opinie

Branson, Bezos en Musk zijn zegen voor de ruimtevaartsector

Voorzitter SME4SPACE en stichter en bestuurder Vlaamse Ruimtevaartindustrie (VRI)

De ruimtevaart had nood aan innovatie en daar helpen de drie miljardairs Richard Branson, Jeff Bezos en Elon Musk een handje bij. Niet met hun egostrelende ruimtetrips, maar met veel ingrijpender innovaties in het hart van de sector.

Het gaat hard met het ruimtetoerisme. Eerder dit jaar maakten in een paar weken tijd zowel de miljardair Richard Branson (Virgin Galactic) als zijn collega Jeff Bezos (Amazon/Blue Origin) samen met enkele niet-astronauten een ruimtetrip. Woensdag was het de beurt aan Elon Musk. Zijn ruimtevaartbedrijf SpaceX bracht met succes een bemanning van vier gewone burgers in een baan rond de aarde.

De essentie

  • De auteur
  • Hans Bracquené is oprichter en bestuurder van de koepelorganisatie De Vlaamse Ruimtevaartindustrie (VRI).
  • De kwestie
  • De ruimtevaartsector had dringend behoefte aan innovatie.
  • Het voorstel
  • We moeten verder kijken dan de egostrelende ruimtetrips van Richard Branson, Jeff Bezos en Elon Musk. Het miljardairstrio heeft de ruimtevaartsector een heilzame innovatie-impuls gegeven.

Misschien zijn ze met hun egostrelende trips geen zegen voor de mensheid, maar voor de ruimtevaartsector zijn Branson, Bezos en Musk dat zeker. Zij hebben mee schokgolven veroorzaakt die een al bij al traditionele sector in beweging brachten. Hun ruimtereizen springen het meest in het oog, maar zijn geenszins hun belangrijkste bijdrage.

Ruimtevaart wordt gekenmerkt door missies die een hele nieuwe wereld toegankelijk maken. Raketten die de zwaartekracht overwinnen en satellieten en mensen in een baan rond de aarde brengen, mensen die op de maan wandelen, het blijft inspireren. Wetenschappelijke missies en exploraties die de kennis over de ruimte uitdiepen, moeten aandacht blijven krijgen.

Daarbij vergeet men soms wat de ruimtevaartindustrie intussen geworden is: een volwassen sector waarin de spelregels dezelfde zijn als in elke andere industrie en waar men eigenlijk niet echt wakker ligt van ruimtetoerisme. Bedrijven moeten kwaliteitsvolle producten leveren, op tijd en voor een goede prijs. Wereldwijd wordt de omvang van die markt geschat op 350 miljard euro en men voorspelt een zeer sterke groei.

Om te zien wat de drie miljardairs daarmee te maken hebben, moeten we niet zo ver teruggaan. Ruimtevaart was tot voor kort een industrie die, ondanks de grote uitdagingen, niet bijzonder innovatief was. In een sector waar investeringen afhangen van het slagen van een lancering wil men risico’s zo veel mogelijk beperken, maar er was meer aan de hand. Een markt met weinig aanbieders, grote industriële groepen, en weinig klanten (vaak de overheid), is geen goede voedingsbodem voor innovatie.

Zoals Branson de luchtvaartindustrie door elkaar probeerde te schudden, doet het trio het nu met de ruimtevaart. Niet door toeristische sprongetjes in de ruimte, maar door concepten te ontwikkelen met een veel diepgaandere impact.

Grote evoluties bleven dan ook uit. Raketten en satellieten werden groter. Ruimtestations, shuttles en nieuwe toepassingen (aardobservatie, lokalisatie) waren belangrijke, maar geleidelijke evoluties. De privatiseringsgolf in de telecomindustrie rond 1990 bewerkstelligde ook aan de vraagzijde een innovatie: veeleisende klanten.

De analogie met de luchtvaart is duidelijk: zoals Branson de luchtvaartindustrie door elkaar probeerde te schudden, doet het trio het nu met de ruimtevaart. Niet door toeristische sprongetjes in de ruimte, maar door concepten te ontwikkelen met een veel diepgaandere impact.

Musk introduceerde met SpaceX de herbruikbaarheid van de raketonderdelen. Ook de twee anderen werken met Blue Origin en Virgin Orbit aan alternatieven voor de klassieke lanceermethodes. Daarmee pakken ze de grootste technologische moeilijkheid aan. De satelliet moet nu eenmaal de aarde verlaten. De klassieke aanbieders passen zich aan, en hopelijk zakken de prijzen voor lanceringen.

Zo bekijken ze alle aspecten van de industrie op zoek naar innovatieve concepten. Vorig jaar zagen we het treintje satellieten schitteren dat Musk lanceerde voor zijn eigen satellietnetwerk Starlink. Dat netwerk, dat internet via satelliet voor iedereen toegankelijker maakt, is veel ingrijpender dan zijn eigen trip.

Investeringen

Natuurlijk is de inbreng van het trio niet de enige factor. Door technologische evoluties kunnen véél kleinere satellieten diensten aanbieden voor veel lagere prijzen. De belangrijkste horde voor nieuwkomers in de markt, de zeer hoge investeringen, kwam een flink stuk lager te liggen en veel nieuwe bedrijven zagen het licht. Vandaag worden tientallen kleine lanceerraketten ontwikkeld en lanceren privébedrijven grote aantallen satellieten, vaak zeer kleine. Sommige zullen het waarmaken, andere niet, zo gaat dat nu eenmaal.

Ruimtevaart is zeer populair geworden bij durfkapitaalfondsen, en nieuwe gespecialiseerde investeringsfondsen zagen het licht.

Dat alles heeft geleid tot een grote interesse van investeerders. Ruimtevaart is zeer populair geworden bij durfkapitaalfondsen, en nieuwe gespecialiseerde investeringsfondsen zagen het licht. In het covidjaar 2020 gebeurden wereldwijd voor 9,8 miljard dollar private investeringen, en dat bedrag zal dit jaar nog stijgen.

De overheid blijft wel een belangrijke factor, met budgetten die de private investeringen sterk overstijgen. Dat van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA bedraagt dit jaar 22 miljard dollar, en zeker SpaceX zal daar een groot deel van binnenrijven. Bedrijven die al langer in de ruimtevaart actief zijn, zitten intussen ook niet stil. Maar de inbreng van het trio miljardairs is onmiskenbaar. Dat die inbreng pas in de schijnwerpers komt bij hun reisjes is niet zo erg als de rest van hun bijdragen de aandacht krijgt die ze verdient.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud