opinie

De enige juiste reflex is nu de humanitaire reflex

De andere kant opkijken bij de dagelijkse menselijke drama’s met bootvluchtelingen aan de kusten van Europa is geen optie. Dat er nog steeds geen sprake is van een gezamenlijke Europese reactie is wraakroepend, en ook België moet in actie schieten.

Door Els Keytsman, directeur Vluchtelingenwerk Vlaanderen

De voorbije dagen zijn we getuige van menselijke drama’s op de Middellandse Zee. Een weekje geleden vonden zo’n 400 bootvluchtelingen de verdrinkingsdood bij hun wanhopige overtocht naar het veilige Europa. Zaterdagnacht kapseisde een vissersboot voor de Libische kust en verdronken 900 mensen. En terwijl ik dit schrijf, hoor ik dat een boot met 100 vluchtelingen gezonken is nabij Rhodos.

Iedereen is het erover eens dat Europa niet al deze vluchtelingen kan opvangen en veiligheid bieden. Maar het politieke gehakketak is volstrekt ongepast als mensen voor onze ogen verdrinken.

Ik lig hier ’s nachts wakker van. Vrienden die normaal amper denken aan vluchtelingen vragen me wat we kunnen doen om zo’n tragedies te vermijden. Toch ondernemen de Europese leiders voorlopig niets en ook onze staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken doet nauwelijks inspanningen. Sterker nog, ze beweren dat reddingsoperaties mensensmokkelaars rijker maken en een aanzuigeffect veroorzaken. Het lijkt wel alsof al die doden hun niets doen.

©rv

Migratie is er altijd geweest. En vluchten is ook van alle tijden, net als oorlog, geweld en vervolging. Vandaag zijn er wereldwijd meer dan 50 miljoen mensen op de vlucht, het hoogste aantal sinds de Tweede Wereldoorlog. Iedereen is het erover eens dat Europa deze vluchtelingen niet allemaal kan opvangen en veiligheid bieden. Maar het politieke gehakketak is volstrekt ongepast als mensen voor onze ogen verdrinken.

Wie zich op zo’n ogenblik zorgen maakt over een vermeend ‘aanzuigeffect’ verliest elke autoriteit. Mensensmokkel is een kwestie van vraag en aanbod. Omdat Europa letterlijk de buitengrenzen heeft afgesloten, moeten vluchtelingen de gevaarlijke Middellandse Zeeroute over. En omdat er te weinig legale manieren zijn om naar hier te komen, blijven enkel de mensensmokkelnetwerken over.

Syrië

We mogen ook niet vergeten dat deze bootjes veel Syriërs, Eritreërs, Irakezen en andere mensen die conflicten of vervolging ontvluchten, herbergen. Al meer dan vier jaar is Syrië een land in oorlog en meer dan 4 miljoen Syriërs moesten vluchten naar landen in de regio. Meer dan de helft zijn vrouwen en kinderen. De humanitaire noden in de regio zijn enorm. Eritrea is dan weer een meedogenloze dictatuur. En ook landen als Irak, Somalië, DRC, … brengen veel vluchtelingen voort.

Net om massale vluchtelingenstromen op te vangen hebben we het UNHCR opgericht en tekenden 145 landen de Conventie van Genève. Zo hebben we gezamenlijk wereldwijd miljoenen vluchtelingenlevens gered. Europa werpt zich ook graag op als de behoeder van de mensenrechten. Toen de Europese Unie in 2012 de Nobelprijs voor de Vrede ontving, stelde de toenmalige voorzitter van de Europese Commissie Barosso in de aanvaardingsspeech dat Europa als vereniging van lidstaten die met succes totalitaire regimes en oorlog bevochtten, steeds die mensen zou verdedigen die vrede en menselijke waardigheid zoeken. Diezelfde EU kijkt nu werkloos toe op de bootvluchtelingen die sterven voor onze kusten.

Geld

Het is wraakroepend dat er nog steeds geen sprake is van een gezamenlijke Europese reactie. Slechts een beperkt aantal landen heeft maatregelen genomen. De eerste actie die Europa moet organiseren, en dat zonder enige aarzeling, is het redden van de drenkelingen. Als mensen dreigen te verdrinken moeten we ze redden. De enige juiste reflex is op dat moment de humanitaire reflex. Daarvoor moet geld vrijgemaakt worden, in plaats van de budgetten voort in te krimpen zoals in 2014 is gebeurd. Daarna kan worden bekeken wie recht heeft op onze bescherming.

Europa zou steeds die mensen verdedigen die vrede en menselijke waardigheid zoeken. Diezelfde EU kijkt nu werkloos toe op de bootvluchtelingen die sterven voor onze kusten

Tegelijk moet ook België in actie schieten. Want als het gaat om proactief Syrische vluchtelingen te helpen om in veiligheid te geraken heeft ons land nog niet veel inspanningen gedaan. Van de 75 vluchtelingen die in 2014 zouden uitgenodigd worden via een zogenoemd ‘resettlementprogramma’ zijn er slechts 50 aangekomen. Gelukkig heeft ons land beslist het aantal uitgenodigde vluchtelingen voor 2015 te verdubbelen van 150 naar 300, en om 225 plaatsen daarvan te reserveren voor vluchtelingen uit Syrië en Irak.

Dienst Vreemdelingenzaken

Toch kan en moet België meer doen. Ons land moet meteen werk maken van legale manieren om naar ons land te kunnen vluchten. Zo moet de Dienst Vreemdelingenzaken de voorwaarden voor het toekennen van een humanitair visum aanpassen aan de noden van de vluchtelingen, zoals die uit Syrisch oorlogsgebied. Via resettlementprogramma’s kan staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken ook de meest kwetsbare vluchtelingen de mogelijkheid geven hier veiligheid te vinden. Tot slot kan ons land ook bijdragen aan het oplossen van de oorzaken van vluchtelingenstromen en meewerken aan het beëindigen van conflicten en oorlogen.

Wegkijken van de vele menselijke drama’s die zich dagelijks aan de kusten van Europa afspelen, is geen optie. Zoals ons land in het verleden al grotere groepen vluchtelingen heeft opgevangen (1.300 Kosovaren in de jaren 90, honderden Chilenen en Vietnamezen in de jaren 70, 6.000 Hongaren in de jaren 50) kan België ook nu een land zijn waar vluchtelingen een veilig onderkomen kunnen vinden.

Ondertussen komt het bericht binnen dat er weer een boot met vluchtelingen in nood is ergens op de Middellandse Zee. Ik vraag me af hoeveel mannen, vrouwen en kinderen nog moeten sterven voor onze beleidsmakers in actie schieten?

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud