opinie

België katapulteert zich diplomatiek terug naar 1958

Mondiale vraagstukken vragen om een performant internationaal netwerk. Een ‘provinciaal’ België dat 33 diplomatieke posten sluit dreigt betekenisloos en irrelevant te worden.

Door David Criekemans. Hij doceert buitenlands beleid aan de Universiteit Antwerpen, internationale politiek en veiligheid aan het University College Roosevelt in Middelburg (Nederland) en geopolitiek aan het Geneva Institute of Geopolitical Studies.

Kan het nog ironischer? In een tijdperk waarin nog nooit zoveel van onze binnenlandse problemen een buitenlandse dimensie hebben, beslist de regering Michel I om 20 procent te besparen op Buitenlandse Zaken. Nochtans valt er wel wat ambitie te ontwaren in het Regeerakkoord. Hoe valt dit met elkaar te rijmen? Zal het afgeslankte Buitenlandse Zaken nog wel in staat zijn om zijn basismissie uit te voeren?

David Criekemans ©wim kempenaers (wkb)

De Tijd bracht afgelopen weekend het nieuws dat 33 diplomatieke posten met sluiting bedreigd zijn als gevolg van de aangekondigde besparingen. Het gaat om een nooit geziene sanering. Momenteel heeft ons land nog 137 diplomatieke posten; 89 ambassades, 21 consulaten-generaal en negen consulaten, tien permanente vertegenwoordigingen bij instellingen als de VN, de EU, de NAVO, zes kantoren voor ontwikkelingssamenwerking en twee diplomatieke vestigingen die van een ambassadeur afhangen.

Voelsprieten

Sluiting van 33 van deze posten brengt ons land terug op het niveau van pakweg 1958. Daarmee verliest de federale regering een kwart van haar ‘voelsprieten’ in het buitenland, de federale buitenlandspolitieke performantie kan niet anders dan afnemen. Ambassades (en consulaten) leveren niet alleen heel wat diensten aan Belgen in het buitenland, zij volgen ook de dossiers op die in andere landen spelen. De informatie die BZ vergaart in haar bilaterale netwerk kan van belang zijn om op cruciale momenten de onderhandelingen op Europees of multilateraal vlak te beïnvloeden.

Als klein land met veel buitenland vormt ons diplomatieke netwerk een onmisbare sleutel om boven zijn eigen gewicht te spelen
David Criekemans
Schaduwkabinet

Als klein land met veel buitenland vormt ons diplomatieke netwerk een onmisbare sleutel om boven zijn eigen gewicht te spelen, of het nu gaat over de aanpak van de economische crisis, het vraagstuk van de energietransitie, het klimaatdebat, immigratievraagstukken of de toekomst van de Europese Unie.

Een besparing van 20% gaat verder dan enkel de posten; ook zal gekort worden op onder meer werkingskredieten, bijdragen aan de internationale instellingen, preventieve diplomatie en ontwikkelingssamenwerking.

Nederland

Tijdens de vorige legislatuur werd al beslist over een hervorming. Toen werd zeer bewust gekozen voor een brede aanwezigheid in het buitenland. Rationaliseren is op zich niet slecht. Op die wijze kan men periodiek nagaan of het instrumentarium nog aangepast is aan de geopolitieke en geo-economische veranderingen in de wereld, alsook aan de strategische doelstellingen die de federale overheid daarbij wil bereiken.

Nederland rondde het afgelopen jaar een soortgelijke oefening af. Tegen 2018 moet BZ daar 25% minder spenderen. Maar verhoudingsgewijs gaf Nederland veel meer uit dan België. In ons land 20% saneren betekent de basismissie uithollen. Brazzaville opheffen is een breuk met het federale Centraal-Afrikabeleid. Waarom alle Baltische staten schrappen?

De grote verliezer binnen de coalitie dreigt vooral de CD&V te worden. Vooral diplomatiek personeel van die politieke signatuur zou uit de boot kunnen vallen.
David Criekemans

Men zou ook ambassadeurs kunnen accrediteren voor meerdere landen, of ‘laptopdiplomaten’ invoeren voor bijzondere missies. Met Nederland zou nog intensiever afgestemd kunnen worden om gedeelde ambassades te openen, zoals thans wordt overwogen voor de Balkan. Op die wijze zou men misschien ook de aanwezigheid in conflictlanden in Centraal-Azië en het Midden-Oosten deels kunnen behouden. Op termijn zou de Benelux zo binnen een uitgebreide EU-28+ nog enig soortelijk gewicht kunnen genereren.

Kortom, er zijn werkbare oplossingen mogelijk voor een smaller maar nog steeds doeltreffend BZ.

De vrees bestaat dat Buitenlandse Zaken het voorwerp vormt van een partijpolitiek steekspel. Ideologisch gezien is de liberale familie de voorstander van minder staat, en dus minder uitgaven. Dat een sterk BZ de internationale effectiviteit van België in dossiers als economie, ecologie, energie en migratie kan garanderen, moet blijkbaar wijken voor de eigen geloofsbelijdenis.

De N-VA heeft zogezegd geen communautaire agenda, maar is uiteraard niet tegen 'minder federale staat'. Nochtans zien we geen plannen voor grote uitbreidingen van het Vlaamse diplomatieke netwerk, ter compensatie. De grote verliezer binnen de coalitie dreigt vooral de CD&V te worden. Vooral diplomatiek personeel van die politieke signatuur zou uit de boot kunnen vallen.

 

Lees verder

Gesponsorde inhoud