opinie

De apocalyps van de retail is nog maar net begonnen

Rik Vera

De Belgische winkels verliezen jaarlijks 5,5 miljard euro omzet aan buitenlandse e-commercebedrijven. Er zijn redenen genoeg om aan te nemen dat dit nog maar het begin is. Het belang van onlineshoppen zal alleen maar toenemen.

Toen ik vorige zaterdag in de tuin aan het werk was, realiseerde ik me dat we nog geen sinterklaascadeau hebben gekocht voor de kleinkinderen. Omdat 6 december met rasse schreden dichterbij komt, nam ik me voor dat meteen te doen. Aan de keukentafel bij een fijne kop koffie.

Toen ik eenmaal aan de keukentafel zat, las ik een onheilsbericht op mijn smartphone: Belgische winkels verliezen 5,5 miljard omzet aan het buitenland (De Tijd, 17 november). Omdat wij steeds meer en vaker shoppen bij Zalando, Bol.com en Coolblue. Massaal vloeit het geld uit onze lokale economie weg. En daarmee, zo becijferde de handelsfederatie Comeos, gaan 30.000 jobs verloren.

Alsof dat allemaal nog niet genoeg was, zag ik op het Journaal van 13 uur dat een prijzenoorlog woedt tussen speelgoedwinkels. En dat we, zo hoorde ik, al 25 procent van het speelgoed online kopen. Nog maar 25 procent, denk ik.

Om erger te voorkomen en het gat in de dijk te stoppen roepen retailers en politici via sociale media steeds wanhopiger op lokaal te winkelen. Zo wentelen ze hun eigen falen af en doen ze een beroep op het geweten van de consument.

Maar waarom zou ik? Wat ze van mij vragen, is dat ik naar het centrum van het stadje D. rijd om aankopen voor Sinterklaas te doen. Op de fiets doe ik dat niet. Op zaterdag fietsen doe je alleen als je serieuze zelfmoordneigingen hebt. Koning auto is hier nog steeds de baas.

Wij consumenten zijn meedogenloze seriemoordenaars. Ons gedrag verandert constant.

Met de auto rijd je tot in het oneindige rondjes op zoek naar een parkeerplaats en baan je je vervolgens een weg tussen andere automobilisten die, ook op zoek naar een parkeerplaats, ronkend en rokend de binnenstad inpalmen. Nee, stadscentra zijn amper mensvriendelijk. En daaraan zijn politici medeschuldig. Om electorale redenen blijven ze meehuilen met de wolven in het bos en denken ze nog altijd dat de auto belangrijker is dan de mens.

Natuurlijk kan ik ook terecht in een van de baanwinkels langs een lelijke steenweg. Daar doe ik dan het werk van een magazijnier om na mijn rondgang bij de kassa aan te schuiven om te mogen betalen. Kunt u zich voorstellen dat nog elke week groene ruimte wordt opgeofferd voor dit soort overbodige baanwinkels?

Nee, ik shop wel lekker online. En ik niet alleen. Al ruim vijf jaar vertel ik mijn publiek dat zijzelf de grote disrupters zijn. Wij consumenten zijn meedogenloze seriemoordenaars. Ons gedrag verandert constant. Altijd zijn we op zoek naar goedkoper, makkelijker, sneller, eenvoudiger en bevredigender. Dat is niet nieuw, het is nooit anders geweest.

Daarom winkelen we steeds massaler online. We hebben er veel meer keuze. Het is makkelijker zoeken. We krijgen er meer informatie. We kunnen lezen wat anderen ervan vinden. En dat allemaal lekker op je pc, tablet of waar je ook bent op je mobiele telefoon.

Chinees softwarebedrijf

Nu worden we opgeroepen dat op te geven om de lokale economie te steunen. Je hebt geen glazen bol nodig om te weten dat dat niet gaat gebeuren. Onze retailers, die we massaal vergeten, blijven verdwaasd achter. En de exodus is nog maar begonnen. Het gat in de dijk is een scheur geworden en zodra de stroom echt op gang komt, is die door niets of niemand meer te stoppen.

Omdat ze geen toekomstvisie hebben en bang zijn voor het nieuwe hebben onze retailers te lang vastgehouden aan klassieke modellen. Als de CEO van een grote doe-het-zelfketen zegt volgend jaar de Bol.com van de doe-het-zelf te willen worden, gaat bij mij het licht uit. Bol.com begon in 1999. Dat is dan 20 jaar geleden.

Alibaba en Amazon grossieren in data, zetten die om in slimme modellen en dringen zo onmerkbaar steeds dieper ons leven binnen.

We durven niets nieuws op te bouwen en hollen achter de feiten aan. We zijn een land geworden waar politici in een krampachtig achterhoedegevecht hun broek afsteken om een distributiecentrum van Alibaba te mogen bouwen. Waarin Belgische werknemers dan pakjes gaan behandelen van een Chinees softwarebedrijf. Dat Alibaba geen retailer is, is zelfs niet eens tot ze doorgedrongen. Ik vrees dat mijn kleinkinderen zo opgroeien in een vierdewereldland. Een land zonder visie. En dus zonder toekomst.

Volgend jaar gaat Alibaba de keten omdraaien: consumer to business. Alibaba, en Amazon uiteraard ook, grossieren in data en zetten die om in slimme modellen. Omdat ze ons door en door kennen, dringen ze onmerkbaar steeds meer en steeds dieper ons leven binnen.

De apocalyps voor onze retail is dan ook nog maar net begonnen: 5,5 miljard is een peulschil, 30.000 banen zijn het topje van de ijsberg. Banken, verzekeraars, de automobielsector, voeding, ziekenzorg… Allemaal komen ze aan de beurt. Maar wat doen ze? Ze staan erbij en kijken ernaar.

Lees verder

Tijd Connect