opinie

De Grand Ole Party van weleer is niet meer

hoogleraar internationale politieke economie aan de Johns Hopkins Universiteit in Washington, DC.

De Republikeinse Partij is een schaduw van zichzelf geworden. Als de Amerikanen in november Donald Trump herverkiezen, zijn de fameuze checks and balances op zijn macht volledig weg.

De partijcongressen in de Verenigde Staten zijn achter de rug. Elke vier jaar, tijdens de zomer voor de presidentsverkiezingen in november, komen de partijcoryfeeën en militanten van de Democraten en de Republikeinen bijeen om hun kandidaat en programma kracht bij te zetten. De Democratische Partij koos voor Milwaukee in Wisconsin, een staat die Hillary Clinton in 2016 wat had verwaarloosd en heel nipt had verloren aan Donald Trump. De Republikeinen planden hun conventie in Charlotte in North Carolina, een staat die Trump bijna zeker moet winnen in 2020 als hij president wil blijven. Zulke conventies zijn gewoonlijk doorspekt met emotie, confetti, ballonnen en eindeloos applaus. Meer show dan inhoud dus.

De pandemie besliste er dit jaar anders over. Beide congressen werden grotendeels virtueel gehouden, met een mix van vooraf opgenomen en rechtstreekse events en speeches. Bij de Democraten aanvaardden Joe Biden en Kamala Harris de nominatie van hun partij als respectievelijk presidents- en vicepresidentskandidaat. Met Harris, een zwarte vrouw, schrijft de partij geschiedenis.

De Democraten zijn eensgezind in hun doel om Trump koste wat kost een tweede termijn te ontzeggen. Ze bieden de kiezer een duidelijk alternatief aan voor de beleidschaos van de afgelopen vier jaar. Hun verkiezingsplatform is een gedetailleerd document van 92 bladzijden. Daarin worden al hun beleidsplannen - voor de economie, de klimaatverandering, de hervorming van het strafrecht, de gezondheidszorg, migratie, het onderwijs, het versterken van de democratie, en het buitenlands beleid – zorgvuldig uiteengezet.

Het programma van de Republikeinse Partij is heel kort. Het is niet echt een document en werd samengevat in één zin tijdens een persbericht.

Het programma van de Republikeinse Partij vergde minder tijd om te schrijven. Het is heel kort. Het is niet echt een document. Het werd samengevat in één zin tijdens een persbericht: 'De Republikeinen geven hun uitbundige steun aan de America First-agenda van president Trump.' De partij van Abraham Lincoln, Ronald Reagan en George W. Bush is dezer dagen nog maar een schaduw van zichzelf. Er is niet echt een maatschappelijke visie op de positieve rol van de overheid in de economie, de meerwaarde van een open migratiebeleid, of het belang van een sterk Amerikaans leiderschap in de wereld. Onder Trump is de Grand Ole Party verveld tot een persoonlijkheidscultus, een politieke machine met slechts één doel: het in stand houden en verheerlijken van haar charismatische leider.

De lijst van twaalf sprekers die het Witte Huis de dag voor de Republikeinse conventie vrijgaf, telde liefst zes Trumps: Donald himself, Melania, en zijn vier volwassen kinderen Don Jr., Ivanka, Eric, en Tiffany. De krant Financial Times omschreef de andere zes, alsook de later bekendgemaakte sprekers, meedogenloos als een verzameling nativisten, nihilisten, en 'nincompoops' (domoren of idioten). De strijd tegen het coronavirus werd grotendeels vermeden als gespreksonderwerp, of er werd snel verwezen naar het 'China virus' of de 'Kung Flu'. Behalve in Melania’s speech was er weinig medeleven met de families van de meer dan 170.000 dodelijke Covid-19-slachtoffers.

De hagiografische vertoning van deze week onderstreept de geleidelijke erosie van de Amerikaanse democratie.

De hagiografische vertoning van deze week onderstreept dat de laatste check op de geleidelijke erosie van de Amerikaanse democratie – een Republikeinse Partij die de gevaarlijkste instincten en autoritaire trekjes van haar leider kan intomen – volledig weg is als Trump wordt herverkozen. De meeste Republikeinse zwaargewichten tekenden afwezig op de conventie. Met meerdere live uitgezonden speeches vanuit het Witte Huis ging de conventie zelfs in tegen de wet en de geest van een gezonde democratie, die bescherming biedt tegen belangenvermenging en machtsmisbruik.

Intussen staat Amerika in brand (Californië zelfs letterlijk), en Trump heeft de jongste vier jaar aangetoond dat hij niet in staat is het land te verenigen of concrete oplossingen aan te bieden voor diepe problemen. De pandemie is verre van onder controle met dagelijks nog altijd meer dan 30.000 nieuwe besmettingen. Biden heeft gelijk als hij zegt dat van economisch herstel geen sprake kan zijn als dat cijfer niet drastisch daalt.

Alleen door Biden te verkiezen hebben de Amerikanen opnieuw de mogelijkheid om de integriteit en de belofte van hun democratie te herstellen.

Hongarije en Turkije hebben aangetoond dat democratieën niet van de ene op de andere dag in elkaar storten. Ze worden geleidelijk en systematisch ondermijnd en uitgehold door zittende leiders. Coups d’état zijn spectaculair, maar vandaag de dag zeldzaam. Regeringsleiders of staatshoofden worden nu geholpen door hun trawanten en handlangers, en het groeiende cynisme van de bevolking leidt tot roest van het systeem. Als de Amerikanen op 3 november Trump herverkiezen, zijn de fameuze checks and balances op zijn macht weg. Alleen door Biden te verkiezen hebben de Amerikanen opnieuw de mogelijkheid om de integriteit en de belofte van hun democratie te herstellen.

Matthias Matthijs is hoogleraar politieke economie op de Washingtoncampus van Johns Hopkins University.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud