opinie

Britten hebben Europa zonet meer vertrouwen gegeven

Hoogleraar internationale economie KU Leuven

Met de goedkeuring van de Interne Markt Wet tonen de Britten dat ze echt wel een akkoord willen tegen 15 oktober. En dus moet Europa geen angst maar vertrouwen hebben.

Het is zover. Het ondenkbare is gebeurd. De Britten hebben in het parlement een wet goedgekeurd die het terugtrekkingsakkoord met de EU ondermijnt. De Interne Markt Wet (Internal Market Bill) gaat in tegen het Noord-Ierland Protocol dat werd afgesproken in het terugtrekkingsakkoord tussen het VK en de EU, en dat een ordentelijke brexit mogelijk moest maken.

©rv

In dat terugtrekkingsakkoord was overeengekomen dat Noord-Ierland tot de Europese markt blijft behoren, waardoor er geen harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland ontstaat die de Goede Vrijdag-vredesakkoorden onderuithaalt. Mocht het tot een harde brexit komen, en er tarieven van kracht worden tussen de EU en het VK, dan komt de grens in het water tussen Noord-Ierland en Engeland te liggen. En dan moeten alle goederen die vanuit het VK richting Noord-Ierland worden gestuurd met bestemming Ierland aan controles en tarieven onderworpen worden en omgekeerd. Die grenscontroles in het water tussen Noord-Ierland en Engeland zouden het handelsverkeer binnen het Verenigd Koninkrijk bemoeilijken.

Het Noord-Ierland Protocol stelde ook dat de EU-regels voor staatssubsidies blijven gelden voor Noord-Ierland. Daardoor zou het Verenigd Koninkrijk potentieel twee sets van regels krijgen: een set voor Noord-Ierland komende van de EU, en een set komende van Londen die van toepassing is op de rest van het VK.

De Britten proberen druk te zetten op de onderhandelingen, die in het slop zaten. Ze gebruiken nu de Interne Markt Wet als pasmunt in de onderhandelingen, net zoals ze dat met de visserij doen.

De Interne Markt Wet komt nu dus terug van dat Noord-Ierland Protocol. Premier Boris Johnson zegt dat dit de eenheid van de markt binnen het Verenigd Koninkrijk ondermijnt. En dus dat er geen grens tussen Noord-Ierland en Engeland mag zijn. De facto betekent dit dat er dan opnieuw potentieel wel een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland ontstaat, wat de Goede Vrijdag-vredesakkoorden schaadt. Onder de Interne Markt Wet valt Noord-Ierland terug onder de Engelse wetten maar dat betekent dat Noord-Ierland dan niet meer tot de Europese eenheidsmarkt kan behoren.

Johnson stelt echter wel dat die wet nooit van toepassing zal worden als voor 15 oktober een handelsakkoord bereikt wordt met de EU. Dat is zijn nieuwe deadline in de onderhandelingen met de EU, daar waar die deadline eerst op 31 december 2020 lag. Als er geen akkoord bereikt wordt voor 15 oktober is er automatisch een harde brexit en komen er tarieven. Op dat moment wordt ook de Internal Market Bill ongetwijfeld ingeroepen en toegepast.

Alles wijst erop dat de Britten hopen dat er toch nog een miniakkoord komt, zodat de Interne Markt Wet nooit toegepast moet worden.

De Britten proberen druk te zetten op de onderhandelingen, die in het slop zaten. Ze gebruiken nu de Interne Markt Wet als pasmunt in de onderhandelingen, net zoals ze dat met de visserij doen. Dat zegt veel over hoe graag ze een akkoord willen. Vergeet niet dat het VK 45 procent van al zijn export uitvoert naar de EU en dat in omgekeerde richting de EU ‘slechts’ 8 procent van haar export uitvoert naar het VK. De deal is dus belangrijker voor het VK dan voor de EU.

Maar tot dusver wou Europa niet buigen voor de eisen van het VK. Europa blijft vasthouden aan het principe van het level playing field. Daardoor is de EU onbuigzamer voor de Britten dan in andere handelsakkoorden die ze afsluit, zoals dat met Canada, waar de vereiste van een level playing field niet in staat. Alles wijst erop dat de Britten hopen dat er toch nog een miniakkoord komt, zodat de Interne Markt Wet nooit toegepast hoeft te worden.

Hylke Vandenbussche

Hoogleraar internationale economie KU Leuven

Lees verder

Gesponsorde inhoud