opinie

Data-analyse kan lawine van faillissementen vermijden

Senior manager R&D Graydon

Bedrijven die voor de pandemie gezond waren, zijn nu zwaar getroffen. Een gerichte en door data-analyse ondersteunde aanpak kan een faillissementenlawine voorkomen.

Voortdurend zijn er bedrijven die hun innovatiekracht verliezen en ten onder gaan. De oorzaak: belabberd changemanagement of  moedeloosheid tout court. Dat vertaalt zich in slechte cijfers - symptomen, geen oorzaak - en eindigt met een stopzetting of faillissement.

De voorbije decennia verkeerden continu ongeveer 5 procent van de ondernemingen in moeilijkheden. Daar voltrekt zich de destructie. Zelfs in volle laagconjunctuur ging het nooit over meer dan 6 procent. Op 12 maart 2020 was hooguit 4,7 procent van de bedrijven zwaar ziek.

Ook in tijden van laagconjunctuur blijft de economische motor draaien. Zelfs ondernemingen in moeilijkheden handelen nog en hebben min of meer reguliere inkomsten en uitgaven. Nu is er voor veel ondernemingen geen sprake van laagconjunctuur, maar van discontinuïteit: een omzetdaling van soms vele tientallen procenten terwijl sommige uitgaven voortlopen. Een discontinue economie is geen laagconjunctuur maar disruptie. ‘Nous sommes en guerre.'

Diepgaande data-analyse toont dat een vierde van de voorheen gezonde bedrijven verplicht zal worden er het bijltje bij neer te leggen.

Onze overheden ondersteunen nu al bedrijven boven het haalbare. Maar zelfs met die maatregelen geldt voor 232.621 ondernemingen, of 22,6 procent, dat ze op 12 maart in uitstekende gezondheid verkeerden maar nu heftig getroffen zijn. Ondanks de steuninjecties blijven hun vaste kosten te hoog. Hun reserves doken onder nul. Dat geldt vooral voor kleine tot middelgrote kmo’s.

Veel getroffen ondernemers strijden en injecteren volop hun persoonlijk vermogen: een directe aanslag op hun persoonlijke pensioenfonds. Bovendien is hun privévermogen zelden grenzeloos. Na de stopzetting van de steun, de betalingsuitstellen en het feitelijke moratorium op faillissementen zal een vierde van die bedrijven verplicht worden er het bijltje bij neer te leggen, blijkt uit diepgaande data-analyse. Zonder gerichte oplossingen zal die beweging zich over de volgende twee à drie jaar spreiden. Geen creatieve destructie,  maar destructie zonder meer.

Lawinegevaar

Er is bovendien lawinegevaar. Goed beheerde ondernemingen leggen provisies aan om nakende faillissementen van hun klanten op te vangen. Ze houden rekening met die 5 procent, niet met 22 procent.  Ook de leveranciers zullen hun reserves uitputten, minstens verliezen ze kracht om te investeren in de relance.

Ik ambieer noch ramptoerisme, noch het voorschotelen van doemscenario’s. Data-analyse toont het probleem én de hoogdringendheid ervan. Maar diezelfde data-analyse biedt vooral oplossingen.

Ooit gezonde maar nu zwaar aangetaste bedrijven verschijnen binnenkort voor de rechtbank voor een faling. We moeten ze een andere richting opsturen. De uitwerking van een ‘geheim minnelijk akkoord’ is een eerste stap. Daarnaast is er in de Gerechtelijke Reorganisatie Procedure  een vierde specifieke covidpoot nodig, die mikt op het vermijden van de lawine-effecten én de schuldenaars alle kansen biedt. Geen kwijtschelding, maar alleen een uitstel van de schulden dus. De schuldenaar moet zijn schulden kunnen isoleren én de schuldeiser moet toch snel aan zijn centen kunnen. Voorstellen liggen op tafel: een technisch-boekhoudkundig maar bijzonder transparant hoogstandje. Politieke eensgezindheid én het besef van de hoogdringendheid zijn nodig.

Carlotta Perez, een experte in de impact van technologie op sociaal-economische verschuivingen, benadrukt dat onze maatschappelijke regelgeving zich pas decennia na het doorbreken van een nieuw technologisch paradigma aanpast. Onze samenleving wordt dus gestuurd door de tandem technologie-economie. Computer- en internettechnologie brak door vanaf de jaren 80.  Deze covidcrisis valt samen met de doorbraak van de artificiële intelligentie (AI).

Te weinig beseffen we hoezeer België het walhalla is van de bedrijfsdata. Geen land ter wereld beschikt over meer. Onze creatieve ondernemingen, ondersteund door een krachtig data-analytisch instrumentarium, kunnen van ons land een voorloper, een testgrond bij uitstek, op wereldschaal maken.

Met data-inzichten kunnen we onze bedrijven op het pad naar een maatschappij op mensenmaat zetten.

Dat is een uitgelezen kans. Met data-analyse kunnen bestuursbeslissingen steunen op feiten, niet op veronderstellingen. Dit betekent geenszins dat de feiten de beslissing dicteren. Dat blijft een fundamenteel politiek-maatschappelijke keuze. Met data-inzichten kunnen we onze bedrijven op het pad zetten naar een maatschappij op mensenmaat. We kunnen een voorloper worden in het uitbouwen van circulariteit en een Europees trekker van de Green Deal.

Data-analyse is essentieel om de economische destructie tegen te gaan. Ze toont hoe ondernemingen kunnen worden geholpen. Als een crisis ook een catharsis is, is dit de uitgelezen kans om de nieuwe technologie te omarmen. We moeten ze van bij de doorbraak sturen, opdat ze ons mens-zijn ondersteunt, niet omgekeerd.

Publiek vertrouwen in de conclusies uit data kan alleen ontstaan als die helder, transparant én gebaseerd zijn op duidelijke, concrete en kwalitatief hoogstaande data. Publiek-private samenwerkingen zijn daarin een belangrijke stap. De overheid kan die transparantie eisen en het gebruik van AI én data in juiste banen leiden via non disclosure agreements (geheimhoudingsverklaringen) en audits.

Nu kunnen we bewijzen dat de geschiedenis zich niet fatalistisch hoeft te herhalen, maar dat met deze paradigmashift de mens zelf het voortouw neemt.

Eric Van den Broele
Directeur research & development bij Graydon Belgium.
Ontwierp mee het model waarmee de Economic Risk Management Group de economische impact van Covid-19 op ons bedrijfsleven meet. Auteur van 'Na de crisis, de ommekeer' (2020).

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud