opinie

Banken hebben partners nodig in strijd tegen financiële criminaliteit

De banken sluiten hun ogen niet voor witwaspraktijken. Korter op de bal spelen kan door informatie over verdachte transacties uit te wisselen met de overheden, en de politiek kan met nieuwe wetgeving de juiste instrumenten leveren.

Het was een intense week voor de bankensector na de publicaties over de FinCEN files. Ik ben vandaag een half jaar CEO van Febelfin. Naast de coronacrisis is dit dossier er één dat nazindert. Het is goed dat de FinCEN files naar buiten zijn gekomen, want ze houden iedereen scherp in de strijd tegen de georganiseerde misdaad.

©rv

Maar helaas wordt met de FinCEN files gesuggereerd dat de banken hun ogen sluiten voor witwaspraktijken. Dat stellen is fout en gaat voorbij aan alle complexiteit van het internationale betaalverkeer. Banken leveren ontzettend veel inspanningen om witwaspraktijken tegen te gaan. Ze zijn een cruciale schakel tegen de georganiseerde misdaad, ik herhaal: een schakel in een ketting, die altijd uit meerdere schakels bestaat.

Nee, we minimaliseren de FinCEN files niet. Al tonen die wel aan dat de banken hebben geleerd uit hun fouten, want dankzij de meldingen die ze wel doen is dit rapport naar buiten gekomen. Al stel ik vast dat we nog meer kunnen doen. Maar in dit complexe land botsen we tegen muren. Het wordt hoog tijd dat ook de politiek haar verantwoordelijkheid neemt. Wetgeving die indruist tegen de belangen van de maatschappij moet een halt worden toegeroepen en er moet meer worden samengewerkt. Met de eventuele vorming van een nieuwe regering en het schrijven van een nieuw regeerakkoord is dat moment aangebroken.

In dit complexe land botsen we tegen muren. Het wordt hoog tijd dat ook de politiek haar verantwoordelijkheid neemt.

Spaargelden beheren, kredieten verlenen en het betalingsverkeer mee in goede banen leiden creëren economische groei. Maar die activiteiten brengen ook risico’s met zich mee, waarvan de banken geacht worden ze te beheersen. Dat is - zonder discussie - een van hun belangrijkste taken, en hun maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Hoe ingewikkelder de dienst, hoe groter sommige risico’s worden. Het internationale betalingsverkeer is een ingewikkeld systeem dat wordt omkaderd door een netwerk van tussenpersonen en processen die steunen op internationale wetgeving en ingewikkelde marktpraktijken. En ja, criminele organisaties, drugkartels, witwassers en oplichters misbruiken dat door structuren op te zetten die het traceren van verdachte geldstromen bemoeilijken. Die complexiteit kan echter geen excuus vormen om die risico’s niet tot het uiterste minimum te beperken of uit te sluiten. Nooit.

Nieuwe trends

Banken hebben - net als onder meer advocaten, notarissen en boekhouders - een signaalfunctie in de strijd tegen witwaspraktijken. We zijn verplicht verdachte transacties en personen te melden aan de Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI), de antiwitwascel. Zo ontving de CFI in 2019 25.991 meldingen.

Die meldingen moeten één voor één worden onderzocht. Eerst door de banken, vervolgens door de antiwitwascel en waar nodig door het gerecht. Elke schakel voert haar taak individueel uit. Daarbij is het cruciaal dat alle stakeholders in het proces informatie kunnen uitwisselen over evoluties in het witwassen. Waar ziet justitie nieuwe trends opduiken? Welke nieuwe methodes gebruiken criminele organisaties? In welke landen worden nieuwe schermvennootschappen opgericht? Laat banken en overheden met elkaar in een veilige omgeving informatie uitwisselen over verdachte transacties, zodat ze korter op de bal kunnen spelen en kunnen vermijden dat zwart geld wordt witgewassen.

Het is een paradox van de banken te vragen uitgebreid klanten en transacties te monitoren op vermoedens van fraude en ze te blokkeren, en anderzijds de banken te verplichten elke onderneming als klant te aanvaarden.

Daarbij moet ook de politiek haar rol spelen. De banken kunnen meer doen als ze daarvoor de juiste instrumenten krijgen. Nieuwe wetgeving moet enerzijds nieuwe technologie omarmen en mag anderzijds in geen geval de verplichtingen ondermijnen die banken hebben in de strijd tegen witwassen. Het is een paradox van de banken te vragen uitgebreid klanten en transacties te monitoren op vermoedens van fraude en ze te blokkeren, en anderzijds de banken te verplichten elke onderneming als klant te aanvaarden (zie het recente wetsvoorstel inzake de basisbankdienst voor ondernemingen). Daarbij moeten de belangen behartigd worden van de hele samenleving en niet van enkele sectoren die hun interne werking nog niet volledig aangepast hebben aan alle vereisten inzake goed bestuur.

Net als agenten op pad een partner hebben om criminelen op te sporen, zo hebben de banken ook partners nodig in de strijd tegen financiële criminaliteit.

Karel Baert

CEO van Febelfin, de Belgische bankenkoepel

Lees verder

Gesponsorde inhoud