opinie

Beter dan dit wordt het niet voor Big Tech

Vier Amerikaanse ondernemingen hebben een gecombineerde waarde van twee keer het bruto binnenlands product van heel Afrika: Microsoft, Apple, Amazon en Alphabet. De moedermaatschappij van Google rondt als laatste in de rij de kaap van 1.000 miljard dollar marktkapitalisatie. Groeien bomen tot in de hemel?

De topkoersen van Big Tech komen enkele jaren na het hoogtepunt van de globalisering. Die heeft die bedrijven groot gemaakt, in combinatie met de voordelen van schaaleffecten die het digitale tijdperk biedt. Met de belofte van meer gebruiksgemak, gelijkheid en democratie rolden landen de rode loper uit voor die mastodonten en hun producten. Veel van hun producten, waarvan een groot deel gratis is, creëren ook efficiëntiewinsten voor de consument.

Zo lijkt het toch. Want in ruil staan we onze persoonlijke data af, die vervolgens te gelde worden gemaakt bij adverteerders. Data die niet alleen worden gebruikt om ons gedrag te voorspellen, maar ook om het te beïnvloeden en aan te passen. Shoshana Zuboff, professor emeritus aan de universiteit van Harvard, beschuldigt Big Tech in haar boek ‘The Age of Surveillance Capitalism’ van ‘spionagekapitalisme’ en ziet een gevaar voor de democratie.

©doc

Maar overheden grijpen stilaan in. Facebook, de socialemediamoloch met een marktwaarde van ‘amper’ 630 miljard dollar, kreeg een Duitse boete van 2 miljoen euro omdat het bedrijf het aantal klachten over illegale content op zijn platform onvoldoende rapporteert. Het Amerikaanse Congres debatteert over nieuwe wetgeving rond onlineprivacy die de bewegingsvrijheid van de technologiereuzen inperkt. De wet vergroot de rechten van de onlinegebruiker en de verantwoordelijkheid van de platformbedrijven. Een nieuw agentschap moet toezien op de bescherming van de privacy en misbruiken aanpakken.

De snelle groei van de technologiereuzen in hun sector is niet voor herhaling vatbaar in aansluitende sectoren. De rode loper is opgerold. Beducht voor een verdere uitbreiding van hun monopolies bekijken overheden elk nieuw avontuur van de Big Tech met argusogen.

Op de beurshypes van de voorbije decennia volgden telkens dramatische dalingen. Dat zal dit keer niet anders zijn. Bomen groeien niet tot in de hemel.

Het debacle met de cybermunt libra illustreert dat Facebook de weerstand van de regulatoren heeft onderschat. Alphabet-CEO Sundar Pichai neemt de vlucht vooruit door zelf aan te dringen op een strenge regulering van gezichtsherkenning en artificiële intelligentie.

Niettemin raakte recent bekend dat ingenieurs van Google bij de ontwikkeling van een medisch AI-model van Ascension, de tweede grootste Amerikaanse gezondheidszorgverstrekker, toegang kregen tot persoonlijke medische data. Het nieuws overschaduwt Pichais pleidooi.

Slowbalisation

Globalisering stelt bedrijven in staat hun belastingen te betalen in landen waar dat voor hen het voordeligst is. Het ondernemingsmodel van technologiebedrijven leent zich daar perfect toe. In veel landen realiseren ze inkomsten zonder er fysiek aanwezig te zijn. Volgens de Europese Commissie betaalden digitale bedrijven in 2018 in de EU een gemiddelde bedrijfsbelasting van 9,5 procent, tegenover 23,2 procent voor traditionele firma’s.

Sinds de Tweede Wereldoorlog promootte de globalisatie het vrije verkeer van goederen, kapitaal en mensen. Sinds het midden van het voorbije decennium is een trendkering bezig

Frankrijk introduceerde dit jaar een digitale taks van 3 procent op de verkoop van onlinedata en -diensten. De dreiging van de VS om invoertaksen te heffen op Franse producten, zette Frankrijk aan de effectieve inning van die taks tijdelijk op te schorten. De OESO heeft tot het einde van het jaar om een globale oplossing te zoeken. Niet eenvoudig, maar de wil bij veel landen is groot. Jaarlijks lopen ze gezamenlijk 650 miljard dollar aan belastingontvangsten mis.

Sinds de Tweede Wereldoorlog promootte de globalisatietrend, ondersteund door de Pax Americana, het vrije verkeer van goederen, kapitaal en mensen. Sinds het midden van het voorbije decennium is een trendkering bezig. Die ‘slowbalisation’ bedreigt de Big Tech. Het wettelijke en diplomatieke raamwerk voor handel en investeringsstromen wordt meer regionaler in plaats van internationaler. Internet dreigt een slagveld te worden van protectionisme en populisme. Bovenop die fysieke grenzen en tarieven komen digitale barrières, met een uitholling van het globale ondernemingsmodel van Big Tech tot gevolg.

Groeipotentieel

Internet wordt doorgaans door een Amerikaanse bril bekeken, wat niet verrassend is gezien de geschiedenis en de dominantie van Amerikaanse bedrijven. Toch is amper 8,5 procent van de internetgebruikers Amerikaan, zo’n 290 miljoen mensen. Van alle gebruikers zit 22 procent in China en 13 procent in India. Daar zit het grootste groeipotentieel, en Azië zal in die slipstream worden meegezogen.

De VS zijn mogelijk niet langer welkom. Een verdere polarisering kan de stroom van data en de digitale handel afremmen. Globalisering duwde in de eerste plaats de winsten van de internationale bedrijven en Big Tech de hoogte in. Is met de deglobalisering het rijk van de smallcaps aangebroken?

De geschiedenis rijmt. Sinds 2010 gingen de belangrijkste grote technologieaandelen maal tien. Vanaf 1960 heeft één bepaald thema elk decennium de verbeelding van investeerders op hol doen slaan. De glorieperiode van de Nifty Fifty (50 populaire Amerikaanse largecaps) werd in de jaren 70 gevolgd door goud. Vervolgens waren er de Nikkei 225, de internetaandelen en olie. Telkens volgden op die hypes dramatische dalingen. Dat zal dit keer niet anders zijn. Bomen groeien niet tot in de hemel.

Lees verder

Gesponsorde inhoud