opinie

Creatieve destructie? Ja. Passionele obstructie? Nee

Antwerps schepen voor Leefmilieu (Vooruit)

Er is nog veel ruimte om te produceren in Vlaanderen. Op voorwaarde dat de Vlaamse beleidsmakers zich de mentale ruimte geven om beter te vergunnen en de politieke obstructie van het federale en het Europese niveau laten varen.

De noodzakelijke strijd tegen milieuvervuiling en klimaatverandering veroorzaakt zenuwachtigheid in industriële middens. Nadat Voka-voorzitter Wouter De Geest de gezamenlijke politici tot enige rationaliteit in het oververhitte energiedebat had opgeroepen, paste Vlaams minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) hem een bijzonder nauwzittend kleedje aan. ‘Als Voka de kerncentrales loslaat en me dwingt gascentrales te vergunnen, dat het me dan zegt welke industrie ik niet meer moet vergunnen.’ Want, klinkt het, er zullen nog straffere stikstofarresten volgen.

De essentie

  • De auteur
    Tom Seeuws (Vooruit) is Antwerps schepen voor Leefmilieu.
  • De kwestie
    Vlaamse beleidsmakers voeren met hun vergunningsbeleid politieke obstructie van het federale en het Europese niveau.
  • Het voorstel
    Er is in Vlaanderen nog veel ruimte om te produceren, maar dan moeten beleidsmakers zich de mentale ruimte gunnen om beter te vergunnen en de obstructie laten varen.

Tegelijk zet Demir de dreiging van een vergunningenstop kracht bij met het beeld van een volgelopen bad. Er kan in Vlaanderen geen gram stikstof of CO2 meer bij. Het bad loopt al over. Het is paniekzaaierij van de ergste soort die de klimaattransitie geen sikkepit vooruithelpt en de concurrentiekracht van onze industrie aantast. 

Ja, de stikstofruimte in de haven van Antwerpen is bijna benomen. Maar beleidsmakers en vergunningverleners hebben net de mogelijkheid om wat koud badwater te laten weglopen en bij te vullen met vers, heet water. Anders gezegd: bij (her)vergunningen kunnen we voorwaarden opleggen opdat bedrijven economisch verantwoord zouden investeren in technieken die de stikstofuitstoot fundamenteel doen dalen. Europa reikt die aan. In het kader van de Europese Richtlijn Industriële Emissies worden geregeld nieuwe referentiedocumenten opgemaakt van best beschikbare technieken (BBT) om milieu- en klimaatvriendelijker te produceren.

Hervergunning

Door die maximaal te benutten kan er water uit de badkuip weglopen. Afgelopen vrijdag lag een hervergunningsaanvraag op de tafel van het Antwerpse stadsbestuur voor de activiteiten van een groot chemisch havenbedrijf. Vol overtuiging gaven we een positief advies. Want wat blijkt? Met een extra SCR-installatie (selectieve katalytische reductie) op twee recuperatieketels kan het bedrijf 175 ton NOx (stikstofoxide) per jaar uitsparen. Dat is meer dan erbij zou komen door een geplande en historisch grote investering van een ander chemisch bedrijf.   

De Vlaamse regering probeert bedrijven zo weinig mogelijk en niet meer dan noodzakelijk te doen bewegen inzake milieuprestaties.

Alleen blijft de Vlaamse overheid blind voor de mogelijkheden die de technologie biedt. Op niet minder dan zes plaatsen introduceerde de Vlaamse regering in het Vlaamse regeerakkoord het no-goldplating-principe. Conform dat principe wil Vlaanderen in het opleggen van vergunningsvoorwaarden nooit verder gaan dan het Europese minimum en worden altijd de meest lakse lozingsnormen opgelegd.

Volgens de Vlaamse regering moeten we in het beschermen van het milieu geen goud willen halen. Waar Europa voor elke sector een vork van uitstootniveaus bepaalt die met beschikbare en betaalbare technieken kunnen worden gehaald, legt onze milieuadministratie systematisch de meest lakse norm op. Het is de blinde die de lamme leidt. Onder het mom van bedrijfsvriendelijkheid maakt men geen milieugebruiksruimte vrij voor nieuwe innovatieve investeringen die botsten op de stikstofgrenzen. Voormalig Europees milieucommissaris Janez Potočnik noemde dat ‘killing industry with kindness’. 

Nederland

Een doortastender vergunningenbeleid kan veel milieugebruiksruimte vrijmaken, blijkt uit de Nederlandse aanpak. Als onze stoomkrakers evenveel stikstof zouden mogen uitstoten als die in Nederland (waar men eerder de onderkant van de uitstootvork opzoekt), zou in het Antwerpse havengebied een uitstoot wegvallen die overeenkomt met die van twee gascentrales. Maar door de oude stoomkrakers geen extra investeringen op te leggen, hypothekeert men wel de komst van een veel eco-efficiëntere nieuwe stoomkraker.

Veel bedrijfsleiders in de haven en daarbuiten spreken mij erop aan. Waarom moedigt Vlaanderen vervuilende bedrijven niet aan om beter te doen?

Vandaag probeert de Vlaamse regering bedrijven zo weinig mogelijk en niet meer dan noodzakelijk te bewegen inzake milieuprestaties. Uit angst om eens een achterophinkend bedrijf te moeten achterlaten, ontzegt ze vele bedrijven een toekomst. Ze ontkent een leidend principe dat welvaartscreatie voortkomt uit creatieve destructie. Hoe jaag je technologische innovatie anders aan? Wat een gebrek aan durf en ambitie. Veel bedrijfsleiders in de haven en daarbuiten spreken me erop aan. Waarom houdt Vlaanderen zo koppig vast aan ‘no goldplating’? Waarom moedigt ze vervuilende bedrijven niet aan beter te doen? Waarom geleidt ze vooruitstrevende investeringen naar de gevarenzone van onnodige vergunningsrisico’s?

De toekomst van onze Vlaamse industrie zal circulair en klimaatneutraal zijn, of ze zal niet zijn. Laten we daarom rotsvast geloven in de inzet van best beschikbare technieken en onze vergunningen daarop enten. Vlaamse vrienden, durf veel gerichter industriële activiteiten te subsidiëren die passen in de Europese Green Deal en de Fit for 50-programma’s.

Natuurlijk zullen de vervuilers verdwijnen die geen inspanningen meer kunnen of willen doen. Maar ministers moeten niet gerimpeld willen liggen soppen in een overvol bad met vuil en koud water. Ze moeten hun handen van de geblokkeerde stop en overloop halen. Als je geen goud wil halen op de weg naar een klimaatneutraal 2050, liggen alleen maar loden jaren in het verschiet. 

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud