opinie

Er worden duchtig rekeningen vereffend in Brussel

Ook de tweede poging van de EU-lidstaten om de topjobs te verdelen is mislukt. Behalve Frans president Macron verrast dat weinigen. Er worden gretig rekeningen vereffend.

Theresa May zal zich haar laatste Europese Raad wellicht anders hebben voorgesteld. Terwijl de staatshoofden en regeringsleiders van de EU27 samen met voorzitter Donald Tusk in Brussel een marathon liepen, kwam de Britse premier er niet aan te pas. Naar verluidt werd ze pas aan de finish geïnformeerd dat ook de tweede poging van de lidstaten om een packagedeal te sluiten over de Europese topbenoemingen voorlopig zonder resultaat blijft.

©rv

Het doet haar wellicht aan de brexit denken: uitstel als oplossing. Want ook Tusk koopt met uitstel in de eerste plaats tijd, ondanks de nakende deadlines. Die tijd is blijkbaar nodig om voldoende lidstaten op één lijn te krijgen. Ook zonder de vermaledijde Britten loopt dat niet zo vlotjes.

Klein bier

De onderhandelingen over de topjobs zijn klein bier in vergelijking met de zoektocht naar een eensgezind standpunt van de EU27 over de brexit. Maar een externe vijand die het erg bruin bakt, maakt politiek bedrijven gemakkelijker. Die is er nu niet. Onder elkaar - een schare politieke prima donna’s - een compromis vinden dat met zoveel factoren rekening houdt en tegelijk symbolisch geladen is, is een uitdaging. Vlaamse of federale regeringsonderhandelaars staan momenteel voor veel minder op de rem. Anders gezegd: wie had echt gedacht dat de verdeling van de topjobs een fluitje van een cent zou zijn?

Als chef van de Franse staat is Macron duidelijk niet gewend rekening te houden met andere politieke actoren, laat staan een parlement. Door zijn zwakke Europese trackrecord van de voorbije twee jaar moet hij nochtans beter weten hoe de Unie werkt.

Wellicht de Franse president Macron, en dat is meteen de eerste moeilijkheid. Het schouwspel in het Justus Lipsiusgebouw maakt hem ongeduldig. Hij probeert zijn ergernis over het controleverlies niet eens te verbergen. Als chef van de Franse staat is hij duidelijk niet gewend rekening te houden met andere politieke actoren, laat staan een parlement. Door zijn zwakke Europese trackrecord van de voorbije twee jaar moet hij nochtans beter weten hoe de Unie werkt.

Tegenover Macron staat de Duitse bondskanselier, die na afloop van de mislukte top eerder een rustige vastheid uitstraalt. Hoewel Angela Merkel politiek verzwakt is, kent ze de kunst van het compromis zoeken als geen ander. Voor haar brengt tijd raad en, zo leek ze te suggereren, wie weet wordt ook het systeem met Spitzenkandidaten ultiem gered. De blokkering tussen de lidstaten hangt zo ook samen met een clash tussen politieke culturen.

Premier Michel

Bovendien worden duchtig rekeningen gepresenteerd. Macron heeft er nog eentje te vereffenen met de Europese Volkspartij (EVP), die vorig jaar ‘zijn’ voorstel voor transnationale lijsten - waardoor kandidaten in heel Europa campagne kunnen voeren - kelderde. De EVP is nog niet vergeten op welke brutale manier Macron haar Spitzenkandidat Manfred Weber heeft afgeserveerd.

De Visegradlanden hebben een eitje te pellen met de socialistische Spitzenkandidat Frans Timmermans, die als Europees commissaris kritiek uitte op de rechtsstaat in Polen en Hongarije. En liberaal Spitzenkandidat Margrethe Vestager heeft zich niet populair gemaakt omdat ze het niet de moeite vond in Denemarken aan de Europese verkiezingen deel te nemen. Dat lijkt geen goede startpositie om het vertrouwen van het nieuwe Europese Parlement te winnen.

Het is onwaarschijnlijk dat België een toppositie krijgt als ook Nederland, Duitsland en Denemarken in de prijzen vallen

Ook die machtsstrijd is volop aan de gang: zal het Europees Parlement zijn stempel drukken op de benoemingsronde of krijgen de lidstaten het laatste woord, te beginnen bij de aanduiding van de voorzitter van de Europese Commissie? En welke van de lidstaten halen hun slag thuis?

Tot slot moet de deal verkocht kunnen worden, liefst in een zin met daarin het woord ‘Europese democratie’. En liefst is er aandacht voor een evenwicht tussen de genders, politieke families, kleine en grote lidstaten én geografische factoren. Dat laatste speelt in het nadeel van premier Charles Michel. Het is onwaarschijnlijk dat België een toppositie krijgt als ook Nederland, Duitsland en Denemarken in de prijzen vallen.

Onderonsje

Jammer voor Michel - hoewel hij nog ‘gewoon’ commissaris kan worden - en onze diplomaten, maar het is misschien maar goed ook. Het is pas vijf jaar geleden dat Herman Van Rompuy afscheid nam als voorzitter van de Europese Raad. Ook doet Brussel feitelijk dienst als de hoofdstad van de Unie, zonder vervaldatum. Vele lidstaten benijden ons die positie, dat vergeten we gemakshalve. Een beetje bescheidenheid zou ons sieren, tenzij we graag de argwaan van velen in Centraal-, Oost- en Zuid-Europa willen bevestigen dat de EU niet meer is dan een Noord- en West-Europees onderonsje.

Lees verder

Gesponsorde inhoud