opinie

Bart De Wever moet Europese Green Deal eens goed bekijken

Europees Parlementslid voor Groen en rapporteur voor het dossier kritische grondstoffen

Bart De Wever betreurt dat Europa nalaat het voortouw te nemen in het streven naar meer duurzaamheid (De Tijd, 9 april). Nochtans luidt de Green Deal een fundamentele koerswijziging in. Niet gericht op roofbouw, maar op een klimaatneutrale en circulaire industrie.

Met de Green Deal wil Europa het eerste klimaatneutrale continent worden. Die steile ambitie vereist de inzet van grondstoffen zoals lithium, kobalt en zeldzame aardmetalen. Niemand kan met zekerheid zeggen wat in 2030 of 2040 de precieze samenstelling zal zijn van batterijen in elektrische wagens.

Een cocktail aan technologische, economische maar ook maatschappelijke factoren leidt tot onzekerheid. Toch kunnen we twee grote conclusies trekken. Studies van de Wereldbank en de Europese Commissie geven aan dat de totale vraag naar grondstoffen in elk scenario zal stijgen. Dat is ook de conclusie van het VITO, dat een inschatting maakte van de Belgische vraag op basis van energiescenario’s van het Planbureau.

Diezelfde studies geven ook aan dat we de toenemende vraag naar grondstoffen bij de energie- en mobiliteitstransitie sterk kunnen beperken door in te zetten op een circulaire economie en innovatieve bedrijfsmodellen. Dat hebben we in Europa goed begrepen. Het actieplan circulaire economie staat niet toevallig centraal in de ambities van de Green Deal. We kunnen het belang ervan niet onderschatten.

Onze doelstellingen voor klimaat en circulaire economie zullen ook ons levenscomfort en onze levenskwaliteit verbeteren. Dat is de hoopvolle stip aan de horizon, niet de doemberichten over een geopolitieke rush op grondstoffen.

Die Green Deal vinden we terug in de Europese strategie voor kritische grondstoffen die in september op tafel werd gelegd. Om onze strategische autonomie te versterken moeten we niet alleen inzetten op de diversificatie van primaire en secundaire grondstoffen, maar ook ons grondstoffenverbruik minimaliseren, de circulariteit verbeteren en onze producten duurzaam ontwerpen voor hergebruik en recyclage.

Kansen

De omslag naar een meer circulaire economie kan onze afhankelijkheid van nieuwe grondstoffen sterk verminderen. Maar even belangrijk is de transformatie van onze economie. Tegen 2030 kan dat 700.000 jobs opleveren in Europa, in het bijzonder voor kort- tot middelhoog geschoolden in arbeidsintensieve activiteiten zoals reparatie en weer naar hier gehaalde productieprocessen.

Onze doelstellingen voor klimaat en circulaire economie zullen ook ons levenscomfort en onze levenskwaliteit verbeteren. Denk aan leefbaardere steden door meer openbaar vervoer en gedeeld elektrisch transport, of een verlengde levensduur en een hogere kwaliteit van producten zoals zonnepanelen, batterijen en elektrische apparaten. Dat is de hoopvolle stip aan de horizon, niet de doemberichten over een geopolitieke rush op grondstoffen.

Voor nieuwe mijnbouwprojecten moeten we oordeelkundig te werk gaan. Europese wetgeving moet voldoende garanties bieden dat de milieu-impact geminimaliseerd wordt.

De vindplaatsen van onder meer lithium, nikkel, kobalt, grafiet en mangaan komen opvallend goed overeen met regio’s die vandaag afhankelijk zijn van steenkool én waar nieuwe batterijfabrieken zijn gepland. Dat is een potentiële gamechanger. Het betekent dat die sterk vervuilde regio’s zich kunnen transformeren van tegenstanders naar gangmakers van de ecologische transitie.

Voor nieuwe mijnbouwprojecten moeten we oordeelkundig te werk gaan. Europese wetgeving moet voldoende garanties bieden dat de milieu-impact geminimaliseerd wordt. Anderzijds is ook de keuze van de site belangrijk. Zo protesteert het Spaanse Cáceres tegen plannen voor de ontginning van lithium op 800 meter van een door Unesco beschermd historisch centrum.

Daar moeten we begrip voor hebben. Het stadhuis van Antwerpen is ook opgenomen op de werelderfgoedlijst van Unesco. Zou de burgemeester van Antwerpen akkoord gaan met een enorm mijnbouwproject op 800 meter van de Grote Markt?

Batterijen

Op dit moment bespreekt het Europees Parlement de voorstellen van de Commissie voor de nieuwe batterijwetgeving. We zullen standaarden bepalen voor ecodesign, meer recyclage van kritische grondstoffen verplichten en een batterijpaspoort invoeren, dat de inhoud en herkomst van de materialen transparant weergeeft.

Bart De Wever heeft - beter laat dan nooit - de uitdaging ontdekt, maar nog niet het potentieel van de circulaire economie.

De Green Deal koppelt dat aan een industriële strategie gericht op de uitbouw en ondersteuning van de batterijproductie in Europa, maar ook aan strengere uitstootnormen voor wagens en hogere klimaatdoelen. Dat is slechts één voorbeeld waarin we ons moeten onderscheiden, en hoe we strategisch leiderschap kunnen opnemen in de wereld.

Groene partijen, bewegingen en burgers zijn al jarenlang pleitbezorgers van dergelijke strategische kansen. De Europese Commissie en de overgrote meerderheid van de Europese lidstaten hebben zich eindelijk achter de Green Deal geschaard. Bart De Wever heeft - beter laat dan nooit - de uitdaging ontdekt, maar nog niet het potentieel van de circulaire economie. Wij groenen willen die unieke kans niet missen, en zullen alles op alles zetten om de Europese Green Deal in België en Vlaanderen te realiseren.

Sara Matthieu

Europees Parlementslid voor Groen en rapporteur voor het dossier kritische grondstoffen

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud