opinie

De PS zal een prijs betalen voor paars-groen

De PS is wellicht bereid wat naar rechts op te schuiven als België daarmee gered kan worden. Dat zal in een paars-groen scenario echter veel gemakkelijker zijn.

Nu de deelstaatregeringen gevormd zijn, of toch bijna, klaart eindelijk de mist rond de federale regeringsvorming op. Maar veel mist is er nooit geweest. Al meteen na de verkiezingen was duidelijk dat de PS een paars-groene regering wou, zonder de N-VA, en zonder meerderheid in Vlaanderen. Dat was toen zo en dat is nog steeds zo.

©Photo News

De PS heeft wel de fout gemaakt om te gretig op zo’n regering aan te sturen. Dat maakt het een stuk moeilijker voor Open VLD om daarin mee te gaan. Want nu ontstaat de indruk dat de Vlaamse liberalen zich voor de kar van de PS laten spannen.

Herhaling

Paars-groen zal alleen mogelijk zijn als de Vlaamse partijen de schuld daarvoor bij de N-VA kunnen leggen. Ze zitten met andere woorden te wachten op een herhaling van het scenario van juli 2011. Toen kantte de N-VA zich als enige partij tegen de nota van formateur Elio Di Rupo (PS). Dat was voor de andere Vlaamse partijen de perfecte aanleiding om N-VA-voorzitter Bart De Wever weg te zetten als een onverantwoordelijke extremist.

Vanaf dan lag de weg naar een federale regering zonder Vlaamse meerderheid breed open. We hadden het liever anders gehad, zeiden de Vlaamse partijen. Maar dat komt ervan als de N-VA weigert verantwoordelijkheid op te nemen.

De PS zal nooit de indruk willen wekken aan het handje van de N-VA te lopen. Naar rechts opschuiven kan gemakkelijker in een paars-groene regering.

Dat discours ligt klaar voor recyclage. Alleen is het wat vervelend dat de jongste maanden een omgekeerde indruk is ontstaan. De N-VA lijkt de redelijkheid zelve en reikt de Franstalige socialisten de hand. Maar de liefde werd niet beantwoord door een onverzettelijke PS. Om een paars-groene regering te kunnen vormen zal die perceptie eerst omgedraaid moeten worden. De PS heeft dat begrepen en is dit weekend begonnen met een charmeoffensief richting de N-VA.

Het ‘redelijke’ voorstel dat aan de N-VA aangeboden zal worden is een grote institutionele conferentie. De kans dat de Vlaams-nationalisten in die val trappen is klein. Zonder politieke druk op de ketel zijn zulke hoogmissen niet meer dan vrijblijvend gepalaver. Bovendien zal er geen bijzondere meerderheid zijn voor een grote of kleine staatshervorming.

En een belofte in 2024 de hele grondwet voor herziening vatbaar te verklaren? We weten hoe zwaar die belofte weegt. Het volstaat dat er een politiek incident is in de aanloop naar 2024 en de grondwetsherziening ligt aan diggelen.

Anders gezegd: in ruil voor een linkser beleid met de PS zou de N-VA niet meer krijgen dan een communautaire kat in een zak. Dan wenkt in 2024 de kiesdrempel.

Schuiven

Zou de PS niet bereid zijn wat naar rechts op te schuiven als België daarmee gered kan worden? Dat denk ik wel. In een paars-groen scenario zal dat echter veel gemakkelijker zijn. De PS zal nooit de indruk willen wekken aan het handje van de N-VA te lopen. Maar in het geval van paars-groen zal de PS kunnen zeggen: ‘Ja, we hebben een paar pijnlijke toegevingen moeten doen aan Open VLD. Maar daarmee hebben we de vermaledijde N-VA in de oppositie geduwd en is de institutionele catastrofe afgewend.’

‘J’ai le coeur qui saigne’, zei Di Rupo in 2015, terugblikkend op de harde maatregelen die hij als premier had moeten nemen. Wellicht zal zijn hart opnieuw moeten bloeden, of toch een beetje.

Ook hier is de gelijkenis met 2011 frappant. Want we mogen niet vergeten dat de PS toen een paar zware offers heeft gebracht, zowel communautair als economisch. ‘J’ai le coeur qui saigne’, zei Di Rupo in 2015, terugblikkend op de harde maatregelen die hij als premier had moeten nemen. Wellicht zal zijn hart opnieuw moeten bloeden, of toch een beetje.

Dat België uit twee democratieën bestaat wordt tegenwoordig amper nog betwist. Dat de Vlaamse democratie zou worden bestuurd door een regering zonder meerderheid in Vlaanderen is dan ook onaanvaardbaar. Toch zou het ook een voordeel hebben. Paars-groen confronteert de kiezers met de ultieme consequentie van het federale België: het overwegend rechtse Vlaanderen wordt bestuurd door een overwegend linkse regering. Als de Vlamingen daar een probleem mee hebben, dan moeten ze in 2024 nog massaler voor een separatistische partij kiezen.

Lees verder

Tijd Connect