opinie

De NMBS is geen start-up, maar moet wel beginnen te denken als een start-up

De NMBS heeft het potentieel om een grote rol te spelen in het oplossen van het mobiliteitsprobleem. Om er echt zo’n innovatieve katalysator van te maken, moeten we beginnen met de vraag te stellen: wat als het spoorbedrijf een start-up was?

Door Ben Rieder, mede-oprichter en CEO van Bubble Post

De economische kosten van het mobiliteitsprobleem worden met de dag groter. We stonden in 2012 gemiddeld 59 uur per jaar in de file. Dat kost onze economie handenvol geld.

Iedereen heeft dus baat bij innovatieve oplossingen en de NMBS kan daar een grote impact op hebben. De spoorwegmaatschappij heeft als grote troeven een perfect uitgewerkt distributiekanaal, een niet te evenaren naamsbekendheid en een businessmodel met toekomst, ongeacht alle huidige of toekomstige mobiliteitsproblemen.

De NMBS heeft alles in zich om een van de sterkste groeibedrijven van Europa te worden. Met ruim 20.000 werknemers beschikt de NMBS over een ongelooflijk grote kracht. Helaas wordt die vandaag onderbenut.

©rv

De voorbije weken werden in De Tijd belangrijke problemen besproken, die moeten worden opgelost om het nationale spoorbedrijf weer op de rails te zetten. De problematiek is echter nog ruimer. Als jonge ondernemer denk ik dat dieper moet worden gezocht, wil men klaarstaan voor de toekomst.

Mijn voorstel is de NMBS te benaderen als een start-up. Stel alles in vraag en durf volledig buiten het traditionele denkkader nieuwe manieren te zoeken om het bedrijf versneld te versterken. Als ik zie wat we bij Bubble Post bereiken met een team van 50, dan ga ik aan het dromen over wat mogelijk is bij een bedrijf met 400 keer meer mensen.

Om als bedrijf echt te kunnen vooruitgaan in deze eeuw van vernieuwing zijn gemotiveerde werknemers onontbeerlijk. Alles gaat zo snel dat geen tijd verloren mag gaan met onderlinge strubbelingen. Bij de NMBS blijkt bijna alle beschikbare energie juist daaraan besteed te worden.

Missie

De website van de NMBS heeft het over de ‘triple bottom line’: profit, people en planet staan centraal in de bedrijfsvoering. Klinkt goed, maar is die filosofie al ooit toegepast bij het nemen van een echte beslissing? En hoeveel van de NMBS-werknemers onderschrijven dit echt? Erger is dat die ‘triple bottom line’ voorbijgestreefd is. Het is een managementidee uit de jaren negentig.

De NMBS moet opnieuw beginnen en al wie het aangaat rond één duidelijke missie verzamelen. Klanten, werknemers, vakbonden, met uitzondering van de politiek benoemde bestuursleden, moeten samen zoeken naar een doel waarachter ze zich kunnen scharen. Op die manier kan iedereen - van de mecanicien in het depot, over de vakbondsafgevaardigde, tot de CEO - zich voor de volle 100 procent inzetten om dit doel te bereiken.

Stel alles in vraag en durf volledig buiten het traditionele denkkader nieuwe manieren te zoeken om het bedrijf versneld te versterken.

Elke start-up met enig zelfrespect creëert optieplannen voor zijn medewerkers. Co-eigenaarschap motiveert het personeel om dat extra stukje energie te investeren voor het gemeenschappelijke doel. Alle spoorvakbonden zitten op een berg cash, die ze nu gebruiken om stakingen mee te financieren. Geef ze de kans om een deel hiervan te gebruiken om er NMBS-aandelen mee te kopen.

Reserveer 25 procent van de NMBS-aandelen voor het personeel. Laat hen zelf de modaliteiten van dat optieplan uitwerken en geef elke werknemer jaarlijks een gelijk deel van die opties, als de groep tenminste de doelstellingen haalt.

Breng daarnaast meer expertise in de raad van bestuur. Die is in elk bedrijf - met overheidsbedrijven als uitzondering - een klankbord voor de medewerkers én een kanaal om externe knowhow binnen te halen. Stop de politieke benoemingen en voorzie bestuurders die hun ego aan de kant laten en nadenken in naam van het bedrijf.

Inkomsten

De overheid is een van de grootste klanten van de NMBS, die jaarlijks een dotatie van bijna 3 miljard euro krijgt. Dat is meteen de hoofdreden waarom de politiek zo’n grote invloed opeist in de belangrijkste bestuursorganen.

Alles gaat zo snel dat geen tijd verloren mag gaan met onderlinge strubbelingen. Bij de NMBS blijkt bijna alle beschikbare energie juist daaraan besteed te worden.

De regering kan die dotatie best koppelen aan zogenaamde KPI’s: key performance indicators of duidelijk meetbare businessdoelstellingen. Ik denk bijvoorbeeld aan het aantal uren dat het fileleed vermindert, het aantal wagens dat van de weg wordt gehaald. Betaal de NMBS enkel voor wat ze goed heeft gedaan of gemaakt.

Als de overheid die garanties krijgt, moet ze bereid zijn om haar greep op het bedrijf losser te maken en vertrouwen te schenken aan het operationele team. Niet ministers moeten vervoersplannen goedkeuren, maar gemotiveerde en meedenkende conducteurs, die dagelijks in contact komen met pendelaars en andere reizigers.

Technologie

In San Francisco rijden ze vandaag al met zelfrijdende auto’s. Zelfrijdende wagens zijn een grotere uitdaging voor het spoor dan de liberalisering. Daardoor is de allergrootste uitdaging om technologisch te durven innoveren en alle processen in vraag te stellen.

Als het Google lukt een auto zelf te laten rijden, moet de NMBS erin kunnen slagen om treinen zelf te laten rijden. Om applicaties te ontwikkelen waardoor iedereen in twee of drie muisklikken of swipes een ticket kan kopen, en om alle andere digitale technologie aan te grijpen om moderner te worden.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud