opinie

Bedreigt de gasroebel de petrodollar?

Hoogleraar internationale economie KU Leuven

Naast het economische zwaartepunt van de wereld kan ook het monetaire zwaartepunt naar Azië en het Oosten opschuiven. Aan de einder gloort de yuan als wereldwijde reservemunt.

De Russische president Vladimir Poetin wil dat buitenlandse mogendheden voortaan hun gas in roebel in plaats van dollar betalen. Als alleen Rusland zich van de dollar afwendt, blijft het probleem beperkt, maar ook andere landen twijfelen. Dan is de vraag of de dollar ooit zijn dominante positie als reservemunt - en dus internationale handelsmunt - dreigt te verliezen.

De sterkte van de dollar werd de voorbije decennia grotendeels bepaald door de olie. Als je olie wil aankopen, moet je dat in dollars doen. Ook al komt het gros van de olie niet uit Amerika maar uit het Midden-Oosten. Saoedi-Arabië, dat het merendeel van de olie exporteert, doet dat tegen betaling in dollars - vandaar de naam petrodollar.

Ik denk dat Vladimir Poetin het meent als hij zegt dat gas in roebel moet worden betaald, en dat hij daar niet op zal terugkomen.

Tot voor kort werd het gas dat in Europa voor 40 procent vanuit Rusland ingevoerd wordt ook in dollar betaald. Maar als het van president Vladimir Poetin afhangt, komt daar verandering in. Twee recente gebeurtenissen zijn daarbij belangrijk. Rusland eist dat de Russische gasexport naar ‘onvriendelijke landen' - de landen die Rusland sancties opleggen - vanaf vandaag, 1 april, betaald wordt in roebel en niet langer in dollar. En Poetin heeft in maart de roebel gekoppeld aan de goudstandaard.

De essentie

  • De auteur
  • Hylke Vandenbussche is hoogleraar internationale economie aan de KU Leuven.
  • De kwestie
  • De Russische president Vladimir Poetin wil dat buitenlandse mogendheden voortaan hun gas in roebel betalen.
  • De conclusie
  • De vraag is in welke mate dat de petrodollar zal treffen en de dollar als reservemunt kan bedreigen.

Het belang van die twee gebeurtenissen kan niet onderschat worden. Als Rusland betalingen voor gas in roebel in plaats van dollar eist, zal dat de vraag naar roebels opdrijven en de Russische munt versterken. Tevens zal het de vraag naar dollars verminderen en de Amerikaanse munt verzwakken. Dat de roebel nu gekoppeld is aan het goud geeft de kredietwaardigheid van de munt een boost. Het verklaart waarom de roebel aan een opmars bezig is.

China

Een ander belangrijk gegeven is dat de groei in China het land een blijvende grote honger naar energie geeft. De energie die Rusland niet meer aan Europa kwijtraakt, zal in China zeker welkom zijn. De afname van Russisch gas is daardoor zo goed als verzekerd.

Daarom denk ik dat Poetin het meent als hij zegt dat gas in roebel betaald moet worden, en dat hij daar niet op zal terugkomen. In welke mate zal dat de petrodollar treffen en de dollar als reservemunt bedreigen? Want niet alleen wenden de Russen zich van de dollar af, andere landen denken eraan hetzelfde te doen. Saoedi-
Arabië zou praten met de Chinezen om de export van olie in yuans in plaats van dollars te regelen.

Als dat gebeurt, verschuift niet alleen het economische zwaartepunt in de wereld verder naar Azië en het Oosten, maar ook het monetaire. Dan zou het kunnen dat de yuan in plaats van de dollar de wereldwijde reservemunt wordt. Zover is het nog niet, maar die ontwikkelingen gloren aan de einder. De vraag is wanneer ze werkelijkheid worden. 

Als alleen de Russen zich van de dollar afwenden blijft het probleem beperkt. Maar ook andere landen twijfelen aan het verdere gebruik van de dollar.

Met de gascontracten loopt het op de korte termijn wellicht zo’n vaart niet; Het zijn typisch langetermijncontracten, waarin de prijs en de manier van betaling op voorhand zijn vastgelegd. Grote Europese energiespelers zoals Eneco lieten al weten dat ze met de Russen contracten hebben lopen tot 2030. Ze dus nog een tijd beschermd zijn tegen de nieuwe Russische betalingsregels, tenzij de Russen contractbreuk plegen. Maar tot dusver heeft Rusland zich gehouden aan de leveringen van gas aan Europa.

Als Europa gas koopt van Amerika in plaats van het af te nemen van Rusland - en dat betaalt in dollar - heeft de Russische eis niet veel effect. Op de recente top in Brussel is beslist dat de Verenigde Staten 10 procent van het gas dat Europa nodig heeft, kunnen leveren. Dat zal niet volstaan om aan de vraag naar gas in Europa te voldoen. De betalingen voor gas kunnen wellicht nog een tijdje doorgaan in dollar. De vraag is hoelang nog.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud