opinie

Communicatie is het meest hardnekkige wapen tegen terreur

Communicatie en sociale media maken idealen steviger en verhevigen de polarisering, maar ze zorgen er ook voor dat ideeën en visies niet begraven worden. Laat dat vooral zo blijven.

Door Jeroen Wils, journalist en zaakvoerder van het communicatiebureau Bepublic

De verschrikkelijke en brutale aanslag op het satirische weekblad Charlie Hebdo wekt bij ons - journalisten en niet-journalisten - grote verontwaardiging, woede en afschuw op. De vrijheid van meningsuiting is geschonden, klinkt het, de fundamenten van onze democratie zijn geraakt. Maar toch, geen enkele daad van geweld kan onze vrijheid van spreken versmoren, omdat de drang tot spreken sterker is dan de kracht van de kogels. En sterker is dan onszelf. Zij die schieten, zijn de onmachtigen - zij vinden geen woorden om hun doel te bereiken -, niet diegenen die beschoten worden.

©rv

De reacties op het bloedbad, de uren en dagen na de feiten, en de snelheid waarmee ze worden verspreid, illustreren de onverwoestbaarheid van het spreekrecht. De hele wereld huivert en komt op straat, amper enkele uren na de feiten. Leiders en volkeren in heel Europa en daarbuiten hebben minuten na de schoten woorden van afkeur en afschuw klaar, vele duizenden opiniemakers en mondige burgers verspreiden razendsnel hun meningen en commentaren over het hele grondgebied van de Westerse wereld.

Dankzij de razendsnelle, sociale media zijn hele continenten in een oogwenk geïnformeerd, geëngageerd, en betrokken in het conflict. Wie terreur pleegt om ideeën te doden, of om ideeën op te leggen, onderschat de kracht en de snelheid van moderne communicatie. Nog nooit hebben opinies, argumenten en kritieken zo snel hun weg gevonden naar een groot publiek als vandaag. En staan zij die terreur plegen geïsoleerd in de hoek.

Laten we blijven schrijven, tekenen, publiceren, uitgeven. Woorden tegen wapens, de pen tegen het pistool.

Tegelijkertijd wordt door de snelle sociale media - cynisch genoeg - ook de polarisering in de samenleving heviger dan ooit te voren aangewakkerd. In politiek, religie, bedrijfsleven, journalistiek en cultuur zijn de verhoudingen nooit zo scherp gesteld als vandaag, omdat de toegang tot en de verspreiding van informatie, ideeën en idealen nooit eerder zo snel en vlot verliep. Voor- en tegenstanders, believers en non-believers, betogers en tegenbetogers, pro’s en contra’s: ze staan feller dan ooit te voren tegenover elkaar.

Een voorbeeld dicht bij ons: vorige dinsdag vielen enkele tientallen jongeren het politiekantoor van Laken aan met molotovcocktails. Aanleiding was een incident in Laken waarbij een jonge verdachte van een diefstal door een politiewagen werd aangereden, waarna het been van de jongeman geamputeerd moest worden. Een verhaal dat uitgebreid de media had gehaald. Later raakte bekend dat enkele politieagenten zich op Facebook vrolijk hadden gemaakt over het lot van de jongeman. Meteen keerde de gemeenschap rond de gewonde jongeman zich tegen de politie, met de bekende gevolgen. Sociale media als aanstoker van het conflict.

Sociale media zijn de megafoon geworden van voor- en tegenstanders in een strijd

Amper enkele jaren geleden bleven dergelijke conflicten meestal binnenskamers en kregen ze niet de impact die ze nu soms krijgen. Sociale media zijn de megafoon geworden van voor- en tegenstanders in een strijd. Charlie Hebdo was een tijdschrift met een oplage van amper 60.000 exemplaren, naar Franse normen een klein blad. Ter vergelijking, de oplage van Paris Match ligt zo’n tien keer hoger. Maar toen het blad in 2006 de fel omstreden spotprenten van de profeet Mohammed publiceerde die eerder in de Deense Jyllands-Posten waren verschenen, stond het medium dankzij de moderne communicatie meteen op de wereldkaart en kreeg het blad felle tegenkantingen uit islamitische hoek.

Oorlogsfronten en gewapende conflicten in de wereld bereiken via Twitter, Instagram en Facebook dagelijks onze huiskamers. Jihadisten en Syriëstrijders delen hun ervaringen via sociale media met hun achterban en met de rest van de wereld. Conflicten zijn ons dagelijks menu geworden. Voor sommigen, en hopelijk blijven het enkelingen, zijn ze een inspiratiebron om zelf de wapens op te nemen tegen al wie hun idealen afvalt.

Laten we ideeën en idealen langs alle kanalen als een olievlek blijven verspreiden. Dat is de beste garantie voor een evenwichtige, democratische samenleving.

Moderne communicatie en sociale media maken idealen sterker en scherper, en de polarisering heviger. Maar laten we niet vergeten dat ze tegelijk de garantie bieden dat ideeën en visies nooit verloren zullen gaan, begraven worden of nooit gehoord worden. Communicatie is het meest hardnekkige wapen tegen terreur. Woorden tegen wapens, de pen tegen het pistool.

Laten we dus blijven schrijven, tekenen, publiceren, uitgeven. Laten we ideeën en idealen langs alle kanalen als een olievlek blijven verspreiden. Dat is de beste garantie voor een evenwichtige, democratische samenleving.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud