opinie

De Regie der Posterijen is ver weg en daar moeten we niet rouwig om zijn

Professor bestuurskunde UA

Een bedrijf als Bpost hoeft geen overheidsbedrijf meer te zijn.

Door Wouter Van Dooren, professor bestuurskunde Universiteit Antwerpen

Bpost is op overnamepad. Het Nederlandse PostNL is niet meteen een gewillige prooi, hoewel het ook kan zijn dat de Nederlanders vooral de prijs willen opdrijven. Bpost is echter een viriele jager. De onderneming is schuldenvrij en heeft netto ook nog eens 730 miljoen euro cash op de balans. Een spannende eindstrijd zet zich in. Een België-Holland doet het altijd goed.

Bpost is al lang geen monopolist meer. Dat zien we telkens als er een pakje van een e-shop in de bus valt. Telkens een ander kleurtje.

Het bod op PostNL toont aan dat Bpost enkel nog een overheidsbedrijf is in naam (en aandeelhouderschap). De Regie der Posterijen is ver weg. Daar moeten we niet rouwig om zijn. Een bedrijf als Bpost hoeft geen overheidsbedrijf meer te zijn. De redenen waarom de overheid in Bpost zou participeren zijn vandaag niet meer van toepassing.

Monopolisten

Een eerste reden voor overheidsdienstverlening is monopolievorming. Private monopolisten zijn gevaarlijker dan publieke monopolisten. Juist omdat de publieke sector vaak een monopolist is, is er meer controle en verantwoording in parlementen en rechtbanken. Bpost is al lang geen monopolist meer. Dat zien we telkens als er een pakje van een e-shop in de bus valt. Telkens een ander kleurtje.

©rv

De overheid moet ten tweede ook interveniëren wanneer producten en diensten langetermijnrisico’s inhouden die in de markt niet verdisconteerd worden. In 1963 besliste de regering dat elk huis een postbus moest hebben. Zonder de post kon de overheid in dat tijdperk niet communiceren met de burger. Vandaag is de overheidscommunicatie grotendeels gedigitaliseerd. Het land gaat niet plat als de post niet werkt.

De derde reden voor overheidsinterventie is de universele dienstverlening. Sommige diensten zijn nodig voor alle burgers, ook al leveren deze burgers geen directe winst op. De postbedeling is zo’n universele dienst. Vandaag benoemt de overheid bij wet een universele dienstverlener en kent ze die ook een vergoeding toe. Tot 2018 is dat Bpost, maar in de toekomst kan dat in theorie ook een andere aanbieder zijn.

Bpost is hoe langer hoe minder een overheidsbedrijf. Tegelijk zijn er andere - private- bedrijven, waarvoor meer overheidsinterventie juist wel zinvol is. Sommige ondernemingen zouden misschien beter wel overheidsbedrijven zijn.

Bankiers

De banksector was tot het midden van de jaren 90 (deels) in publieke handen. De ASLK werd pas in 1993 geprivatiseerd. Dat was 128 jaar na haar oprichting. Een goed decennium later klapte het systeem in elkaar. Bankiers streefden naar winst en speculeerden op korte termijn, maar vergaten de risico’s op lange termijn.

Na de crisis beseften we pas hoe belangrijk grote banken zijn voor de stabiliteit van de samenleving. Het begrip systeembank zegt het helemaal: een bank die zo belangrijk is dat het systeem in het gedrang komt als ze faalt. Belfius is momenteel een overheidsbedrijf. Met wat we vandaag weten, zijn er goede argumenten om dat zo te houden.

Wanneer de maatschappij verandert, verandert ook het algemeen belang. De rol van de overheid verandert het best mee. Soms moet de overheid minder doen, soms meer. Laat ons die discussie voeren

De discussie over overheidsbedrijven is niet zwart-wit. Het hoeft ook geen ideologische discussie te zijn. Overheidsbedrijven kunnen, net zoals private bedrijven, heel efficiënt of inefficiënt werken. Maar als de overheid participeert in ondernemingen, moet ze het publieke doel steeds voor ogen houden. Overheidsparticipaties moeten het algemeen belang dienen.

Wanneer de maatschappij verandert, verandert ook het algemeen belang. De rol van de overheid verandert het best mee. Soms moet de overheid minder doen, soms meer. Laat ons die discussie voeren. En tijdens de pauze supporteren we voor Bpost.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud