opinie

Een politieke partij kan en mag op zijn

Parlementair medewerker

Al jaren is sprake van politieke herverkaveling, met als centrale vraag: welke partijen moeten samengaan om overeind te blijven? Dat is een verkeerde voorafname, schrijft Sander Vanmaercke.

De balans voor alle partijen in het brede politieke centrum in de peilingen is niet best. Groen, Open VLD, CD&V en Vooruit zitten met vier op een kluitje tussen 6 en 14 procent en de N-VA verliest 5 procentpunten tegenover de vorige verkiezingen. De extremen daarentegen groeien en de versnippering van het politieke landschap neemt toe.

  • De auteur
    Sander Vanmaercke is lid van CD&V en parlementair medewerker. Hij schrijft dit opiniestuk in eigen naam.
  • De kwestie
    De partijen in het centrum staan er niet goed voor bij de verkiezingen. Daardoor weerklinkt vaak de vraag welke partijen moeten samengaan om te overleven.
  • De conclusie
    Realistischer is dat enkele partijen ophouden te bestaan door bijvoorbeeld slechte verkiezingsresultaten of interne twisten. Dan wordt politieke herverkaveling wel mogelijk.
Advertentie
Advertentie

Traditionele partijen worden over het algemeen steeds kleiner, waardoor een regering vormen almaar moeilijker wordt. Vandaag zijn ze met drie in de Vlaamse regering en zeven in de federale. Het ziet ernaar uit dat dat er in de volgende legislatuur niet beter op wordt, integendeel. Grote machtsblokken verdwijnen en om aan een meerderheid te geraken, moeten almaar meer partijen in het bad getrokken worden. Zeker federaal, waar een regeringsdeelname van het Vlaams Belang uitgesloten is, speelt dat enorm.

Al jaren is politieke herverkaveling dan ook een topic in de Wetstraatpers. Met als centrale vraag: welke partijen moeten op termijn samengaan om zichzelf overeind te houden en een regering mogelijk te maken met minder spelers aan tafel?

Dat lijkt me een verkeerde voorafname. De kans dat twee of meer partijen in de huidige vorm plotsklaps beslissen te fuseren, lijkt uitgesloten.

Dam tegen extremen

Een andere mogelijkheid, waarbij enkele partijen ophouden te bestaan door bijvoorbeeld slechte verkiezingsresultaten of interne twisten, lijkt een stuk realistischer. En dan wordt politieke herverkaveling plots wel mogelijk. Uit een deel van de assen van pakweg CD&V, de N-VA en Open VLD kan perfect één grote centrumpartij ontstaan, zonder dat de huidige partijen alle drie samen moeten gaan – daarvoor zijn de wateren tussen de respectieve partijleidingen te diep.

Uit een deel van de assen van pakweg CD&V, de N-VA en Open VLD kan perfect één grote centrumpartij ontstaan, zonder dat de huidige partijen alle drie samen moeten gaan.

Een eerste voordeel daarvan is dat een regering vormen een stuk gemakkelijker wordt. Met twee grotere blokken kan je toekomen voor een Vlaamse regering. Een federale regering met vier, maximaal vijf partijen wordt ook een stuk realistischer.

Tweede voordeel: je kan een serieuze dam vormen tegen de extremen. Op dit moment bevinden zich in het Vlaams Parlement vijf politieke partijen in het brede centrum, die vooral elkaar beconcurreren. Daar plukken de extremen de vruchten van. Met twee à drie grote centrumpartijen kan je eindelijk opnieuw een serieus blok vormen.

Verkiezingen 2024

Volg alles over de verkiezingen - analyses, interviews, podcasts, opinies - in onze liveblog en ons dossier Verkiezingen 2024. Vanavond kan u ook de eerste analyses verwachten met algemeen hoofdredacteur Isabel Albers, columnist Rik Van Cauwelaert en chef politiek Jasper D'Hoore.

Check ook onze kieswijzer: vergelijk de programma’s van de politieke partijen.

Interne meningsverschillen

Om zo’n politieke herverkaveling duurzaam te maken is een randvoorwaarde dat we evolueren naar een gemengd kiesstelsel zoals in Duitsland. De Duitse combinatie van een meerderheidsstelsel (zoals in het Verenigd Koninkrijk bestaat) en een evenredigheidsstelsel (zoals we in België kennen) bevoordeelt grote partijen meer, zonder te vervallen in een tweepartijenstelsel als in het Verenigd Koninkrijk.

Elke stemgerechtigde heeft in zo'n systeem twee stemmen. Met de eerste stem wordt per district één afgevaardigde gekozen, met de tweede stem wordt de landelijke zetelverdeling bepaald. Kleinere kiesdistricten, waarin telkens één afgevaardigde gekozen wordt, maken bovendien dat parlementsleden dichter bij hun kiezers staan dan bij ons het geval is en vergroten het gevoel van effectieve volksvertegenwoordiging.

Grotere machtsblokken leiden ook tot meer interne meningsverschillen in een partij. Dat is voor alle duidelijkheid goed nieuws, als het parlement meer macht heeft en het normaler geacht wordt dat wisselmeerderheden mogelijk zijn. Dat betekent alleen een versterking van de democratie, geen inperking ervan.

De verkiezingen op 9 juni zullen voor de meeste partijen geen pretje zijn. Het politieke centrum zal wellicht nog nooit zo klein geweest zijn en de extremen nog nooit zo groot. Laat dat een moment worden voor bezinning. Een politieke partij kan en mag op zijn. Ik ben ervan overtuigd dat er in de plaats iets mooi uitgroeit.

Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.