten inspireren door de manier waarop de partijfinanciering in de Europese Unie is geregeld.

De Europese Unie moet nog al te vaak opboksen tegen een negatief imago. Beslissingen zouden worden genomen door onverkozen bureaucraten en de besluitvorming is totaal ondoorzichtig. Vaak is die perceptie echter onterecht. Meer nog, in veel gevallen is de Europese Unie een voorbeeld voor de lidstaten. Zo ook op het vlak van de politieke financiering.

©rv

De Tijd-journalist Jasper D’Hoore hekelt het Belgische systeem van partijdotaties en lijst een aantal best practices op uit het buitenland. Ook de manier waarop de partijfinanciering geregeld is in de Europese Unie kan een model zijn voor België.

Ook op het Europese niveau bestaan politieke partijen - zoals de Europese Volkspartij en de Partij van Europese Socialisten - die publieke subsidies ontvangen. Het financieringssysteem is echter veel transparanter dan in België.

Firewall

Terwijl in ons land een kluwen van partijfinanciering bestaat, is de besteding van de partijsubsidies in Europa heel strikt geregeld.

Ten eerste is er op Europees niveau een financiële firewall tussen de verschillende componenten van de politieke partij. In België worden de fractietoelagen - bedoeld voor het ondersteunen van parlementair werk - in grote mate gewoon doorgestort naar de partij. In Europa is dat verboden. Het geld voor de fracties in het Europees Parlement mag niet worden doorgegeven aan een Europese (of nationale) partij.

Ook de Europese stichtingen - de denktanks gelieerd aan de Europese partijen - krijgen een aparte subsidie, die alleen gebruikt mag worden voor onderzoeksactiviteiten. In geen geval mag dat geld worden aangewend om verkiezingscampagnes te financieren. Terwijl in ons land een kluwen van partijfinanciering bestaat, is de besteding van de partijsubsidies in Europa dus heel strikt geregeld.

Op eigen kracht

Ten tweede kunnen Europese politieke partijen niet volledig afhankelijk worden van overheidsgeld, omdat gewerkt wordt met een ‘matching funds'-systeem. Ze moeten een deel van hun inkomsten zelf verzamelen, via bijvoorbeeld lidgelden of (geplafonneerde) giften. Zo tonen ze dat ze ten minste (financiële) banden hebben met de maatschappij die ze beweren te vertegenwoordigen. Een partij die op eigen kracht geen geld kan inzamelen, krijgt geen overheidssubsidies. Dat staat uiteraard in schril contrast met België, waar een dergelijke stimulans ontbreekt.

Transparanter

Ten derde is de politieke financiering op Europees niveau veel transparanter. De Europese partijen en stichtingen zijn verplicht hun boekhouding te publiceren op hun website. Ook de financiën van de fracties in het Europees Parlement zijn met een simpele muisklik raadpleegbaar. Daarnaast wordt ook de identiteit van de personen, organisaties of bedrijven die een substantieel bedrag hebben gedoneerd in een overzichtelijke lijst openbaar gemaakt. Dergelijke maatregelen kunnen ook in België worden ingevoerd.

Betere controle

Ten slotte is het ook met de controle op de partijfinanciën veel beter gesteld in Europa. In België worden de boekhoudingen van de partijen grotendeels gecontroleerd door de parlementsleden zelf in de parlementaire Controlecommissie. Politici zijn met andere woorden stroper en boswachter. Van een onafhankelijke controle is geen sprake. Europese politieke partijen worden gecontroleerd door een onafhankelijke autoriteit, die financiële sancties kan opleggen. Het toezicht op Europees niveau is dus ontdaan van enige politieke inmenging.

We kunnen dus besluiten dat de Europese Unie een voorbeeld is op het vlak van transparantie en controle. Laten we hopen dat onze politici inspiratie putten uit het Europese model om het Belgische systeem van partijfinanciering te hervormen.

Wouter Wolfs

Docent internationale en vergelijkende politiek aan de KU Leuven

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud