opinie

De pandemie biedt de kans om de oude normen te doorbreken

Voorzitter Europese Centrale Bank

In een opiniebijdrage naar aanleiding van de Internationale Vrouwendag pleit ECB-voorzitster Christine Lagarde om te breken met de oude rollenpatroon, thuis, op het werk en in de samenleving.

Het afgelopen jaar was er een van (zelf)opoffering terwijl de coronapandemie in de hele wereld om zich heen greep. Te veel mensen zijn overleden, hebben familie en geliefden verloren. Weer anderen hebben keihard geknokt om het hoofd boven water te houden. Fysiek, emotioneel en financieel.

We zijn nu een jaar verder en het is duidelijk dat de sociale en economische gevolgen van de pandemie vooral vrouwen hard raken. Vrouwen zijn oververtegenwoordigd in de sectoren die het zwaarst door het virus zijn getroffen. De kans is veel groter dat ze informeel werk hebben dat buiten de steunprogramma's van de overheid valt. Veel vrouwen worstelen met de zorg voor jonge kinderen en oudere familieleden, terwijl ze ook hun eigen werk nog op de rails moeten houden.

Zorgwekkend is dat een en ander de klok terug kan draaien. De zo hard bevochten vorderingen op het gebied van de gelijkheid van mannen en vrouwen onderuit kan trekken. Dat mogen we niet laten gebeuren.

Maar er is ook hoop. Hoop dat het anders kan. Een existentiële crisis slaat onze manier van leven uit het lood. Stimuleert ons om onze waarden nog eens goed tegen het licht te houden. De pandemie heeft ons niet alleen de ogen geopend voor belangrijke zwakke plekken in onze samenleving. De pandemie dwingt ons ook om de dingen anders te doen. En daar zie ik mogelijkheden. Een manier om de zaken ten goede te keren.

Vandaar dat ik op Internationale Vrouwendag iedereen (mannen en vrouwen) oproep om te breken met onze oude patronen. Om nieuwe patronen te kiezen die beter passen bij wat we nu nodig hebben, met name thuis, op het werk en op het vlak van leiderschap.

Nieuwe patronen

Ons werk begint thuis, het kloppende hart van ons leven in deze tijden van eenzame opsluiting. De pandemie heeft pijnlijk duidelijk gemaakt hoe onevenwichtig het onbetaalde werk verdeeld is tussen vrouwen en mannen. Maar we hebben ook gezien dat partners elkaar kunnen versterken. In sommige gezinnen nam de vader (die moest thuiswerken of minder uren moest werken) de rol op van belangrijkste verzorger, terwijl de moeder buitenshuis haar vitale beroep uitoefende.

Een breuk met de traditionele normen kan, als die langduriger doorwerkt, vrouwen de ruimte geven hun ambities elders vorm te geven.

Zo'n breuk met de traditionele normen kan, als die langduriger doorwerkt, vrouwen de ruimte geven om hun ambities elders vorm te geven. Op het werk of in de gemeenschap. Meer deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt (met goede kinderopvang en flexibele werktijden voor vrouwen en mannen) zou een belangrijke stap zijn in de richting van het dichten van de loonkloof tussen mannen en vrouwen.

Vrouwen in de EU verdienen gemiddeld 14,1 procent minder per uur dan mannen. Kinderen die opgroeien in een huishouden waar de taken evenwichtiger verdeeld zijn, krijgen ook een gelijkwaardiger idee over de rolverdeling in het gezin dan vroegere generaties.

Op de werkplek valt nog heel wat te doen. De pandemie heeft ons met de neus gedrukt op de vitale rol die vrouwen beroepsmatig in de samenleving vervullen. Van de zowat 18 miljoen werknemers in de gezondheidszorg en het maatschappelijk werk in de eurozone is driekwart vrouw. Een vergelijkbaar aandeel vrouwen werkt in het onderwijs. Beide sectoren bleken tijdens de pandemie onmisbaar. Nu we de echte waarde van dat werk voor de samenleving hebben gezien, is het hoog tijd dat de erkenning en de beloning volgen.

Toch hebben we ook meer vrouwelijke wetenschappers, technologen, ingenieurs en wiskundigen nodig. Een sterkere vertegenwoordiging van vrouwen in die beter betaalde banen zal de loonkloof helpen verkleinen. Bovendien zijn juist die werkgebieden bepalend voor de innovatie en fundamenteel belangrijk voor de overgang naar een digitalere en duurzamere economie.

We moeten vrouwen en meisjes stimuleren om een beroep te kiezen waarin nog weinig vrouwen hen zijn voorgegaan.

Ook de geijkte loopbaanpaden moeten kritisch tegen het licht worden gehouden. En we moeten vrouwen en meisjes stimuleren om een beroep te kiezen waarin nog weinig vrouwen hen zijn voorgegaan. De Europese Centrale Bank lanceert vandaag de nieuwe editie van onze beurs 'Women in Economics Scholarship' voor vrouwelijke studenten economie. Het doel van die beurs is het geringe aantal vrouwen in dit vakgebied op te krikken.

Leiderschap

Ook leiderschap moet anders worden bekeken. In de pandemie hebben we de waarde van vrouwelijk leiderschap goed kunnen zien, vooral in een crisis. Uit research tijdens de pandemie blijkt dat vrouwen door hun collega’s worden gezien als effectievere leiders dan mannen. Vrouwelijke leiders bleken beter in direct contact leggen met hun mensen.

En toch is maar 18,5 procent van de staatshoofden in de EU een vrouw. (1) Hoewel ze goed zijn voor meer dan de helft van de EU-bevolking (51 procent) is maar een derde van de parlementsleden in de landelijke politiek vrouw. Bij geen enkele centrale bank in het eurogebied is de gouverneur of president een vrouw. (Die functie wordt door de nationale overheid ingevuld.)

In de top van het bedrijfsleven is het aandeel vrouwen net zo laag. Niet meer dan 7,5 procent van de CEO's van de grootste beursgenoteerde Europese bedrijven is vrouw.

We hebben bij de ECB het aandeel vrouwelijke senior managers meer dan verdubbeld in de periode 2013-2019. Ons streven is om dat cijfer verder omhoog te krijgen naar 40 procent in 2026.

We moeten meer diversiteit brengen in de bedrijfstop, het parlement en de regering.

En ook hier is een kritische blik op leiderschap en wat dat inhoudt geboden. We moeten meer diversiteit brengen in de bedrijfstop, het parlement en de regering. Door het werk thuis gelijker te verdelen en meer loopbaanmogelijkheden voor vrouwen te creëren, stimuleren we vrouwen om bij te dragen tot de samenleving, in de politiek te gaan en om een stem te geven aan de velen die gehoord moeten worden.

Laten we vooral doorgaan en hier een succes van maken. Zodat we samen uit deze pandemie komen als een sterkere, gelijkere en duurzamere samenleving.

Christine Lagarde
Voorzitster van de Europese Centrale Bank

(1) Van de 27 EU-lidstaten hebben Denemarken, Estland, Finland, Duitsland en Litouwen vrouwelijk regeringsleiders.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud