opinie

Bloeiende beurzen surfen ook op hernieuwde bewondering voor Amerikaanse bedrijfscultuur

Nobelprijswinnaar economie (2013) en hoogleraar aan Yale University

De huidige bloei van de aandelenmarkten weerspiegelt een afgenomen angst en een hernieuwde bewondering voor de Amerikaanse bedrijfscultuur. Maar zulke ontwikkelingen voorspellen is lastig.

Hadden we in maart 2009 moeten weten dat de Amerikaanse aandelenindex S&P 500 de daaropvolgende tien jaar in waarde zou verviervoudigen, de Japanse Nikkei 225 verdrievoudigen, op de voet gevolgd door de Hang Seng-index van Hong Kong? De conventionele wijsheid zegt dat je de markt niet kan timen. Toch lijkt het erop dat zulke omvangrijke bewegingen op zijn minst gedeeltelijk te voorzien moeten zijn.

©EPA

Het probleem is dat niemand kan bewijzen waarom zich een bloei heeft voorgedaan, zelfs niet achteraf, laat staan dat iemand kan aantonen hoe die bloei voorspeld had kunnen worden. De Amerikaanse bloei sinds 2009 is daar een goed voorbeeld van.

De Amerikaanse aandelenmarkt is grotendeels in handen van Amerikaanse beleggers. Een vorig jaar gepubliceerd Amerikaans overheidsonderzoek stelt dat maar een zevende van de Amerikaanse aandelenmarkt in buitenlandse handen was. Had iedereen gediversifieerd belegd, dan hadden niet-Amerikanen, die vorig jaar ruim twee derde van de wereldrijkdom in handen hadden, ook ruim tweederde van de Amerikaanse aandelenmarkt in handen gehad. Voorkeur voor de eigen thuismarkt, of patriottisme, is dus een grote factor op de aandelenmarkt.

Donald Trumps bewering dat hij ‘Amerika weer groot zou maken’ appelleerde aan het optimisme van Amerikaanse beleggers.

Om te begrijpen waar de kracht van de Amerikaanse aandelenmarkt vandaan komt, moeten we rekening houden met hoe beursspelers denken. In de VS lijkt er een overreactie te zijn geweest op een tijdelijke winstdaling. In het vierde kwartaal van 2008 was de winst per aandeel op de S&P 500 negatief (wat zeer zelden voorkomt). Die cijfers kwamen binnen rond maart 2009, net toen de index zijn dieptepunt bereikte.

Waardering

Je zou denken dat een intelligente waarnemer in de VS toen had ingezien dat de winstdaling tijdelijk was. En dat hij had verwacht dat de winst zich herstelde. Maar had hij een zeer optimistische voorspelling van de winstgroei op lange termijn kunnen baseren op de opvering na dat moment van negatieve winsten?

We weten nu dat de winstgroei op lange termijn niet veel is veranderd. De verviervoudiging van de S&P 500 aandelenindex werd dus niet gedreven door hogere winsten, maar door de veel hogere waardering van die winsten.

De reële rente is sinds 2009 ook gedaald, maar die daling heeft zich volledig voorgedaan in de loop van 2010. Ze kan dus geen van de stevig opwaartse trends in de aandelenkoersen sindsdien rechtvaardigen.

We weten nu dat de winstgroei op lange termijn niet veel is veranderd. De verviervoudiging van de S&P 500 aandelenindex werd dus niet gedreven door hogere winsten, maar door de veel hogere waardering van die winsten

In 2009 gebruikten sommigen in de VS krachtige taal om hun angst uit te drukken. Er was een ‘financiële supernova’ op til. Uit een onderzoek van ProQuest News & Newspapers naar de termen ‘derivatives’ (afgeleide producten) en ‘financial weapons of mass destruction’ (toegeschreven aan Warren Buffett) blijkt dat die in 2003 voor het eerst samen verschenen. In 2009 wonnen ze enorm aan populariteit, terwijl ze in 2018 weer verdwenen waren.

Wie vooruitziend genoeg was te weten dat de markten voor afgeleide producten de economie niet zouden opblazen, had misschien kunnen weten dat iedere inzinking van de markt als gevolg van de angst dat die de economie wel zouden opblazen geen tien jaar zou aanhouden. Maar een voorspelling die steunt op zo’n vooruitziende blik is lastig te kwantificeren of openlijk te verdedigen.

Dat economen de financiële crisis van 2008 niet hadden voorspeld werd destijds enorm benadrukt. Het leidde ertoe dat sommigen hun vertrouwen verloren. Veel mensen maakten zich in maart 2009 zorgen dat de koersen nog veel verder zouden zakken.

De Yale School of Management sprokkelde meningen van zowel institutionele als particuliere beleggers in de VS sinds 1989. Een van de vragen was: Hoe waarschijnlijk acht u een catastrofale crash van de Amerikaanse aandelenbeurzen zoals die van 1929 of 1987 in de komende zes maanden, inclusief een crash veroorzaakt door financiële besmetting door andere landen? Begin 2009 stond het percentage mensen dat de kans groter achtte dan 10 procent op een recordhoogte (sinds 1994).

Op dezelfde manier steeg het aantal keer dat ProQuest News & Newspapers de term ‘Grote Depressie’ registreerde naar ongekende hoogten. In 2009 werd hij vaker gebruikt dan tijdens de Grote Depressie zelf.

Bewondering

Maar dan, met een aandelencrash noch een extreme depressie in het vooruitzicht, sloeg die angst om in het tegendeel: een grotere bewondering voor zakelijk succes. Een nieuw verhaal ontstond, met een nieuwe golf van geniale miljardairs, wier opmars sinds de jaren 90 slechts kortstondig was onderbroken door de financiële crisis. De publicatie in 2011 van de bestseller ‘Steve Jobs’, Walter Isaacsons biografie van de oprichter van Apple, is een voorbeeld. En Elon Musk creëerde opwinding met futuristische bedrijven als de raketbouwer SpaceX.

Voorspellen is lastig omdat voorspellen een zeer concurrentiële sector is, maar ook omdat spontaniteit een grote rol speelt in ons gedrag.

De verkiezing van een flamboyante zakenman, Donald Trump, als Amerikaanse president bewijst hoe sterk veel Amerikanen zich identificeren met helden uit het bedrijfsleven. Sinds 2004 heeft Trump een groot deel van zijn tijd besteed aan de ontwikkeling van zijn zakelijke persona, als ster van de tv-realityshow ‘The Apprentice’. Zijn campagne benutte dat enthousiasme. Zijn bewering dat hij ‘Amerika weer groot zou maken’ appelleerde aan het optimisme van Amerikaanse beleggers.

De verviervoudiging van de Amerikaanse aandelenkoersen sinds 2009 en de verkiezing van Trump weerspiegelen dus gedeeltelijk een proces van angstvermindering en de hernieuwde betovering door de Amerikaanse bedrijfscultuur. Maar zulke ontwikkelingen voorspellen op de aandelenmarkt - ook de grootste - is lastig. Omdat voorspellen een zeer concurrentiële sector is, maar ook omdat spontaniteit een grote rol speelt in ons gedrag.

Copyright Project Syndicate

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud