opinie

Bedankt om de schouders van mijn generatie extra te belasten

Professor arbeidseconomie aan de UGent

Het nachtelijke sociaal akkoord tussen vakbonden en werkgevers gaat de schouders van twintigers, dertigers en veertigers nog meer belasten.

De afhankelijkheidsratio, die het aantal 65-plussers deelt door het aantal 18- tot 64-jarigen, stijgt jaar na jaar in ons land. Interessant voor een cursus arbeidseconomie maar niets om uw slaap voor te laten, denkt u? Dan denkt u verkeerd. Die ratio geeft een indicatie van hoeveel van de lonen van de beroepsactieve bevolking moet afgehouden worden om de pensioenen van de oudere bevolking te betalen.

In plaats van reddingsvesten klaar te leggen voor het zwaar weer op de arbeidsmarkt, zorgen de sociale partners ervoor dat we oudere werknemers snel overboord kunnen duwen. Met als gevolg dat de jongeren aan dek een stuk harder moeten zwoegen.

Dat wordt steeds meer. Met dank aan de vergrijzing. Minder en minder actieven zullen meer en meer gepensioneerden moeten ondersteunen. Dan zou je denken dat in ons land hervormingen worden gepland die de vergrijzing draaglijk maken. Door mensen effectief wat langer te laten werken.

Vorige nacht sloten de vakbonden en de werkgevers een akkoord dat de omgekeerde richting uitgaat. Dat de schouders van twintigers, dertigers en veertigers nog wat extra belast.

Landingsbaan

In het bijzonder door het systeem van landingsbanen te versoepelen. Een mooie trofee voor de vakbonden, want 55-plussers kunnen straks minder gaan werken zonder het echt te voelen in de portemonnee. Voor de werkgevers aanvaardbaar, want zij zien hun loonkosten navenant terugvallen.

De essentie

  • De auteur
  • Stijn Baert is professor arbeidseconomie aan de UGent.
  • De kwestie
  • Om een politieke crisis te vermijden staat men toe dat geld wordt uitgegeven dat er niet is. Daar moet mijn generatie straks hard voor werken, zonder er zelf beter van te worden.
  • Het voorstel
  • Politici moeten doen wat je van hen mag verwachten: politieke moed aan de dag leggen.

Het kind van de rekening? De schatkist, die het verschil bijpast. En wie vult die schatkist? Al wie de komende jaren belastingen betaalt.

Door groen licht te geven voor soepeler landingsbanen konden de werkgevers een versoepeling van het brugpensioen (SWT) vermijden. De bonden wilden dat de leeftijd waarop mensen met brugpensioen kunnen na een herstructurering opnieuw zou dalen van 60 naar 58 jaar.

Het moet gezegd: al een geluk dat dat niet passeerde. Diezelfde werkgevers die klagen dat hun vacatures niet ingevuld raken, zouden tezelfdertijd toestaan dat we vijftigers de arbeidsmarkt uitduwen. Het had blijk gegeven van waanzin.

Klok stilgezet

De sociale partners draaien de klok dus niet terug voor het brugpensioen. Maar ze zetten die wel stil. De verwachting was dat de instroomleeftijd voor SWT de komende jaren verder zou stijgen. Nu is er een akkoord dat dat tegengaat.

Je kan je de vraag stellen wat kassierster Deborah ermee wint dat haar collega’s straks wat meer verdienen, als zij er haar baan door dreigt te verliezen.

Dat is problematisch. Alle prognoses geven aan dat de echte corona-klap op de arbeidsmarkt de komende maanden volgt. Als de steunmaatregelen wegvallen, wordt de echte economische schade zichtbaar en zullen sommige bedrijven moeten herstructureren. Het goede nieuws is dat die prognoses ook aangeven dat de terugval in werkgelegenheid tijdelijk zal zijn.

Maar als we bijkomende werkzoekenden definitief de arbeidsmarkt uitduwen via het brugpensioen, dan laten we een tijdelijke crisis op de arbeidsmarkt onze sociale zekerheid structureel verzwakken.

In plaats van reddingsvesten klaar te leggen voor het zwaar weer op de arbeidsmarkt, zorgen de sociale partners ervoor dat we oudere werknemers snel overboord kunnen duwen. Met als gevolg dat de jongeren aan dek een stuk harder moeten zwoegen.

Minimumlonen

Ten slotte is er de verhoging van de minimumlonen. Die komen toch ook jongeren die weinig verdienen ten goede, nee?

Dat klopt. Als die hun baan kunnen behouden, natuurlijk. Dat wordt niet evident. Hogere loonkosten aan de onderkant van de loonverdeling impliceren dat werkgevers daar minder banen zullen creëren. Studies over de grootte van het effect lopen uiteen, maar een positief verhaal voor de werkgelegenheid onder kortgeschoolden wordt het nooit.

We vragen steeds meer van de sterke schouders in onze maatschappij. Waarna we verbaasd zijn dat die schouders breken.

Je kunt je de vraag stellen wat kassierster Deborah ermee wint dat haar collega’s straks wat meer verdienen, als zij er haar baan door dreigt te verliezen.

Alleszins brengt het de ambities van onze regeringen om de werkzaamheidsgraad te verhogen verderaf. Opnieuw is het gevolg hetzelfde: een te kleine groep werkenden moet een te grote groep niet-werkenden ondersteunen. We vragen steeds meer van de sterke schouders in onze maatschappij. Waarna we verbaasd zijn dat die schouders breken.

Fluistertoon

En de regering-De Croo, die applaudisseert voor dit akkoord. Haar voorganger, de regering-Michel, zei uit volle borst dat ze mensen langer ging laten werken, om zo de vergrijzing draaglijk te maken, maar deed het maar half. De regering-De Croo spreekt de ambitie nog maar op fluistertoon uit. En staat toe dat de sociale partners de klok stilzetten.

Ik verwacht van politici dat ze vooruitzien. Dat ze politieke moed tonen. Nu gebeurt het omgekeerde. Om een politieke crisis te vermijden staat men toe dat geld wordt uitgegeven dat er niet is. Waar mijn generatie straks hard voor moet werken, zonder er zelf beter van te worden.

Alle betrokkenen worden bedankt om niet aan ons te denken.

Stijn Baert

Professor arbeidseconomie aan de UGent

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud