opinie

Einde van de glorietijd van de VRT, einde van ‘public service'?

De VRT uithollen is niet alleen de motor van de creatieve industrieën lam leggen, het is op termijn ook nefast voor de diversiteit van ons medialandschap.

Door Katia Segers, Vlaams Volksvertegenwoordiger en senator (sp.a)

Dat er bij de VRT veel jobs (één op zeven) zouden sneuvelen om tegemoet te komen aan de nieuwe besparingen, wisten we al. Dat werd precies een jaar geleden aangekondigd. Sindsdien is het personeel in onwetendheid over wie moet verdwijnen. De Vlaamse Regering vroeg aan de VRT om de meest recente besparingsopdracht – grosso modo nog eens 25 miljoen euro - te concretiseren in een transformatieplan, waarbij de VRT structurele en fundamentele keuzes zou moeten maken voor de structuur, organisatie, HR-beleid én haar inhoudelijke opdracht.

Dat het management zich zonder slag of stoot onderwerpt aan de wil van de Vlaamse regering om de VRT te kortwieken, is onbegrijpelijk

Dat het management zich zonder slag of stoot onderwerpt aan de wil van de Vlaamse regering om de VRT te kortwieken, is onbegrijpelijk. ‘Die 25 miljoen moet ergens gehaald worden’, zo stelt gedelegeerd bestuurder Leo Hellemans. Hij is ervan overtuigd dat de VRT na de transformatie - het ‘scherper stellen van haar aanbod’ en interne reorganisatie – haar taak nog ten volle zal kunnen opnemen. Echter, door compleet mee te gaan in de besparingslogica – ingegeven door de private spelers, opgelegd door de regering waar Open VLD al al jaren kritiek uit op de ‘te sterke VRT’ – lijkt het management zich te schikken in haar lot: op middellange termijn vervellen tot nichezender.

Met de keuzes die de transformatienota naar voren schuift, zet de directie zelf de schaar in de vleugels van de VRT

Met de keuzes die de transformatienota naar voren schuift, zet de directie zelf de schaar in de vleugels van de VRT, onze openbare omroep die niet alleen bijzonder performant is – getuige de cijfers van de EBU – en gewaardeerd door kijker en luisteraar (zoals blijkt uit de publieksbevraging), maar tevens dankzij een holistische visie op haar publieke opdracht de andere mediabedrijven heeft aangejaagd om de lat zeer hoog te leggen, zowel op het vlak van nieuws en duiding als fictie en ontspanning. De afgelopen jaren waren voor de Vlaming een festijn van kwaliteitsvolle producties van eigen bodem. Nu lijkt de kentering ingezet, want in tegenstelling tot wat critici durven te beweren, werkt een sterke openbare omroep vooral marktversterkend. Meer nog, een sterke openbare omroep en een sterke democratie gaan hand in de hand.

Lammetje

De VRT plooit zich gewillig als een lammetje terug op haar core business. Dat daarbij in de komende jaren taken als catering, security en het kinderdagverblijf worden uitbesteed aan externe partners, is op zich nog te volgen, hoewel de vraag rijst of dit wel echt een besparing oplevert. Maar echt verontrustend is dat de besparingen vooral gehaald worden bij de kerntaken, precies het onderscheidende van de VRT, haar ‘public service’ opdracht: kwaliteit én diversiteit garanderen.

Nu lijkt de kentering ingezet, want in tegenstelling tot wat critici durven te beweren, werkt een sterke openbare omroep vooral marktversterkend

Over de kwaliteit maak ik mij in eerste instantie minder zorgen. Immers, er is genoeg talent bij de VRT om het maximum van zichzelf te blijven geven. Over diversiteit van het aanbod maak ik mij veel grotere zorgen. We zien bij de andere mediabedrijven (geschreven pers) steeds meer recyclage van nieuws (dezelfde artikels worden met andere kop en andere foto binnen de titels van één mediagroep gewoon overgenomen). De VRT zorgde ervoor dat er een grotere diversiteit was. Het nieuws op MNM, Radio 1, de regionale omroepen van Radio 2 was immers uniek. Als gevolg van deze ‘efficiëntie’-oefening gaan we op de VRT-netten nu ook hetzelfde nieuws horen, zien en lezen. Voor radio betekent dat dat de hakbijl wordt gezet in de regionale berichtgeving van Radio 2 en dat Klara en Radio 1 naar elkaar toegroeien.

Herhalingen

Voor televisie wordt terecht opgemerkt dat het vet al van de soep is voor wat Eén betreft: entertainment op vrijdag- en zaterdagavond is al fors gereduceerd en in het uitzendschema wordt meer programma-aankoop voorzien. Natuurlijk is het veel goedkoper om de zoveelste herhalingen in een nieuw jasje te steken of nog eens een aangekochte achter-de-schermen-bij-de-zoo van commentaar te voorzien, maar worden we daar als kijker beter van? Verwachten we dat van onze openbare omroep in primetime zaterdagavond?

Grijpt het management deze ingrijpende transformatie ook aan om ook de managementsstructuur in vraag te stellen, zichzelf te herdenken in functie van optimale efficiëntie aan de top?

De sport- en cultuurredacties worden in het vizier genomen, maar voorts blijft die redelijk vaag over waar de jobs concreet zullen wegvloeien. Het wakkert de malaise en onzekerheid van het personeel, die al maanden woekert en pijnlijk duidelijk wordt in de resultaten van de personeelsenquête, alleen maar aan. Gestaag zullen de komende jaren 286 voltijdse banen verdwijnen, nagenoeg 13% van het huidige personeel zal in 2020 niet meer voor de VRT werken. Na de vorige besparingsrondes is de ruimte voor natuurlijke afvloeiingen zeer beperkt: er zullen minstens 158 naakte ontslagen vallen. Het is bemoedigend dat het management aangeeft het sociaal overleg alle kansen te geven. Het is ook aan de Vlaamse Regering om hier haar verantwoordelijkheid op te nemen en de herstructureringskosten te dragen. Tegelijk rijst de vraag of het management deze ingrijpende transformatie ook zal aangrijpen om ook de managementsstructuur in vraag te stellen, zichzelf te herdenken in functie van optimale efficiëntie aan de top.

Waar blijven al die BV’s die hun carrière startten, maakten op de VRT? Moeten die niet opkomen voor een sterke VRT?

We moeten ook stilstaan bij de onthutsende vaststelling dat het idee van de openbare omroep als openbare dienst verder uitgehold wordt. Niet alleen in Vlaanderen, ook de BBC heeft er vandaag mee te kampen. Zij slaagden er wel in een rits celebrities uit de entertainmentindustrie en het kunstenveld voor hun kar te spannen. Die stellen in een open brief onomwonden dat ‘a diminished BBC would simply mean a diminished Britain’. Zij dringen bij de regering erop aan om hun marktfalenvisie op de openbare omroep bij te sturen. Dat geldt evenzeer in Vlaanderen: de VRT uithollen, is niet alleen de motor van de creatieve industrieën lam leggen, het is op termijn ook nefast voor de diversiteit van ons medialandschap. Waar blijven al die BV’s die hun carrière startten, maakten op de VRT? Moeten die niet opkomen voor een sterke VRT?

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud