opinie

De coronacrisis is de financiële crisis in het kwadraat

De coronacrisis is veel erger dan de financiële crisis. België moet drastische maatregelen nemen om de sociaal-economische gevolgen op te vangen. Het creëren van een garantiefonds van minstens 70 miljard euro om bedrijven te ondersteunen is een prioriteit.

Het is stilaan alle hens aan dek. Niet alleen om de coronacrisis op zich in te dijken maar ook om de sociaal-economische gevolgen zo goed mogelijk op te vangen. Het maatregelenpakket dat de ministers van Financiën van de eurozone maandag bekendmaakten, is prima, maar niet doortastend genoeg, rekening houdend met de omvang en de aard van de economische storm die eraan komt.

Meer ingrepen zullen nodig zijn, en liefst zo snel mogelijk. De Franse president Emmanuel Macron heeft dat goed begrepen, zo is maandag gebleken. Zijn maatregelenpakket toont de weg.

Double whammy  

Wereldwijd ontwikkelt zich een zware crisis, zowel langs de vraagzijde van de economie als langs de aanbodkant. Het grote verschil met de crisis van 2008 is dat het nu om een double whammy gaat. 2008 was in essentie een vraagcrisis door het grote financiële tumult in die periode en de enorme onzekerheid die daaruit voortvloeide. Nu speelt diezelfde enorme onzekerheid ook. Dat drukt de bestedingen van consumenten en producenten en remt de globale vraag in de economie sterk af.

In plaats van te kiezen voor een krachtige noodregering met beperkte bezetting en ruime parlementaire onderstutting, gaan we in de richting van omstreden volmachten voor een kaduuk minderheidskabinet.

Tegelijk ontwikkelt zich ook een heel kwalijke crisis langs de aanbodzijde van de economie. Door lockdowns en andere belemmeringen zien heel wat bedrijven hun aanbodketen grondig verstoord. Die aanbodketens raakten de voorbije jaren almaar meer internationaal vertakt. Denk ook aan de verplichte sluiting van horeca en winkels. Ook dat werkt door in een hele keten van toeleveranciers, die op hun beurt ook weer met verdere toeleveranciers werken. Ondernemingen sluiten noodgedwongen de deuren.

Boven op de vraagschok ent zich dus een aanbodschok, twee schokken die in een uitermate vicieuze wisselwerking een neerwaartse spiraal op gang brengen en die steeds verder aanzwengelen. Dit is 2008 in het kwadraat.

Minderheidskabinet

Het doorbreken van die helse neerwaartse spiraal vereist massieve inzet van middelen door de overheden, op alle niveaus: Europees, Belgisch en Vlaams. De Vlaamse regering beweegt snel en goed, op Europese vlak zit er nu ook schot in de zaak. Het Belgische niveau blijft manifest achter. In plaats van te kiezen voor een krachtige noodregering met een beperkte bezetting en ruime parlementaire onderstutting gaan we in de richting van omstreden volmachten voor een kaduuk minderheidskabinet.

In plaats van voor de rechte lijn naar het doel te opteren, kiest men voor een hobbelparcours met vele bochten en hindernissen. De weg die men afgelopen weekend heeft gekozen, staat haaks op de extreme sense of urgency die verantwoorde beleidsmakers aan de bevolking verschuldigd zijn.

Stervende zwanen

De absolute prioriteit voor het Belgische niveau om de economische gevolgen van de coronacrisis te bestrijden is de oprichting van een mechanisme om de kredietverstrekking voor bedrijven op peil te houden en zo de aanbodschok grotendeels te neutraliseren. Sterke bedrijven zullen altijd op kredietlijnen bij de banken kunnen terugvallen. Stervende zwanen zullen hun onvermijdelijk overlijdensproces versneld zien en daar valt weinig aan te doen.

Er is echter een grote tussengroep van bedrijven die door omstandigheden een wat zwakkere rendabiliteit en/of een minder stevige balansstructuur hebben. Ik denk onder meer aan snel groeiende bedrijven, ondernemingen in herstructurering en bedrijven die recentelijk zware investeringen deden.

Acties zoals een garantiefonds dringen zich op omdat blijkt dat de maatregelen die centrale banken nemen niet veel effect meer hebben.

De gemeenschap kan niet verwachten dat de banken die laatste groep ondernemingen onverkort van kredieten blijft voorzien. Banken moeten hun risico’s ook beperkt houden. En dus moet de overheid in deze uitzonderlijke omstandigheden tussenkomen. Dat is delicaat en gevoelig voor misbruiken. Maar een goede finetuning van toekennings- en controlemechanismen kan die risico’s inperken.

Rekening

Het mechanisme - noem het een garantiefonds - moet voldoende groot zijn om echt impact te hebben en moet maken dat ook de banken risicogewijs betrokken blijven. Zal zo'n garantiemechanisme de schuldpositie van het land bezwaren? Ja, maar het niet doen zal op termijn voor een nog zwaardere rekening voor de publieke financiën zorgen

Acties zoals de oprichting van zo'n garantiefonds dringen zich ook op omdat nu blijkt dat de maatregelen die centrale banken nemen niet veel effect meer hebben ondanks de forse bedragen (denk aan het opkoopprogramma van 700 miljard dollar van de Fed).

Het onafgebroken expansieve monetaire beleid van de voorbije jaren, gekenmerkt door zeer lage, zelfs negatieve rentevoeten en massale aankopen van obligaties (QE) eist nu zijn tol. De centrale banken creëerden overal junkies die zich verhangen aan steeds nieuwe doses van stimuli. Welnu, de stuff die de centrale banken aanreiken, lijkt de verslaafden nog nauwelijks te beroeren. Ook deze les mag niet zonder gevolgen blijven.

Lees verder

Gesponsorde inhoud