opinie

De beproevingen van online onderwijs

Docent filmgeschiedenis RITCS Brussel

Vijfentwintig jaar geef ik les in het hoger onderwijs, nog altijd: hoorcolleges voor grote groepen, werkcolleges in kleinere groepen, en individuele begeleiding. Maar in april en mei 2020 moest ik als analoge mens en docent volledig digitaal gaan.

We hebben al enkele jaren een digitaal leerplatform. Ik gebruik dat vooral om gerichte en wederkerig met studenten te communiceren en om opdrachten, teksten en filmfragmenten beschikbaar te stellen. Maar in april en mei 2020 moest ik als analoge mens en docent volledig digitaal gaan.

Wouter Hessels, docent filmgeschiedenis RITCS Brussel.

In eerste instantie had ik veel weerstand te overwinnen. Ik hou van onderwijs als een reëel en niet als een virtueel gebeuren. Dankzij de begeleiding van een collega die zowel technologisch als pedagogisch onderlegd is, heb ik de omslag gemaakt. Ik ben al enigszins bedreven in het geven van online lessen met vragen en opmerkingen via micro, camera en chat.

Hoewel reëel contact en fysieke interactie met studenten niet vervangbaar zijn door digitaal onderwijs, biedt dat wel mogelijkheden voor het fysieke onderwijs. Toen ik na de paasvakantie en na wat testlessen mijn eerste online lessen heb gegeven, vond ik er zelfs plezier. Met enige trots belde ik mijn 75-jarige vader, die als onderwijzer in de jaren 90 een voortrekker was van de 'pedagogische' computer in de klas. 'Ik heb voor het eerst online les gegeven, het is gelukt', juichte ik. 

 Extra stress

De online lessen en vragenrondes werden goed en aandachtig gevolgd door vele studenten. Het leek dat zij en ik de digitale kaap hadden genomen, maar de grote uitdaging moest nog komen: online examens afnemen en afleggen. Dat voorbereiden en organiseren heeft bloed, zweet en tranen gekost. Je mag nog zo veel online willen oplossen en organiseren, mensen hebben nood aan echt contact. Ik heb dat zelf sterk gemist tijdens de quarantaine. Vele studenten snakken ernaar elkaar terug te zien en weer les te krijgen op de campus. Dat is nog altijd niet mogelijk. De quarantaine was en is voor velen een mentale en emotionele klap en last.

Online ongelijkheid

Toen studenten vernamen dat de examens online plaatsvinden, brak enige paniek uit. Begrijpelijk. Examens leidden al tot stress, online met technologische procedures en fraudebeveiliging veroorzaakt dat extra stress.

Louter digitaal onderwijs en digitaal examineren brengt ongelijkheid nog sterker aan het licht.

Onze grootste uitdaging was niet alleen die extra onrust te verkleinen, maar ook erin voorzien dat alle studenten digitaal aan boord zijn en blijven. Louter digitaal onderwijs en digitaal examineren brengt ongelijkheid sterker aan het licht. Niet elke student beschikt over een eigen of rustige kamer, heeft een eigen laptop of een betrouwbare internetverbinding. Er is angst door een moeilijke gezinssituatie, verhoogde eenzaamheid of isolement, zeker in quarantainetijden.

Met collega's heb ik geprobeerd alle studenten te bereiken, gerust te stellen, eventueel een studeer- of examenplek op school aan te bieden en een laptop ter beschikking te stellen. We staan nog altijd telefonisch paraat voor inhoudelijke vragen en technische problemen.

Ik heb nooit eerder zoveel telefoontjes gepleegd en mails verstuurd om alle studenten bij de digitale les te houden. Het online onderwijsgebeuren leert me hoe belangrijk onderwijs is als reële ontmoeting. Niet elke mens heeft dezelfde digitale mogelijkheden. Ook in onze samenleving vallen mensen uit de digitale boot omdat ze geen computer of internet hebben of omdat ze digitaal onvoldoende geletterd zijn.

Politici zijn zich daar onvoldoende van bewust. De altijd glunderende onderwijsminister Ben Weyts (N-VA) heeft zijn best gedaan met de verdeling van computers in de lagere en middelbare scholen, maar dat volstaat niet. Na de radicale digitale modus in quarantainetijd moeten we de tijd nemen om grondig te evalueren wat de vloek en de zegen zijn van een digitaal les- en examengebeuren. Ondertussen hoop ik dat mijn dappere studenten hun examens zo vlot en gunstig mogelijk afleggen. Ze kunnen rekenen op mijn milde maar eerlijke evaluatie.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud