opinie

Discussie over Europese begrotingsregels is kans voor België

Vicevoorzitter Europese Investeringsbank

België ijvert al jaren voor aangepaste Europese begrotingsregels. Vandaag is dat politiek haalbaar. Een groene gouden begrotingsregel moet een kans krijgen.

De volgende weken buigen de regeringen van ons land zich over de begrotingen voor de volgende jaren. De manoeuvreerruimte is beperkt, want Europa kijkt streng toe. De Europese regelgeving en het Stabiliteits- en Groeipact zijn al jaren zeer duidelijk: geen schuld hoger dan 60 procent van het bruto binnenlands product (bbp) en een begrotingstekort onder 3 procent van het bbp. België zit al jaren boven die grenzen. We hebben een schuldgraad van 115 procent en een deficit dat dit jaar allicht net onder 7 procent uitkomt.

De essentie

  • De auteur
    Kris Peeters is vicevoorzitter van de Europese Investeringsbank.
  • De kwestie
    De volgende weken buigen de regeringen van ons land zich over de begrotingen voor de komende jaren. Door de strenge Europese regels is de manoeuvreerruimte beperkt.
  • Het voorstel
    België ijvert al jaren om de Europese begrotingsregels aan te passen, maar dit keer is dat politiek haalbaar. Een groene gouden begrotingsregel behoort tot de mogelijkheden.

Wegens de coronacrisis heeft de Europese Commissie die criteria tot 2023 opgeschort. Lidstaten, dus ook België, moeten tegen november 2022 voorstellen doen om weer in lijn te komen met het Stabiliteits-en Groeipact. Die maatregelen moeten al in 2023 een effect sorteren.

Meerdere landen hebben echter zware klappen gekregen door de coronacrisis en extra schulden moeten aangaan. Sommige zijn bovendien nog eens geconfronteerd met overstromingen, hevige bosbranden of beide. Daarbij komt nog de zeer sterke ambitie van de Green Deal en de digitalisering. Het Fit-for-55-pakket - om tegen 2030 de uitstoot met 55 procent te verminderen - zal miljarden euro’s vergen en de digitalisering een slordige 600 miljard euro.

De Europese Commissie heeft een enorme financiële inspanning gedaan door het Recovery and Resilience Fund (RRF) te lanceren ter waarde van 723,8 miljard euro (338 miljard euro subsidies en 385,8 miljard euro leningen). De subsidies zijn al verdeeld onder de lidstaten, waaronder België, dat 5,9 miljard euro zou krijgen uit die relancepot.

Zuinige ministers

De subsidies stellen budgettair geen probleem voor de lidstaten. Dat kan niet gezegd worden van de leningen, die als overheidsschuld geteld worden. Tot nu toonden slechts een paar landen interesse voor het aangaan van een lening bij de Europese Commissie. Italië is koploper, voor een bedrag van 122,6 miljard euro.

Met een ‘groene gouden begrotingsregel’ krijgen uitgaven voor leningen voor investeringen die verband houden met de Green Deal en /of de digitalisering een aparte budgettaire behandeling in het Stabiliteits- en Groeipact.

Bij de ministers van Financiën begint langzaam de vraag te dagen hoe het een met het ander te verzoenen valt: de strenge Europese begrotingsregels met de Europese leningen. Vorige week bonden acht ministers van Financiën de kat de bel aan. In een brief vragen de ‘zuinige’ ministers naar ‘gemeenschappelijke ideeën over de toekomst van het Stabiliteits- en Groeipact'. Ze wensen een open debat over mogelijke aanpassingen van de Europese begrotingsregels, maar ‘alleen als de nieuwe voorstellen de budgettaire duurzaamheid van de eurolanden en de Unie niet in gevaar brengen'.

In België streeft men al jaren naar een aanpassing van de Europese begrotingsregels. Vooral Vlaanderen was vragende partij. Het Oosterweelproject speelt daarbij een belangrijke rol. De kostprijs van ettelijke miljarden euro's gecombineerd met een lening bij de Europese Investeringsbank (EIB) van 1 miljard euro waren en zijn redenen genoeg om Oosterweel niet zonder meer op te nemen in de begroting.

Wim Moesen

Ook vanuit academische middens klinkt al jaren een pleidooi voor een gedifferentieerde aanpak. In België komt dat vooral van de econoom en begrotingsexpert Wim Moesen (KU Leuven). Hij pleit al jaren voor de introductie van een ‘gouden financieringsregel’. Die stelt dat er twee soorten begrotingsuitgaven zijn: investeringsuitgaven en terugkerende uitgaven. Beide moeten van elkaar gescheiden worden en ook anders worden behandeld. Alleen voor investeringsuitgaven mag geleend worden.

Vandaag dringt zich de vraag op of we geen ‘groene gouden begrotingsregel’ moeten invoeren. Uitgaven voor leningen om investeringen te doen die verband houden met de Green Deal en /of de digitalisering krijgen dan een aparte budgettaire behandeling in het Stabiliteits- en Groeipact.

Er zijn twee soorten begrotingsuitgaven: investeringsuitgaven en terugkerende uitgaven. Beide moeten van elkaar gescheiden worden en anders worden behandeld.

In eerste instantie gaat het om leningen die de Europese Commissie verstrekt vanuit het RRF. Maar ook andere Europese instellingen zoals de Europese Investeringsbank moeten daarvoor in aanmerking komen. De invoering van deze nieuwe regel vraagt een aanpassing van de ‘fiscal compact’ (het begrotingsluik van het Stabiliteits- en Groeipact). Omdat de Europese Commissie ook andere aanpassingen plant, is dat politiek een haalbare kaart.

Voor ons land is dit een ideaal moment om het gaspedaal in te drukken. Vlaanderen heeft er belang bij wegens de grote infrastructuurwerken. Wallonië heeft veel extra geld nodig voor de heropbouw na de overstromingen. En ook Brussel staat voor grote financiële uitdagingen.

Met de steun van een aantal Europese instellingen en krachten kan het nu wel lukken om de groene gouden regel in te voeren.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud