opinie

De echte inzet voor CD&V

Hoofddocent Europese en vergelijkende politiek, KU Leuven

Over de machtswissel aan de top bij CD&V is al veel gezegd. Maar het komt erop aan te begrijpen wat de echte inzet is voor de Vlaamse christendemocraten.

Hoe zou het nog zijn met John Combrez? De onfortuinlijke econoom nam in juni 2019 ontslag als partijvoorzitter, drie weken na de verkiezingsnederlaag van de Vlaamse socialisten. Enkele maanden later hesen de leden de directeur communicatie op het schild. Sindsdien leidt Conner Rousseau zijn tot Vooruit omgedoopte partij met strakke hand, en met een snelle duim op zijn smartphone.

  • De auteur
    Steven Van Hecke is hoofddocent Europese en vergelijkende politiek aan de KU Leuven.
  • De kwestie
    Met het ontslag van Wouter Beke hebben alle voorzitters van de klassieke partijen die een nederlaag leden ontslag genomen.
  • De uitdaging
    Sammy Mahdi moet vooral scoren op het Vlaamse politieke terrein.

Ook Crombez’ collega bij Open VLD, Gwendolyn Rutten, verloor de stembusslag van 2019. Ze onderhandelde namens haar partij over een nieuwe Vlaamse regering, maar minister werd ze niet. Een jaar later was ze geen kandidaat meer om zichzelf op te volgen aan het hoofd van de Vlaamse liberalen en verdween ze van het nationale voorplan.

Bij Groen bleef Meyrem Almaci op post, ondanks de fameuze overwinningsnederlaag van haar partij. Ze ambieerde een verlenging van haar mandaat als partijleider, en overleefde de interne strijd met de hakken over de sloot. Vervolgens loodste ze haar partij in de Vivaldi-coalitie. Maar in maart van dit jaar hield Almaci het alsnog voor bekeken.

Sinds eind vorige week sluit Wouter Beke dit rijtje af. Na de nederlaag van de Vlaamse christendemocraten in 2019 werd hij achtereenvolgens federaal en Vlaams minister. Dat bleek slechts uitstel van politieke executie. In de Wetstraat wordt blijkbaar niet ongestraft gezondigd tegen een van de basisregels van ons politiek systeem: een partijvoorzitter die de verkiezingen verliest, moet eerder vroeg dan laat aan de kant.

Hoe machtig ze ook mogen zijn, partijvoorzitters dienen uiteindelijk maar één doel: hun politieke formatie naar een verkiezingsoverwinning leiden. Al de rest is daaraan ondergeschikt. Dat heeft verstrekkende gevolgen. Als het finale doel niet wordt gehaald, is het politieke kapitaal weg. Soms definitief, maar alleszins tijdelijk. Alleen een politiek zuiveringsritueel kan de geloofwaardigheid herstellen. Met andere woorden: door het ontslag van Beke slaat ook CD&V na drie jaar als laatste van de klassieke politieke partijen de pagina van haar electorale nederlaag om.

Geen catharsis

Vanuit dat perspectief kon Bekes opvolger nooit de catharsis belichamen. Joachim Coens was te veel het verlengstuk van de CD&V die aan de macht was gebleven, de verpersoonlijking van wat restte van de ooit zo dominante christendemocraten. Bij Vooruit kozen ze wel voor een radicale breuk. Het partijestablishment schaarde zich achter een atypisch profiel dat potentieel niet-klassieke kiezers kan aantrekken. En dus de verkiezingen kan winnen.

Het komt erop aan buiten het kernelectoraat te werven. Weinig toppolitici hebben dat in hun mars. Bij Open VLD komt Bart Somers wellicht het meest in de buurt, en bij Groen Petra De Sutter. Die partijen maken voorlopig andere keuzes. Sammy Mahdi krijgt als gedoodverfde nieuwe voorzitter en antipode van de traditionele christendemocraat een unieke kans om voor CD&V de hearts and minds van de Vlamingen te overtuigen. In vergelijking met Rousseau komt hij erg laat aan de start. Maar een gebrek aan naamsbekendheid voorkomt tegelijk al te vroeg te pieken in de peilingen.

De tegendoelpunten die CD&V heeft moeten slikken, vielen in de Vlaamse goal.

Op rozen zit Mahdi nog niet. Daarvoor is de politieke constellatie van de Vlaamse christendemocraten te complex. Ook dat werd de voorbije dagen duidelijk. Felix, zoon van de onfortuinlijke Joachim Coens, kreeg immers een verrassend antwoord op zijn terecht sterk gemediatiseerde open brief: ‘Alsof het normaal is dat in een partij die al jaren achteruitgaat er personen meer dan tien jaar lang op de hoogste posten zitten.’ Intussen kennen we de uitkomst: Beke is blijkbaar deel van het probleem, maar Hilde Crevits deel van de oplossing.

Als viceminister-president is Crevits sowieso bij alle Vlaamse dossiers betrokken. Jo Brouns erft als nieuwe minister van Landbouw en Economie haar vakkabinet, terwijl zij op Welzijn orde op zaken zal stellen. Crevits versterkt zo haar al centrale rol in CD&V. Bovendien zitten met de reshuffle de standen opnieuw waar ze klassiek thuishoren: de Boerenbond op Landbouw en beweging.net op Welzijn. Dat is niet onlogisch voor een partij waar het alle hens aan dek is. En het is een waarschuwing aan de Vlaamse coalitiepartners.

In weerwil van wat allerlei Wetstraatwatchers beweren, blijkt de dreiging voor CD&V veel minder uit federale hoek te komen. Voor een partij die mathematisch overbodig is, heeft Coens daar naast de lancering van drie nieuwe excellenties een regeerakkoord onderhandeld dat veel christendemocratischer is dan haar Vlaamse variant. In de beeldspraak van Brouns (De Tijd, 17 mei): de tegendoelpunten die CD&V heeft moeten slikken, vielen in de Vlaamse goal. En met het stikstofdossier komt de bal eens te meer gevaarlijk dicht bij de eigen doelman.

De nieuwe trainer weet dus meteen wat hem te doen staat. Hopelijk zijn ook de kapitein en de andere spelers op het veld doordrongen van eenzelfde besef. De tweede helft goed inzetten lijkt onontbeerlijk voor een partij die in 2024 de match niet mag verliezen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud