column

De Vlaamse republiek is een luchtkasteel

Professor publieke economie Universiteit van Stirling, verbonden aan KU Leuven en UCLouvain.

De Vlaamse republiek die het Vlaams Belang voorstelt, kan nooit werken, schrijft Willem Sas. ‘Dat zou niet eens zo’n groot probleem zijn, mocht de rest van zijn programma er niet op rusten.’

N-VA-voorzitter Bart De Wever sloeg in het programma ‘Het conclaaf’ de spijker op de kop toen hij, zittend onder het wapenschild van de familie Sauvage in het kasteel van Jemeppe, aan zijn Vlaams Belang-collega Tom Van Grieken vroeg: ‘Ja maar, hoe gaat dat in godsnaam werken?’

Het onderwerp van hun gesprek, het uitroepen van een Vlaamse republiek binnen een periode van vijf jaar, zou vurige unionisten als Etienne de Sauvage meteen op stang jagen. Maar dat het op Van Grieken hetzelfde effect had, spreekt boekdelen. Hij weet natuurlijk ook dat zijn voorstel niet kan werken en helemaal afhangt van Franstalige medewerking om een ‘ordentelijke boedelscheiding’ te organiseren. Die medewerking is er nu al niet voor heel kleine dossiers in de federale regering, waarom zou die er dan wel zijn voor een splitsing van het land?

Advertentie

Van Grieken weet natuurlijk ook dat zijn voorstel niet kan werken en helemaal afhangt van Franstalige medewerking om een ‘ordentelijke boedelscheiding’ te organiseren.

Ook het confederalisme voorgesteld door de N-VA lijdt aan dat euvel, maar het is tenminste een plan. Er zijn veel losse eindjes aan, zoals het invullen van het solidariteitsmechanisme dat de transfers zal vervangen. Of de vraag hoe je de EU kan overtuigen te kijken naar aparte begrotingen van Vlaanderen en Franstalig België. Of wat er gebeurt als alle Brusselaars kiezen voor het gulle Vlaamse systeem. Maar er is in elk geval langer over nagedacht dan bij het Vlaams Belang.

De hoop dat Franstalig België over vijf jaar, na het uitroepen van de Vlaamse soevereiniteit in het Vlaams Parlement, vrijwillig akkoord gaat met een ongewenste boedelscheiding is in het beste geval een luchtkasteel. In het slechtste geval is het een verdoken belofte om unilateraal af te scheuren - niet alleen van België, maar ook van de EU, met alle economische kosten van dien.

Brusselaars krijgen niet eens keuze

Dat Brussel als hoofdstad bij die Vlaamse republiek wordt ingelijfd, zet nog een extra toren op het luchtkasteel. De 1,2 miljoen Brusselaars krijgen niet eens meer de keuze tussen een Vlaams of Franstalig systeem voor onderwijs of sociale zekerheid. De enige zekerheid lijkt te zijn dat ze hun nationale feestdag (eindelijk) mogen vieren op 11 juli.

Zonder onafhankelijkheid geen grondwettelijk in te voeren migratiestop, of geen sociale zekerheid die werkt voor alle Vlamingen.

Bovendien zal Brussel in dat scenario samen met Vlaams-Brabant de grootste nettobijdrager worden aan de Vlaamse staatskas. De vergrijzing slaat er minder hard toe en de meerwaarde gecreëerd in de geavanceerde dienstensector spijst de vennootschapsbelasting. Dat zijn meteen ook de redenen waarom de Brusselaar zelfs in het huidige België de hoogste transfer betaalt aan Wallonië: 2.100 euro per jaar, vergeleken met 1.259 euro in Vlaanderen. Kortom, de vraag of Brussel deel wil uitmaken van de Vlaamse republiek zonder enige garantie op inspraak wordt onder de mat geveegd.

Achilleshiel

Mocht de rest van zijn programma er niet op rusten, zou het niet eens zo’n groot probleem zijn dat zo’n Vlaamse republiek de achilleshiel is van het Vlaams Belang. Maar zonder die onafhankelijkheid geen grondwettelijk in te voeren migratiestop, of geen sociale zekerheid die werkt voor alle Vlamingen. Zonder het afwerpen van het juk van de transfers geen begroting in evenwicht. Of toch geen schijnbaar evenwicht.

Dat laatste punt vormt de andere achilleshiel van het Vlaams Belang-programma: de begroting. De voorgestelde verlaging en hervorming van de personenbelasting bijvoorbeeld slaat volgens het Planbureau een gat van 15 miljard euro. Trek daar het Waalse deel van af, en dan kom je nog niet aan de 8,5 miljard die je zou winnen als de Vlaamse transfers opdrogen. Mocht je Brussel kunnen inlijven, komt daar 2,5 miljard bij, maar dan heb je nog altijd niet het huidige tekort en de komende investeringen voor vergrijzing en klimaat gefinancierd.

Een luchtkasteel heeft geen nood aan stevige funderingen, maar een complex land als België wel. Aan de kiezer om uit te maken wie ze kan leggen.

Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.