opinie

Eerlijke fiscaliteit is de bevolking zeggen waar het op staat

Hoofddocent UGent, advocaat, en lid Hoge Raad van Financiën

Beste regering, hou op met wollig taalgebruik. Dan moet het Grondwettelijk Hof u later misschien niet op de vingers tikken. Voer eindelijk de geplande fiscale hervorming door, en vergeet niet de oneerlijke bijdragen en koterijen op te ruimen.

Het regeerakkoord wijdt een drietal pagina’s aan ‘eerlijke fiscaliteit en correcte inning’. Daarin staan tal van klassiekers, waaronder de belofte tot een vereenvoudiging en de versterking van de neutraliteit van de belastingheffing, wat arbeid meteen ook meer lonend moet maken.

De kersverse regering belooft daarbij weloverwogen beslissingen te nemen en ruime overgangsperiodes te voorzien. Driewerf hoera voor de nieuwe regering, die nu klaarblijkelijk - zo wordt toch beloofd - de zieke fiscale koe bij de horens zal vatten. Maar, hola, wacht eens even.

In diezelfde passage van het regeerakkoord leest men ook dat de overheid zal streven naar een ‘eerlijke bijdrage van die personen die de grootste draagkracht hebben om bij te dragen, met respect voor het ondernemerschap’. Dat is op zich een rechtvaardige doelstelling, die perfect kan kaderen in de beloofde globale hervorming, ware het niet dat hieromtrent reeds ‘bij de volgende begrotingscontrole een voorstel zal worden ingediend’. Het komt er eigenlijk op neer dat de overheid (rekening houdend met de huidige covidcrisis) best wel wat bijkomende middelen kan gebruiken.

Het probleem zit hem niet in een gebrek aan eerlijke bijdragen door diegenen met de grootste draagkracht, maar wel in de complexe uitwerking en de ondoordachte spreiding van die bijdragen.

De lezer begrijpt dus dat er (eindelijk) ernstig werk wordt gemaakt van een weloverwogen en fundamentele hervorming - wat toegejuicht wordt - maar dat tussendoor wel nog snel even een ‘eerlijke bijdrage’ wordt gevraagd van de ‘personen die de grootste draagkracht hebben’.

Onmogelijke opdracht

Niet echt coherent, lijkt mij dat. Zelfs een bijna onmogelijke opdracht. Want hoe kan men redelijkerwijze (blijven) denken dat het draagkrachtbeginsel, dat nota bene nu al een van de fundamenten vormt van ons belastingstelsel, kan worden ingevuld door nog maar eens een bijkomende ‘bijdrage’ - een belasting dus - in het leven te roepen?

Draagkracht kan eenvoudigweg geen parameter meer zijn die als verantwoording kan dienen om te rommelen in de marge. Een globale fiscale hervorming is nodig.

Draagkracht kan eenvoudigweg geen parameter meer zijn die als verantwoording kan dienen om te rommelen in de marge. België zit zowel wat betreft de belastingen op arbeid als die op kapitaal bij de internationale koplopers en er bestaat reeds een sterk herverdelend effect. Het probleem zit hem dan ook niet in een gebrek aan eerlijke bijdragen door diegenen met de grootste draagkracht, maar wel in de complexe uitwerking en de ondoordachte spreiding van die bijdragen. En daarmee komen we uiteraard opnieuw bij het uitgangspunt: dat men daaraan enkel kan remediëren door een globale hervorming uit te werken, met respect voor de neutraliteit in de heffing en rekening houdend met de eigenheid van elk type inkomen.

Besef

Het is al bij al bijna schrijnend dat dit besef nog altijd niet volledig lijkt te zijn doorgedrongen. Het Grondwettelijk Hof heeft dat nochtans ook al enkele keren pijnlijk duidelijk gemaakt. Wat specifiek de vernietigde effectentaks betreft - die nu klaarblijkelijk opnieuw ter bespreking voorligt - stelde het Grondwettelijk Hof zelfs onomwonden dat die taks helemaal niet beantwoordt aan de doelstelling ervan, die - u raadt het al - de rechtvaardigheid in de fiscaliteit ambieerde.

Als men nu dus snel en tussendoor een ‘bijdrage’ wenst, van eender wie, dan zal men er eerlijkheidshalve moeten aan toevoegen dat een dergelijke bijdrage nooit ‘eerlijk’ kan zijn, laat staan dat die bijdrage per definitie en op een rechtvaardige manier diegenen met de grootste draagkracht zou treffen.

Gelukkig is er nog geen man overboord. Als men werkelijk een nieuwe politieke cultuur wenst, kan het discours nog worden aangepast. Het volstaat daarbij enkele communicatie- en beleidsregels in acht te nemen.

Tips

Mijn tips aan deze nieuwe regering zijn dan ook de volgende:

  1. Ontdoe uzelf van de wollige politieke taal en zeg waar het op staat. Vermijd vooral het gebruik van het woord ‘eerlijk’ bij het invoeren van een zoveelste bijdrage. Dat zal u ook (weliswaar maar binnen enkele jaren en met wat geluk na de volgende verkiezingen) het getik op de vingers door het Grondwettelijk Hof besparen.
  2. Maak inderdaad en effectief (liefst zo snel mogelijk) werk van de geplande fiscale hervorming en toets daarbij elke genomen maatregel aan de vooropgestelde doelstellingen. Overwin alle mogelijke taboes, zelfs indien dat moet leiden tot (ik zeg zomaar iets) een staatshervorming, een herziening van de taxatie op huurinkomsten, een belastingheffing op meerwaarden, een herijking van het belastbaar voordeel dat verband houdt met de bedrijfswagens,...
  3. En ten slotte, niet onbelangrijk, vergeet in het kader van die hervorming niet om de eertijds ingevoerde (oneerlijke) bijdragen en koterijen op te ruimen, teneinde een overbelasting (ook van diegenen die wel wat draagkracht hebben) te vermijden.

Mark Delanote

Hoofddocent UGent, advocaat en lid Hoge Raad van Financiën

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud