opinie

Bepalen Parijs en Berlijn straks onze belastingen?

Advocaat bij De Langhe Advocaten. Schrijft in eigen naam

De Europese Commissie bereidt in stilte een ingrijpende wijziging voor van het beslissingsproces voor de harmonisering van de directe belastingen in Europa. De unanimiteitsregel zou plaatsmaken voor de meerderheidsregel. Dat betekent dat na de brexit 14 lidstaten hun wil inzake directe belastingen kunnen opdringen aan de 13 andere.

©RV DOC

De Magna Carta goot 800 jaar geleden een wezenlijk fundament van de hedendaagse westerse staat in beton. Het was de tijd waarin monarchen het verpauperde Europese volk eenzijdig oplegden hoeveel het moest bijdragen aan de exuberante weelde van de elite en aan hun onstuitbare drang om oorlog te voeren en hun territorium uit te breiden. De Magna Carta voerde het principe ‘no taxation without representation’ in. Alleen wie stemrecht had, kon door de verkozenen nog verplicht worden belasting te betalen.

De Europese Unie is geen soevereine staat. Ze is een samenwerkingsverband van soevereine lidstaten, na 1945 in het leven geroepen om de handel tussen de lidstaten vrij te maken. Op fiscaal vlak bemoeit die unie zich in principe alleen met indirecte belastingen, omdat die de handel tussen de lidstaten kunnen beïnvloeden. Daaruit is de btw voortgekomen, in 1971 vanuit Frankrijk in heel de EU uitgerold. Als er al een vorm van harmonisering van de directe belastingen moet komen, moet dat gebeuren met de instemming van alle lidstaten vertegenwoordigd in de raad van ministers. Elke lidstaat kon en kan in zijn eentje zulke maatregel tegenhouden.

Zoals bij alle belangrijke fiscale maatregelen in de EU, zit Frankrijk hier weer achter.

Voor die basisregel waren er bij de oprichting van de Europese Gemeenschap valide redenen. Lidstaten zijn economisch gelijk noch even sterk. In de ene lidstaat wil de bevolking veel overheid en is ze bereid daarvoor hoge belastingen te betalen; in andere lidstaten wil men minder overheid en lagere belastingen. Sommige lidstaten hebben lage bedrijfsbelastingen om buitenlandse investeerders te lokken en hun eigen ondernemingen te behouden.

Nationale parlementen

Omdat er op Europees niveau geen directe vertegenwoordiging van de burgers bestond, was het logisch om over directe belastingen alleen in de nationale parlementen te beslissen, omdat de regeringen alleen daar verantwoording aflegden aan de burgers.

Na de brexit zullen er maar bitter weinig lidstaten overblijven die aan de druk van Frankrijk - meestal in tandem met Duitsland - kunnen weerstaan.

Ondertussen bestaat er wel een Europees Parlement met rechtstreeks verkozen leden, maar hun invloed en zeggenschap is beperkt. Nationaal verkozen Europarlementsleden zitten in fracties met elders verkozen leden die niet dezelfde taal spreken en vaak heel andere programma’s hebben. Recentelijk nog moesten we in Vlaanderen vaststellen dat de Europarlementsleden van CD&V in dezelfde Europese fractie zitten als de partijgenoten van de omstreden Hongaarse premier Viktor Orbán.

Sinds enige tijd werkt de Europese Commissie achter de schermen aan een wijziging van het unanimiteitsprincipe inzake directe belastingen. Als het van haar afhangt, moet een (gewone) meerderheid in de raad van ministers over de harmonisering van de directe belastingen kunnen beslissen. Het Europees Parlement zal er, naar goede Europese gewoonte, bij staan en naar kijken.

Moscovici

Alle lidstaten, maar vooral de kleinere, doen er goed aan op hun hoede te zijn. Zoals bij alle belangrijke fiscale maatregelen in de EU, zit Frankrijk hier weer achter. Frankrijk levert de commissaris voor Fiscale Zaken - Pierre Moscovici - die maar één missie lijkt te hebben: de fiscale concurrentie in de EU doodmaken, zodat Frankrijk zijn belastingen niet hoeft te verlagen om gelijke tred te houden met de omliggende landen. Frankrijk kan en wil zijn begroting niet op orde stellen en heeft dus nood aan hoge belastinginkomsten. Maar zonder een harmonisering van de directe belastingen dreigen vele bestaande en toekomstige investeerders Frankrijk links te laten liggen. Moscovici is een man met een missie.

De Franse president Emmanuel Macron probeert dan de Duitse bondskanselier Angela Merkel zo ver te krijgen dat ze de forcing voert, maar vaak komen die twee het Verenigd Koninkrijk, Ierland of Luxemburg op hun weg tegen

Moscovici heeft moeite gehad om een aantal fiscale harmoniseringsmaatregelen goedgekeurd te krijgen. Zeker diegene waar zijn landgenoot, Pascal Saint-Amans, verantwoordelijk voor fiscale zaken bij de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), met hoofdkantoor in Parijs, niet mee achter stond. Denk aan het CCCTB-project, dat een uniforme belastinggrondslag voor grote ondernemingen in de EU wil creëren. Er is tot nu toe altijd wel een lidstaat die de fiscale harmonisering van Moscovici niet ziet zitten en dus tegenstemt.

De Franse president Emmanuel Macron probeert dan de Duitse bondskanselier Angela Merkel zo ver te krijgen dat ze de forcing voert, maar vaak komen die twee het Verenigd Koninkrijk, Ierland of Luxemburg op hun weg tegen. Na de brexit zullen er maar bitter weinig lidstaten overblijven die aan de druk van Frankrijk - meestal in tandem met Duitsland - kunnen weerstaan.

Vetorecht

Door het vetorecht van de lidstaten op te heffen, zal ons belastingbeleid in Parijs en Berlijn bepaald worden. Kan onze regering - zowel de huidige, in lopende zaken, maar vooral degene die na 26 mei in het zadel getild wordt - daar eens goed over nadenken?

Eergisteren heeft de Commissie haar voorstel aan de Ecofin - de vergadering van de ministers van Financiën van de lidstaten - gepresenteerd. Volgens de eerste verslagen zou alleen de… Franse minister van Financiën, Bruno Le Maire, gewonnen zijn voor het voorstel van de Commissie. België zat naar verluidt in een groepje van vijf lidstaten die openstaan voor een versoepeling van de unanimiteitsregel voor bepaalde domeinen, zoals de grensoverschrijdende samenwerking tussen belastingadministraties.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud