opinie

De N-VA voert een vreemd manoeuvre uit

Mocht de regeringsvorming een film zijn, dan zou ‘verwacht het onverwachte’ op de affiche kunnen prijken. Dat was al zo in 2014, en nu opnieuw. De beslissing van de N-VA om de Vlaamse regeringsvorming te koppelen aan de federale was in elk geval onverwacht.

Volgens de meeste commentatoren is N-VA-voorzitter Bart De Wever er als de dood voor federaal opzijgeschoven te worden. Hij gebruikt de Vlaamse regeringsvorming als hefboom om dat scenario te vermijden.

Alleen, dat is de strategie die je zou verwachten van een normale Belgische partij. Maar de N-VA? Waarom is die partij er zo op gebrand om federaal mee te regeren? Wat valt er voor die partij te winnen in een Belgische regering?

©Photo News

Alvast niet hetzelfde als in 2014. Toen kon de N-VA hopen in een regering zonder de PS, die door Vlamingen gedomineerd werd, haar rechtse programma te realiseren. Met de scalp van PS-voorzitter Elio Di Rupo aan zijn riem kon De Wever de flamingantische achterban ervan overtuigen het confederalisme vijf jaar in de diepvries te steken. Kan hij hetzelfde doen met Di Rupo aan zijn zij? Ik betwijfel het.

In dat geval zal het communautaire moeten worden ontdooid. Maar de kans dat op dat vlak veel stappen gezet kunnen worden, is klein. Dat lieten de federale informateurs Johan Vande Lanotte (sp.a) en Didier Reynders (MR) al duidelijk verstaan. Een regering vormen met een tweederdemeerderheid is niet realistisch. Zelfs de drie traditionele politieke families komen samen met de N-VA niet aan zo’n meerderheid. En op het uitgesproken unitaristische Ecolo-Groen zal men zeker niet moeten rekenen voor een staatshervorming die verteerbaar is voor de Vlaamsgezinden.

Door de Vlaamse regeringsvorming onder geschikt te maken aan de Belgische, maakt de partij een wat gênante knieval.

De informateurs denken aan een communautaire onderhandeling los van de regeringsvorming. Dat zou dan een nieuwe ‘dialoog van gemeenschap tot gemeenschap’ kunnen zijn, of een ‘Costa’ (Commissie Staatshervorming). Een andere naam is wel wenselijk. Want die twee termen bezorgen de N-VA’ers braakneigingen door de slechte ervaringen uit het verleden.

Vlaams-nationalisten huiveren van vrijblijvende communautaire beloftes in een regeerakkoord. In 1988 werden bij de regeringsvorming enkele vage afspraken gemaakt over een ‘derde fase’ van de staatshervorming. Die wortel werd de Volksunie voorgehouden. De partij liep er drie jaar zielig achteraan. Het was het begin van het einde.

In die val zie ik de N-VA niet trappen. De Volksunie was toen niet onmisbaar in de regering. Dat zou de N-VA nu wel zijn. De partij kan dreigen met een regeringscrisis als de communautaire beloftes loos blijken.

Marrakesh

Maar intussen was er de Marrakeshcrisis. De N-VA stapte eind vorig jaar uit de regering. Die deed daarna verder als minderheidskabinet, alsof er niets was gebeurd. Pas toen de oppositie met een motie van wantrouwen dreigde, viel de regering. Mocht er een communautaire crisis komen, zal gemakkelijk een meerderheid gevonden kunnen worden om een regering zonder de N-VA in het zadel te brengen. Want vervroegde federale verkiezingen over het communautaire thema willen de andere partijen absoluut vermijden.

Het lijkt er dus op dat voor de N-VA niet veel eer te halen valt in een Belgische regering. Dat maakt het huidige manoeuvre van de partij des te vreemder. Door de Vlaamse regeringsvorming ondergeschikt te maken aan de Belgische, maakt de partij een gênante knieval. Om wat te bereiken?

Een federale regering zonder de N-VA en zonder Vlaamse meerderheid blijft de waarschijnlijkste uitkomst van de formatie.

Het hefboomeffect van het Vlaamse uitstel is hoe dan ook beperkt. Een federale regering zonder de N-VA en zonder meerderheid in Vlaanderen blijft de waarschijnlijkste uitkomst van de formatie. Alleen is het daar nu nog te vroeg voor. Eerst moet een mythische ontmoeting plaatsvinden tussen De Wever en Di Rupo. De mislukking daarvan moet de weg vrijmaken naar een federale regering zonder Vlaamse meerderheid, ergens in het najaar. De ‘onverantwoordelijke’ N-VA, die ‘onredelijke’ eisen op tafel legde, zal daarvoor de schuld in de schoenen geschoven krijgen.

Van de partijen die in dat Belgische scenario meespelen, zal de N-VA er minstens één nodig hebben om een Vlaamse regering te vormen. Want de kans dat het cordon sneuvelt, blijft jammer genoeg klein. De waarschuwing geen Vlaamse regering te vormen met partijen die federaal een ‘anti-Vlaamse’ regering vormen, valt dus moeilijk hard te maken. Men kan de Vlaamse regeringsvorming niet eindeloos on hold zetten. Dat België blokkeert, tot daaraan toe. Maar Vlaanderen?

Al mogen we vooral niet vergeten dat we ons bij de regeringsvorming aan het onverwachte moeten verwachten.

Lees verder

Gesponsorde inhoud