1
opinie

De jachttabellen van de fiscus

De Financietoren in Brussel ©Photo News

Fiscale ambtenaren financiële targets opleggen is een slechte zaak. Voor de belastingplichtigen en voor de ambtenaren.

Door Michel Maus en Mark Delanote, professoren fiscaal recht aan VUB en UGent en advocaten kantoor Bloom Law

Aan minister van Financiën Van Overtveldt werd in het parlement de vraag voorgelegd of het effectief klopt dat er ‘performantie-indicatoren’ (KPI’s) worden opgelegd die verband houden met het bedrag aan gevestigde en geïnde belastingen (eventueel verhoogd met sancties).

De enige taak van een fiscale ambtenaar met een controlefunctie mag erin bestaan na te gaan of de fiscale wetgeving werd gerespecteerd door de belastingplichtige of niet

De minister heeft dit beaaamd, onder verwijzing naar de publiek consulteerbare ‘bestuursplannen’ van de FOD Financiën. Hij bevestigde dat van elke ambtenaar van de Bijzondere Belastinginspectie (BBI) verwacht wordt dat deze jaarlijks minstens 750.000 euro ‘inkohiert’ en dat er minstens 125.000 euro effectief wordt geïnd.

Deze werkwijze doet onmiddellijk denken aan de KPI’s die opgelegd worden aan CEO’s of commerciële profielen binnen ondernemingen met een winstoogmerk, waarvan effectief verwacht wordt dat zij geld in het laatje brengen.

Michel Maus ©BELGA

Het is vrij absurd om de fiscale ambtenaren van BBI te verplichten een zekere ‘omzet’ te behalen en hen vervolgens op hun jachttabellen te beoordelen. De enige taak van een fiscale ambtenaar met een controlefunctie mag erin bestaan na te gaan of de fiscale wetgeving werd gerespecteerd door de belastingplichtige of niet. Dat controleren per definitie moet lonen gaat in tegen alle beginselen van behoorlijk bestuur en kan enkel maar aanleiding geven tot excessen. Want u zal maar een ambtenaar zijn die pech heeft en enkel te controleren dossiers krijgt toegewezen waarvan achteraf blijkt dat er weinig of niets aan de hand is. Of u zal maar de belastingplichtige zijn die in december wordt gecontroleerd door een ambtenaar die zijn target nog moet halen.

Elitetroepen

Het is dus niet normaal dat er een vorm van ‘winstbejag’ wordt opgelegd wordt aan de ‘elitetroepen’ van de FOD Financiën.

En het moet worden gezegd, op het terrein is deze ‘commerciële druk’ bij fiscale controles al langer voelbaar.

Op het terrein is deze ‘commerciële druk’ bij fiscale controles al langer voelbaar

Onlangs nog vertelde een BBI-ambtenaar ons in het kader van lopende onderhandelingen dat hij ook ‘zijn cijfers moet halen’. Hierop aangesproken, werd deze uitspraak al snel weggewuifd als een lapsus of een verstrooidheid. In realiteit was het evenwel duidelijk dat de betrokken ambtenaar duidelijk rekening hield met zijn KPI om te zien in welke mate hij bereid zou zijn om bepaalde ontheffingen toe te staan.

Mark Delanote ©Sofie Van Hoof

Meer frequent is overigens ook de situatie waarbij ‘van de pot gerukte’ taxaties worden gevestigd of aangekondigd, waardoor de betrokken rechtsonderhorige de schrik stevig te pakken heeft. Het is vaak wel mogelijk om - zonder daartoe de rechtbank te moeten vatten - een tegemoetkoming te krijgen, maar helaas moet daarvoor wel het nodige ‘losgeld’ worden betaald. Belastingplichtigen doen uiteraard liever een kleine knieval dan het risico te moeten nemen een proces te moeten doorlopen (waarvan de uitkomst hoe langer hoe meer onzeker is).

Wat ook meer en meer opvalt is dat de BBI - die toch tekeer zou moeten gaan tegen de echte fraudeurs - niet nalaat om ook principe-discussies te gaan voeren, vanuit de (duidelijke) betrachting zoveel mogelijk geld in het laatje te brengen. Dat belastingplichtigen volledig te goeder trouw hebben gehandeld (vaak op basis van administratieve circulaires of signalen) lijkt daarbij slechts een ‘fait divers’.

Centen en druk

Let wel, tot op zekere hoogte is een financiële doelstelling te begrijpen. Uiteindelijk zijn het de ambtenaren van de FOD Financiën die de centen moeten binnenhalen waarmee alle andere diensten van de overheid moeten werken. En als de budgettaire toestand van de overheid onder druk staat, komt de druk automatisch ook op de ambtenaren van de FOD Financiën te liggen.

Ambtenaren die uit de bocht gaan worden tot op zekere hoogte gesteund door de rechtspraak

Ambtenaren mogen echter niet aan een dossier beginnen met omzetcijfers in het achterhoofd, want onder druk doen mensen vreemde dingen. En ambtenaren die uit de bocht gaan worden tot op zekere hoogte gesteund door de rechtspraak. In 2015 besliste het Hof van Cassatie immers dat een fiscale ambtenaar die zijn controlebevoegdheid miskent, daar niet per se voor hoeft te worden afgestraft. Dit is slechts het geval indien hij handelt op een wijze die indruist tegen hetgeen men van een behoorlijk handelende overheid mag verwachten of indien het recht op een eerlijk proces of dit recht in het gedrang brengt. En dit leidt tot het manipuleren van onderzoeksbevoegdheden en het miskennen van de rechten van de belastingplichtigen.

Over de omheining

Wat denkt u anders van de ambtenaar die voor een gesloten deur staat en dan maar over de omheining klautert om foto’s te nemen van de net geplaatste veranda in het kader van een btw-controle en hiermee de 5-jarige zoon van de belastingplichtige, die even alleen thuis is, de stuipen op het lijf jaagt?

Fiscale ambtenaren moeten vrij van geest en zonder targetdruk hun controletaak kunnen uitoefenen

En wat te denken van de ambtenaar die niet gelooft dat een geneesheer een kabinet voor medische expertise heeft op de zeedijk in een kustgemeente, aanbelt en direct de ‘woonruimte’ binnen stormt en daar geconfronteerd wordt met een halfnaakte dame op de onderzoekstafel van de geneesheer?

De slotsom is dat fiscale ambtenaren financiële targets opleggen een slechte zaak is, zowel voor de belastingplichtigen als voor de fiscale ambtenaren. De belastingplichtigen lopen het risico op ongeoorloofde druk van fiscale ambtenaren die kost wat kost omzetten moeten halen. En fiscale ambtenaren moeten vrij van geest en zonder targetdruk hun controletaak kunnen uitoefenen. Zoniet wordt de kwaliteit van de taxatie aangetast en dat is nefast voor de fiscale administratie zelf.

Kwaliteit

Dat de kwaliteit van de taxatie ondertussen te wensen overlaat, tonen de statistieken van de fiscale geschillenbeslechting. Uit het laatste jaarverslag van de FOD Financiën, over 2016, blijkt dat maar liefst 56% van alle bezwaarschriften in de personenbelasting en in de vennootschapsbelasting in het voordeel van de belastingplichtige werd beslist. In de personenbelasting leidde zelf 45% van de bezwaren tot een volledige ontheffing van de taxaties. In de vennootschapsbelasting gaat het om 37%.

Ons alternatief? Niet zo moeilijk. De performantie-indicatoren (KPI’s) die verband houden met inkohieringen en inningen moeten worden geschrapt

Het is dan ook goed dat deze KPI’s nu eens de media halen. De vinger ligt op de wonde. Door dergelijke KPI’s op te leggen aan de BBI-ambtenaren wordt hun aandacht afgeleid van hun werkelijke taak, het aanpakken van de fiscale fraude. Een ‘quick win’ dreigt performanter te worden dan een gedegen en diepgaand onderzoek. En het is voor u allicht geen verrassing dat bij belastingplichtigen die niets verbergen vaak sneller iets te rapen valt dan bij de harde jongens die alles netjes verbergen.

Ons alternatief? Niet zo moeilijk. De KPI’s die verband houden met inkohieringen en inningen moeten worden geschrapt. De BBI zou zich beter integraal terugplooien op zijn kerntaak en ernaar streven dat (dankzij performante en doeltreffende controles) de inkohieringen en inningen uit fraude geminimaliseerd worden. Dàt zou pas een indicator zijn dat de strijd tegen de fraude echt werkt.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content