opinie

Een mobiliteitsbudget is beter dan 'cash for cars'

'Cash for cars' moet een opstap zijn naar een volwaardig mobiliteitsbudget. Een mobiliteitsbudget kan immers op een brede steun rekenen en de mobiliteit effectief sturen.

Veerle Michiels mobiliteitsexperte bij HR-dienstverlener SD Worx

Als alles goed gaat, zet de Kamer morgen het licht op groen voor de mobiliteitsvergoeding – beter bekend als ‘cash for car’. Ondanks het vernietigend advies van de Raad van State eind vorig jaar, steekt de regering-Michel nu toch een eerste mobiliteitspluim op haar hoed. Voortaan zullen werknemers hun bedrijfswagen kunnen inruilen voor een extra bedrag in cash, tenminste als de werkgever hen die mogelijkheid aanbiedt. Een eerste kleine stap op weg naar duurzame mobiliteit. Maar we zijn er nog lang niet. Het ontbreekt de cash for car-regeling immers aan potentieel om onze gordiaanse mobiliteitsknoop echt te ontwarren.

Veerle Michiels ©RV DOC

Werkgevers en werknemers zien nog steeds geen oplossing voor de overvloed aan bedrijfswagens en de toenemende files. We blijven met z’n allen iedere ochtend in de wagen stappen, om vervolgens kostbare uren in de file te verliezen. Om nog maar te zwijgen van de loodzware impact van al dat verkeer op ons milieu en onze gezondheid.

Vergoeding of budget?

In die zin komt de cash for car-regeling net op tijd. Het kan een wake up call zijn, maar hopelijk vooral een springplank richting volwaardig mobiliteitsbudget. De sociale partners hebben in de Nationale Arbeidsraad (NAR) reeds een voorstel op tafel gelegd waarbij elke werknemer die in aanmerking komt voor een bedrijfswagen het budget vrij kan aanwenden voor een brede waaier aan duurzame vervoersoplossingen. Multimodaliteit is het kernwoord: het promoten van een combinatie van verschillende vervoersmiddelen – waarbij kleinere en meer milieuvriendelijke bedrijfswagens niet uitgesloten zijn. Het niet-bestede deel van het mobiliteitsbudget kan aan het einde van het jaar aan de werknemer worden gestort als extra loon.

Om snel te kunnen schakelen, zal het van belang zijn dat de juridische complexiteit tot een minimum beperkt blijft en het effect op de staatskas helder becijferd wordt.

Het mobiliteitsbudget heeft een grotere kans op slagen dan de mobiliteitsvergoeding. Daar zijn minstens drie goede redenen voor.

Ten eerste omdat voor een volwaardig mobiliteitsbudget  meer werknemers in aanmerking komen dan voor de mobiliteitsvergoeding. Cash for car geldt enkel voor werknemers die al minstens 12 maanden een bedrijfswagen hebben. Het mobiliteitsbudget – zoals voorgesteld door de sociale partners – moet er daarentegen voor iedereen zijn die in zijn of haar functie in aanmerking komt voor een bedrijfswagen. Denk bijvoorbeeld aan jonge starters, wonend in de stadskern, die in hun functie automatisch een bedrijfswagen zouden krijgen, maar die niet willen, kunnen of hoeven te gebruiken om naar het werk te pendelen: op de mobiliteitsvergoeding kunnen zij geen aanspraak maken, op het mobiliteitsbudget wel

Een volwaardig mobiliteitsbudget lijkt onontbeerlijk om koning auto te laten wankelen op zijn troon.

Vervolgens is er een groter draagvlak voor het mobiliteitsbudget dan voor de mobiliteitsvergoeding. Een recent rapport van de FOD Mobiliteit en Vervoer schat dat slechts 3 tot 9% van de gezinnen voor cash for car zou kiezen. Daarmee dreigt de mobiliteitsvergoeding – zoals de Raad van State al voorspelde – zijn doel voorbij te schieten. Het mobiliteitsbudget kan op meer animo rekenen, zo blijkt uit een studie van SD Worx en vacature.com. Iets meer dan de helft van de werknemers is erin geïnteresseerd. Ook bij werkgevers bestaat er een groot draagvlak. Meer dan de helft onder hen overweegt dit in te voeren zodra er een duidelijk wettelijk kader rond gecreëerd is.

Tenslotte is het aanbieden van voordelige alternatieven de enige manier om op lange termijn een gedragswijziging bij pendelaars te faciliteren. Een mobiliteitsbudget geeft meer keuzevrijheid aan de werknemer en – belangrijk! – sluit het gebruik van de bedrijfswagen niet uit. Het vergemakkelijkt ad hoc beslissingen van werknemers voor alternatieven, in functie van de modaliteiten van de dag. Is het beter weer of staan er lange files, zal wie dicht bij het werk woont bijvoorbeeld sneller de (elektrische) fiets nemen. Wie verder woont, kan nog steeds kiezen om een deel van het traject met de auto af te leggen en voor het resterend deel een duurzamer pendelalternatief te kiezen.

Hoog tijd

Een volwaardig mobiliteitsbudget lijkt onontbeerlijk om koning auto te laten wankelen op zijn troon. Dat de regering-Michel daarvoor het economisch voordeel van de bedrijfswagen buitenspel dient te zetten, is een feit. En dat kan, met een mobiliteitsbudget dat hetzelfde (para)fiscaal gunstig statuut geniet als de bedrijfswagen. We mogen het mobiliteitsbudget niet bombarderen tot dé mirakeloplossing voor onze files, maar we moeten nu wel het momentum grijpen. Want als we ons mobiliteitsprobleem nu niet aanpakken met doordachte politieke maatregelen, wordt het stilaan hopeloos.

Lees verder

Tijd Connect